مراسم تحلیف مسعود پزشکیان به عنوان رئیس چهاردهمین دولت جمهوری اسلامی قرار است کمتر از یک هفته دیگر برگزار شود. اصلاحطلبان در حالی خود را پیروز انتخابات نمایشی میدانند که برخی حدس و گمانها کابینه دولت چهاردهم را در انحصار اصلاحطلبان ارزیابی نمیکنند و معتقدند علی خامنهای کابینهای ترکیبی را در نظر دارد.
مراسم تحلیف مسعود پزشکیان احتمالا بین ۱۲ تا ۱۵ امرداد برگزار خواهد شد. علیرضا سلیمی عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی با اعلام این خبر گفته بعد از تحلیف، طبق قانون، رئیسجمهور منتخب دو هفته فرصت دارد کابینه را معرفی کند.
عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی گفته روند بررسی صلاحیت و برگزاری جلسات رأی اعتماد به اعضای کابینه در شهریورماه برگزار خواهد شد: «در این دو هفته، کمیسیونهای مربوطه یک هفته برنامههای وزرا و توانایی و مدارکشان را بررسی میکنند و سپس در صحن علنی دفاع میکنند. احتمالاً معرفی کابینه به اوایل شهریورماه میکشد.»
گمانهزنیها درباره ترکیب کابینه چهاردهم با رئیس دولت اصلاحطلب آغاز شده است. برخلاف انتظار برخی اصلاحطلبان به نظر نمیرسد علی خامنهای اجازه چیدن کابینهای صرفا اصلاحطلب را به مسعود پزشکیان بدهد.
برخی از اعضای کابینه که در رابطه با مسائل امنیتی و نظامی هستند مانند وزیر اطلاعات و وزیر دفاع معمولا با نظر مستقیم علی خامنهای تعیین میشوند.
هادی طحان نظیف که در حال حاضر سخنگوی شورای نگهبان را به عهده دارد، چند سال پیش در یک مصاحبه گفته بود انتخاب وزیر دو سه تا از وزارتخانهها در هماهنگی با رهبر جمهوری اسلامی انجام میشود و افزوده بود «وزارتخانههایی که به تعبیر من نوع امور آنها فراقوهای است و یا آثار و اقتضائات فراقوهای دارد مثل وزارت دفاع، وزارت امور خارجه و وزارت اطلاعات.»
او تأکید کرده بود این روند در قانون اساسی نیامده اما «هماهنگی رئیس جمهور با رهبری در انتخاب برخی از وزرا به یک عرف حقوق اساسی تبدیل شده است.»
به گفته هادی طحان نظیف «قانون اساسی برای معرفی وزیر دادگستری، طریقه خاصی مشخص شده است که نظر رئیس قوه قضائیه در مورد وزیر دادگستری باید اخذ شود. این مورد در اصل ۱۶۰ قانون اساسی آمده «وزیر دادگستری مسئولیت کلیه مسائل مربوطه به روابط قوه قضاییه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از میان کسانی که رئیس قوه قضاییه به رییس جمهور پیشنهاد میکند انتخاب میگردد.»
اعمال نظر علی خامنهای در تعیین وزار در سال ۹۲ و هنگام تشکیل دولت حسن روحانی نیز مطرح شده بود. دفتر علی خامنهای با انتشار متنی به این موضوع واکنش نشان داده و نوشته بود رهبر جمهوری اسلامی درباره «برخی وزارتخانهها مثل علوم، آموزش و پرورش و ارشاد اسلامی» حساس است.
دفتر علی خامنهای درباره این وزارتخانهها توجیه کرده بود که «انحراف در آنها، موجب ایجاد انحراف در حرکت کلان کشور به سمت آرمان ها میشود و نگهبانی و مراقبت در خصوص حرکت عمومی به سمت آرمانها وظیفه قطعی رهبری است.»
به این ترتیب علی خامنهای دستکم درباره یک سوم از ۱۹ وزیر کابینه دولت نظر مستقیم خواهد داد. این در حالیست که اصلاحطلبان اکنون برای بستن فهرستی اصلاحطلب خیز برداشتهاند.
محمدصادق جوادی حصار، سخنگوی حزب اعتماد ملی و فعال سیاسی اصلاح طلب در همین رابطه گفته «عادلانه نیست که جریانهای منتقد آقای پزشکیان در دولت نقش بگیرند.»
حسین کنعانی مقدم فعال سیاسی اصولگرا اما معتقد است که «هیچ بایدی در کار نیست که آقای پزشکیان بخواهد در دولت خود از اصولگراها استفاده کند. طبیعتا ایشان به دنبال وزرایی خواهد بود که هم خط، همفکر و همکار خودش باشند. احتمالا ایشان وزرایی میخواهند که اهل تبعیت کردن باشند.»
حسین کنعانی مقدم افزوده که «درباره پستهای کلیدی که باید حتما نظر مقام رهبری روی آنها گرفته شود، شرایط متفاوت است. درباره وزارت اطلاعات، وزارت دفاع یا وزارتخانههایی که کارشان با کار امنیتی و نظامی سر و کار دارد، رایزنی با رهبری انجام خواهد شد و درباره این وزارتخانهها هم بعید میدانم آقای پزشکیان چندان کار سختی را پیش رو داشته باشد. در خصوص سایر وزرا نیز قطعا در شرایط فعلی کشور، وزیر کشور، وزیر امور خارجه و وزرای اقتصادی و رئیس بانک مرکزی نیز باید با احتیاط و حساسیت بالایی انتخاب شوند تا هر چه سریعتر کشور را از بلاتکلیفی نجات دهند.»
این فعال اصولگرا همچنین از وجود یک دولت در سایه خبر داده و گفته «بسیار خوشبینانه است که تصور کنیم آقای پزشکیان از نزدیکان آقای جلیلی یا اصولگرایان نزدیک به طیف ایشان شخصی را به کابینه خود دعوت کند یا بخواهد با این طیف ائتلاف کند. از روز اول دیدیم که آقای پزشکیان با آقایان ظریف، روحانی و جهانگیری و امثالهم نزدیک بودند و آنها در ستاد آقای پزشکیان فعالیت زیادی داشتند؛ بنابراین حضور این افراد نشان میدهد که آقای پزشکیان یک دولت در سایه دارد که خواه ناخواه باید در چارچوب خواستههای آنان عمل کند.»
محمدجواد ظریف مهمترین و اصلیترین نقش را در دوران تبلیغات انتخاباتی بر عهده داشت تا توجه افکار عمومی را به مسعود پزشکیان جلب کند. نقشآفرینی محوری محمدجواد ظریف او را به عنوان نامزد نیابتی علی خامنهای برای بالا بردن مشارکت در انتخابات مطرح کرده بود.
اکنون برخی معتقدند محمدجواد ظریف به عنوان وزیر امور خارجه و برخی معتقدند او به عنوان معاون اول مسعود پزشکیان در کابینه نقش خواهد گرفت.
جلال ساداتیان دیپپلمات پیشین جمهوری اسلامی در انگلستان در اینباره گفته «آقای پزشکیان در مبارزههای انتخاباتی با تیمی همراه بود که به نظر میرسید مخالف تحریمها هستند و آقای دکتر ظریف هم اگر خود وزیر خارجه نباشد، معمار روابط خارجی در دولت آقای پزشکیان خواهد بود. این موضوع را میتوان با جزئیات و با اطمینان رسانهای کرد و باید دید طرفین در ایران و آمریکا چگونه روابط را پیش خواهند برد.
وبسایت «تجارت نیوز» نیز علی طیبنیا، اقتصاددان و وزیر اقتصاد دولت نخست حسن روحانی، را به عنوان یکی از جدیترین گزینهها برای معاون اولی دولت چهاردهم معرفی کرده است.
«تجارت نیوز» نوشته معاون اول رئیسجمهوری، نقش زیادی در سمت و سوی اقتصادی دولت دارد که بعضا از این جایگاه به عنوان فرمانده اقتصادی نیز نام میبرند.
این گزارش همچنین بر پایه «برخی شنیدهها» نوشته که «عباس عراقچی، معاون ظریف در دولت روحانی، محتمل ترین گزینه وزارت امور خارجه دولت پزشکیان است.»
محمدجواد ظریف خودش درباره اینکه آیا در دولت پزشکیان پُست خواهد گرفت یا نه به وبسایت «فرارو» گفته «من به خاطر نگرانی از آینده ایران وارد عرصه انتخابات و حمایت از آقای پزشکیان شدم نه اینکه در دولت و برای کسب پست حضور پیدا کنم و آمادهام که در صورت لزوم و درخواست آقای پزشکیان به این مشورتها و همکاریها ادامه دهم.»
