به دنبال شکست مذاکرات اسلامآباد و دستور دونالد ترامپ برای محاصره تنگه هرمز از غروب روز دوشنبه ۲۴ فروردینماه، قیمت نفت بار دیگر در بازارهای جهانی روندی صعودی پیدا کرد و به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
با آغاز بهکار بازارهای جهانی انرژی در بامداد روز دوشنبه ۱۳ آوریل(۲۴ فروردین) قیمت نفت روندی افزایشی پیدا کرد و به ۱۰۵ دلار در بشکه رسید. این افزایش به علت دستور دونالد ترامپ برای محاصره تنگه هرمز اتفاق افتاد.
قیمت نفت هفته گذشته و در پی آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا به کانال ۹۰ دلاری کاهش یافته بود.
با شکست مذاکرات اسلامآباد و دستور دونالد ترامپ برای محاصره تنگه هرمز، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در خاورمیانه (سنتکام) در اطلاعیهای اعلام کرد نیروهای سنتکام اجرای محاصرهای علیه تمام تردد دریایی ورودی و خروجی از بنادر ایران را در تاریخ ۱۳ آوریل، ساعت ۱۰ صبح به وقت شرق آمریکا ( ۱۷:۳۰ روز ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ به وقت تهران)، مطابق با دستور دونالد ترامپ آغاز خواهند کرد.
بر اساس آنچه اعلام شده این محاصره بهصورت بیطرفانه علیه کشتیهای متعلق به همه کشورها که وارد یا خارج از بنادر و مناطق ساحلی ایران میشوند، اعمال خواهد شد؛ از جمله تمامی بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان.
نیروهای سنتکام همچنین اعلام کردند مانع آزادی کشتیرانی برای کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند و به بنادر غیرایرانی میروند یا از آنها میآیند، نخواهند شد.
دونالد ترامپ روز یکشنبه ۲۳ فروردین و ساعاتی پس از اعلام بینتیجه ماندن مذاکرات اسلامآباد که روز شنبه میان نمایندگان دولت ترامپ و جمهوری اسلامی برگزار شده بود، اعلام کرد مذاکرات خوب پیش رفته بود اما «تنها مسئلهای که واقعاً اهمیت داشت، یعنی هستهای، حل نشد» و افزود «از همین لحظه، نیروی دریایی ایالات متحده، که بهترین در جهان است، روند محاصره تمامی کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد. در مقطعی، به وضعیتی خواهیم رسید که همه بتوانند وارد شوند و همه بتوانند خارج شوند، اما ایران با صرفا گفتن اینکه «ممکن است جایی مین وجود داشته باشد» که هیچکس جز خودشان از آن خبر ندارد، مانع از این امر شده است.»
او در بخش دیگری از این پیام گفته بود «این یک اخاذی جهانی است، و رهبران کشورها، بهویژه ایالات متحده آمریکا، هرگز تسلیم اخاذی نخواهند شد. همچنین به نیروی دریایی آمریکا دستور دادهام که هر کشتیای را در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده است، شناسایی و متوقف کند. هیچکس که عوارض غیرقانونی پرداخت کند، در دریاهای آزاد عبور امن نخواهد داشت. ما همچنین شروع به نابود کردن مینهایی خواهیم کرد که ایرانیها در تنگه کار گذاشتهاند. هر ایرانی که به سوی ما یا کشتیهای صلحآمیز شلیک کند، به جهنم فرستاده خواهد شد!»
دونالد ترامپ همچنین به «فاکس نیوز» گفته «ما اجازه نمیدهیم ایران از فروش نفت به کسانی که دوست دارد پول دربیاورد و به کسانی که دوست ندارد نه»، و افزود هدف طرح محاصره اینست که «یا همه چیز عبور کند یا هیچ چیز»
همزمان اعلام شد معافیت یک ماهه تحریمی نفت ایران که از سوی دونالد ترامپ برای کنترل قیمت جهانی نفت در هفته دوم جنگ صادر شده بود و به همه کشورها اجازه میداد نفت روی آب ایران را خریداری کنند، لغو شده است.
تاد بلانش، سرپرست وزارت دادگستری ایالات متحده، نیز ساعاتی پیش اعلام کرد این وزارتخانه هر فرد یا نهادی را که اقدام به خرید یا فروش نفت تحریمشده ایران کند، با شدت تحت پیگرد قانونی قرار خواهد داد. او همچنین تأکید کرد که وزارت دادگستری از دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده و نیروهای نظامی آمریکا بهطور کامل حمایت میکند.
کارشناسان معتقدند شکست مذاکرات و محاصره دریایی جمهوری اسلامی میتواند بر قیمت جهانی انرژی اثرگذار باشد؛ موضوعی که جدا از آنچه دونالد ترامپ «اخاذی» خوانده، برای مقامات جمهوری اسلامی به ابزاری تبلیغاتی نیز تبدیل شده است. در همین رابطه محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده ارشد جمهوری اسلامی در مذاکرات اسلامآباد پس از اعلام خبر محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «از قیمتهای فعلی بنزین لذت ببرید. با بهاصطلاح محاصره، بهزودی دلتنگ بنزین ۴ تا ۵ دلاری میشوید.»
در آنسو اما محاصره دریایی بنادر ایران با توجه به اینکه این بنادر شاهرگ اصلی صادرات و واردات به کشور هستند میتواند شریانهای درآمدزایی جمهوری اسلامی را مسدود و همچنین ورود کالاهای اساسی به ایران را مختل کند. اگر چه ایران از نواحی شرقی و شمالی کشور مسیر ترانزیت زمینی کالا را در اختیار دارد اما این مسیرها توان جایگزینی با بنادر و جبران اختلال ورود و خروج کالا بهعلت محاصره دریایی را نخواهند داشت.
اگر محاصره بنادر ایران طولانیمدت ادامه پیدا کند جمهوری اسلامی نه تنها قادر به صادرات کالاهایی مانند نفت، فرآوردههای نفتی و پتروشیمی، فولاد و دیگر فلزات صنعتی که بیشترین منابع درآمدی کشور هستند نخواهد بود، بلکه برای تأمین کالاهای اساسی مانند نهادههای دامی، مواد خوراکی و دارو نیز با بحران روبرو میشود. این موضوع میتواند بر تورم و کمبود کالا در کشور اثرگذار باشد و اثر جنگ بر معیشت مردم را عمیقتر کند.
در آنسو نیز بسته ماندن تنگه هرمز میتواند با ایجاد اختلال جدی در زنجیره تأمین جهانی، بحران انرژی را گستردهتر کند. تداوم افزایش قیمت انرژی و اختلال در عرضه نفت و گاز و دیگر فرآوردههای نفتی اقتصاد کشورهای مختلف را متأثر کرده و موجی از رکود تورمی ایجاد خواهد کرد.
