رئیس سازمان نظام پرستاری اعلام کرده کمبود پرستار باعث شده برخی بخشهای جدید بیمارستانی افتتاح نشوند. دانشآموختگان رشته پرستاری علاقهای به کار در ساختار درمانی ایرانی ندارند و دهها هزار نفر از آنها مهاجرت کرده، به مشاغل دیگر روی آورده و یا حتی خانهنشین شدهاند.
احمد نجاتیان رئیس کل سازمان نظام پرستاری کشور، با اشاره به عدم علاقه فعالیت پرستاران در ساختار درمانی کشور به علت دستمزد ناچیز و شرایط دشوار و تبعیضآمیز شغلی، اعلام کرده برخی پرستاران به دلیل هزینه بالای زندگی در پایتخت، ترجیح میدهند در شهرستانها کار کنند، چون با وجود اضافهکاری، درآمدشان در تهران مقرونبهصرفه نیست.
رئیس کل سازمان نظام پرستاری افزوده این مسئله منجر به تعطیلی برخی بخشها در بعضی از بیمارستانهای پایتخت نیز شده است و روز به روز نیز ابعاد این قضیه گستردهتر میشود.
عدم تمایل اشتغال پرستاران در ساختار درمانی به ویژه در شهرهای بزرگ و پرهزینه آنقدر گسترده است که به گفته احمد نجاتیان بخشهایی وجود دارند که آماده افتتاح هستند اما به دلیل کمبود پرستار هنوز فعال و افتتاح نشدهاند.
احمد نجاتیان همچنین رقم کمبود پرستار در کشور را ۱۰۰ هزار نفر عنوان کرده و گفته شیوهنامههای استخدامی پرستاران نیز در کمبود پرستار نقش داشته است. او توضیح داده که «حدود ۷۰ درصد پرستاران شاغل کشور خانم و معمولاً در سنین ۳۰ تا ۳۵ سالگی هستند که سن باروری و تشکیل خانواده به شمار میرود؛ قانون «جوانی جمعیت» محدودیتهایی در محل کار و جایگزینی نیرو برای دوران مرخصی زایمان ایجاد کرده است. مثلاً بعد از زایمان، اجازه استخدام نیروی جایگزین داده نمیشود. همین امر باعث فشار مضاعف بر سایر نیروها شده است. در برخی بیمارستانها تعدادی از پرستاران در مرخصی زایمان یا کاهش ساعت کاری هستند که منجر به افزایش فشار بر همکاران دیگر میشود. در بیمارستانهای دولتی نیز برخلاف برخی مراکز خصوصی، امکان استفاده از نیروی موقت جایگزین وجود ندارد.»
او معتقد است کسر مالیات از درآمد پرستاران نیز نسبت به دیگر مشاغل دچار تبعیض است: «مالیات از درآمد پرستاران بهصورت پلکانی کسر میشود و هر چه حقوق افزایش یابد مالیات بیشتر میشود. این در حالی است که در دیگر مشاغل مالیات ۱۰ درصد است اما در گروههای پرستاری مالیات پلکانی محاسبه میشود.»
از سوی دیگر تعداد پرستاران در بیمارستانها حدود نصف استاندارد جهانی است و همین موضوع سبب تحمیل فشار کار بیشتر بر پرستاران شاغل شده است. بسیاری از پرستاران ناچار هستند به اضافهکاری اجباری و شیفتهای طولانی و حتی فعالیت در دو شیفت پی در پی تن بدهند. این موضوع از جمله مهمترین عاملی است که سبب شده پرستاران استعفا داده و حتی اگر شغلی پیدا نکنند یا امکان مهاجرت نداشته باشند، ترجیح دهند خانهنشین شوند.
در همین رابطه عباس عبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت، اعلام کرده «در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۵۰۰ پرستار را از دست دادیم. ۵۷۰ نفر مهاجرت کردند و ۱۹۵۰ نفر یا استعفا کردند یا بدون اطلاع قبلی شغل خود را ترک کردند.»
معاون پرستاری وزارت بهداشت افزوده «علاوه بر آمار مهاجرت و ترک شغل پرستاران، در سال گذشته ۱۹۰۰ پرستار نیز بازنشسته شدند.»
در آنسو اما پرستارانی که با شرایط دشوار، شیفتهای طولانی و اضافهکاری اجباری مشغول به کار هستند هم دستمزدی ناچیز دریافت کرده و با ماهها معوقات مزدی روبرو هستند.
احمد نجاتیان رئیس سازمان نظام پرستاری هفته گذشته با اشاره به انباشته شدن معوقات مزدی پرستاران گفته : «در حال حاضر، میانگین معوقات پرداختی پرستاران در کشور حدود ۶ ماه است.»
رئیس نظام پرستاری افزود که «این رقم میانگین است» و «در برخی مناطق، میزان تأخیر بسیار بیشتر است. متأسفانه هنوز دانشگاههایی داریم که ۱۲ تا ۱۳ ماه معوقه پرداختنشده دارند.»
پروین کاظمی نایب رئیس دوم شورای عالی نظام پرستاری اعلام کرده «بزرگترین دغدغه پرستاران معیشت و مسائل مالی زندگی است» و گفته «معوقات پرداختی، نگرانی از آینده شغلی، فشار کاری و اضافهکاریهای اجباری چالشهایی است که عرصه را برای فعالیت پرستاران تنگ کرده است. با توجه به افزایش تورم در جامعه، پرداختی پرستاری متناسب با آن افزایش نیافته است.»
عضو شورای عالی نظام پرستاری گفته «یک پرستار ۱۰ تا ۱۵ سال باید کار کند و پولش را پسانداز کند، بدون آنکه هیچ استفادهای از آن بکند، تا بتواند مسکنی تهیه کند؛ این وضعیت پرستاران را به سمت «چندجا کاری» سوق میدهد که قطعاً بر کیفیت کار آنها تأثیر منفی میگذارد.»
پروین کاظمی افزوده «فشار کاری سنگین فرسودگی روانی را به دنبال دارد که در نهایت سبب کاهش رضایت شغلی میشود، این مسئله در کنار استرس ذاتی کار در بخشهای بحرانی، فشار روانی زیادی به پرستاران وارد میکند.»
او همچنین تأکید کرده به جرأت میتوان گفت ۹۰ درصد پرستارانی که مهاجرت میکنند، به دلیل مشکلات مالی این کار را انجام میدهند.
محمد شریفی مقدم دبیرکل خانه پرستار ماه گذشته با اشاره به دلزدگی بسیاری از پرستاران از شغل خود، گفته و ۶۰ هزار پرستار بیکار در کشور داریم و «مهاجرت، نخستین انتخاب بسیاری از پرستاران است.»
به گفته محمد شریفی مقدم «ما پرستارانی داشتهایم که وارد بازار آزاد شدهاند، به سمت کارهای بیمهای یا تأییدات پزشکی رفتهاند و حتی در حوزههایی مثل کاشت ناخن مشغول به کار شدهاند. پرستارانی هم بودهاند که به مشاغلی مثل کار کردن در شهرداری یا رانندگی در تاکسیهای اینترنتی روی آوردهاند.»
دبیر کل خانه پرستار توضیح داده که «بخش قابل توجهی از پرستاران نیز مهاجرت میکنند. ایندسته معمولاً کسانی هستند که سالها در این حرفه کار کردهاند، تجربه و مهارت دارند و با مدرک کارشناسی یا کارشناسی ارشد پرستاری به کشورهای دیگر میروند. تفاوت درآمد در داخل و خارج کشور بسیار چشمگیر است. پرستاری که در ایران حدود ۲۰۰ دلار دریافت میکند، همان کار را در خارج از کشور با درآمد ۴ تا ۶ هزار دلاری انجام میدهد. بنابراین مهاجرت نخستین انتخاب بسیاری از پرستاران است.»
