بحران انرژی در ایران ادامه دارد و دولت تلاش میکند با تحمیل فشارِ کمبود برق بر صنایع، جیرهبندی برق بخش خانگی را مدیریت کند تا سبب شکلگیری اعتراضات مردم نشود.
افزایش دو درجهای دما در روزهای گذشته، ایران را به ناترازی ۲۴ هزار مگاواتی تولید و مصرف که معادل یک سوم حجم مصرف است، نزدیک کرده است.
بر اساس گزارشها، بارِ کمبود برق را باید صنایعی به دوش بکشند که در سال ۱۴۰۳ گرفتار رکود و تورم بودند. کاهش سرمایهگذاری صنعتی و ناترازی انرژی، حتی در ماههای پایانی سال که معمولاً به دلیل افزایش تقاضای فصلی، تولید رونق میگیرد، رکود بخش صنعت را تشدید کرد.
اطلاعات مرکز پژوهشهای اتاق ایران از رسیدن شاخص مدیران خرید (شامخ) اقتصاد به ۴۸/۷ در اسفندماه ۱۴۰۳ حکایت دارد؛ رقمی که از ماههای مشابه سال قبل نیز پایینتر است. رسیدن این رقم به میزانی پایینتر از سالهای گذشته بیانگر تشدید رکود تورمی در بخش صنعت است.
این شاخص از طریق نظرسنجی از مدیران خرید در بنگاهها و صنایع مختلف بهدست میآید و تغییرات در فعالیتهای اقتصادی را نسبت به ماههای گذشته اندازهگیری میکند. شاخص شامخ بر اساس پاسخهای مدیران خرید به پرسشهایی در خصوص سفارشات جدید، تولید، موجودی انبارها وضعیت اشتغال و تأمینکنندگان محاسبه میشود.
واحدهای صنعتی پس از تعطیلات نوروز با جیرهبندی برق روبرو شدند و سال ۱۴۰۴ از همان نخستین روزهایش برای آنها به سالی دشوار و زیانبار تبدیل شد.
بر اساس برآورد کمیسیون صنعت اتاق ایران، وضعیت به اندازهای بغرنج است که صنعتگران هشدار دادهاند با تداوم وضع موجود و در صورتی که فکری برای قطع برق صنایع نشود، بیم موج تعطیلی واحدهای تولیدی و افزایش بیکاری وجود دارد.
محمدصادق الحسینی اقتصاددان نیز در صفحه اینستاگرام خود هشدار داده است «کشور یا باید پیه کاهش اشتغال بخش صنعتی به ۱۰ تا ۱۵ درصد را به تن بمالد یا به سمت افزایش ۳۰ برابری قیمتها و جیرهبندی رود.»
کاهش تولید فولاد به علت قطع انرژی صنایع؛ فولاد سهم ۵۱ درصدی در صادرات غیرنفتی دارد!
به گفته علیرضا عباسی نماینده کرج، فردیس و اشتهارد در مجلس شورای اسلامی، خسارت قطع برق به صنعت کشور حداقل هشت میلیارد دلار است.
علی محمودیان مدیر اتحادیه کشوری سوختهای جایگزین و خدمات وابسته، خسارت قطع شدنهای چند سال اخیر برق به صنایع و واحدهای صنفی تا کنون را ۱۱ میلیارد دلار اعلام کرده است.
بر اساس گزارش کمیسیون صنعت اتاق ایران، بخش تولید فلزات پایه از قطع روزانه برق ۹۰۰ میلیارد تومان، بخش شیمی ۹۰۰ میلیارد تومان و بخش معادن غیرفلزی نیز روزانه ۶۶۰ میلیارد تومان خسارت میبینند. همچنین رشته فعالیت تعمیر و نصب ماشینآلات که کمترین میزان آسیب را از قطع روزانه برق میبیند، روزانه ۴۲ میلیارد تومان خسارت متحمل خواهد شد!
بیتوجهی جمهوری اسلامی به جذب سرمایه در صنعت برق، ناتوانی بهرهمندی از امکان تولید برق در بخش تجدیدپذیر، هدر رفت برق در روند توزیع به علت زیرساختهای فرسوده، کاهش تولید در نیروگاههای آبی به علت خشکسالی و خالی ماندن دریاچه پشت سدها، از جمله دلائل کمبود برق در سالهای گذشته است.
بر اساس گزارش پایگاه اطلاعرسانی وزارت نیرو، با وجود ظرفیت بالقوه نیروگاههای آبی برای تأمین ۱۵ درصدی برق کشور در لحظات اوج مصرف، خشکسالیهای اخیر سهم آنها را به تنها ۵ درصد کاهش داده است
در استان هرمزگان نیز در کنار مشکلات پیشین، انفجار در «شهبندی» (بندر رجایی) نیز آبشیرینکن و دو واحد نیروگاه بندرعباس را از مدار خارج کرده و با گذشته بیش از سه روز از انفجار تلاش برای باگردادن آبشیرینکن و نیروگاهها به مدار ادامه دارد.
سیفالله آقابیگی دیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو با تأیید این خبر گفته «به دنبال آتشسوزی و انفجار در بخش کانتینری اسکله شهید رجایی هرمزگان، به دلیل شدت بالای انفجار بخشهای بسیاری از تأسیسات آب و برق که در فاصله شعاعی یک کیلومتر و حتی بیشتر قرار داشتند، دچار خسارت شدند.»
او گفته «از لحظه وقوع انفجار، آبشیرینکن ۱۰۰ هزار مترمکعبی بندرعباس و دو واحد نیروگاه بندرعباس با ظرفیت مجموع ۲۹۰ مگاوات از مدار خارج شدند و بر همین اساس بلافاصله تیمهای عملیاتی صنعت آب و برق پس از برگزاری جلسه اضطراری و هماهنگی با ستاد مدیریت بحران کشور وارد عمل شدند.»
جدا از خسارت سنگینی که کمبود برق بر صنایع ایران وارد و امسال را سالی جهنمی برای صنایع کشور کرده، بخش کشاورزی نیز از کمبود و جیرهبندی برق در این قسمت به شدت آسیب دیده است.
بر اساس اسناد بالادستی و اهداف برنامه هفتم توسعه ایران باید طی چهار سال آینده در محصولات اساسی به خودکفایی ۹۰ درصدی و در ۵ محصول استراتژیک و راهبردیِ گندم، برنج، جو، پنبه و شکر به خودکفایی ۱۰۰ درصدی دست یابد. کارشناسان معتقدند با تداوم روند قطع برق چاههای کشاورزی و کاهش حجم آب بخش کشاورزی، سیاست خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی عملی نخواهد شد.
پیمان عالمی رئیس اتاق اصناف کشاورزی گفته «در نیم قرن گذشته برخی دستگاهها و وزارتخانهها بدون هیچ توجهی به اهمیت تولیدات کشاورزی و قدرت غذا و استقلال کشور جلو میروند که این موضوع بدان معناست که امنیت غذایی را به سخره میگیرد.»
پیمان عالمی افزوده که «با کاهش حجم آب به ۲۳ میلیارد متر مکعب، برآورد میشود که حدود ۴۰ میلیون تن برآورد خسارت به محصولات کشاورزی در نیم سال نخست سال داشته باشیم. این در حالی است که کاهش مصرف آب به ۲۳ میلیارد مترمکعب با بهانه خشکسالی وزارت نیرو در ۲۶ اسفندماه به وزارت جهاد اعلام کرده است که این امر بیانگر سوء مدیریت است.»
قاسم پیشه ور عضو اتاق اصناف کشاورزی نیز گفته «عمده کشاورزان برای محصولاتشان از آب و انرژی برق و سوخت استفاده میکنند که متأسفانه به علت قانون برقی کردن چاههای کشاورزی با محدودیت آب و برق مواجه هستند بطوری که روزانه ۵ ساعت برق چاههای آنها درست در زمان کشت قطع شد.»
علیقلی ایمانی مدیر عامل بنیاد ملّی گندمگاران نیز با بیان اینکه قطعی برق در بخش کشاورزی پذیرفتنی نیست، گفته «قطع ۷ ساعته برق چاههای کشاورزی در شبانه روز، مشکلات متعددی ایجاد کرده است و بطور کلی قطع برق حداقل ۳۰ درصد تولید محصولات را کاهش میدهد.»
کمبود برق به حدی جدی و عمیق است که با وجود تحمیل خسارتهای سنگین به بخش صنعت و کشاورزی اما همچنان جیرهبندی آب بخش خانگی نیز ادامه دارد. قطع ساعتها برق بخش خانگی در شهرها و روستاهای مختلف از یکسو زندگی شهروندان را با اختلالات زیادی روبرو کرده و از سوی دیگر سبب خسارت به کسب و کارهای تولیدی و خدماتی فعال در سطح شهرها میزند.
