شرایط جنگ در حالی سبب رکود عمیق در بازار اتومبیل ایران شده است اما از آغاز جنگ تا کنون قیمتها در این بازار با افزایش روبرو شده و برخی مدلهای اتومبیل در فاصله تنها هشت هفته تا ۴۵ درصد افزایش را تجربه کردند.
تورم در بازار اتومبیل ایران با وجود رکود عمیق ناشی از شرایط جنگ همچنان ادامه دارد. در هشت هفته گذشته و در شرایطی که معاملات در بازار اتومبیل به کمترین سطح طی سالهای گذشته رسیده است، همزمان موجی از افزایش قیمت انواع اتومبیلها را در بر گرفته است؛ بهطوریکه دامنه رشد از حدود ۳/۸ درصد تا ۴۵ درصد متغیر بوده است.
در صدر جدول، اتومبیل «ریرا» با ثبت رشد ۴۵ درصدی، بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده و با جهش یک میلیارد و ۱۱۵ میلیون تومانی، از ۲ میلیارد و ۴۸۵ میلیون تومان به ۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان رسیده است. پس از آن، اتومبیل «هایما S۵ PRO» با رشد ۳۱/۳ درصدی و افزایش ۸۶۰ میلیون تومانی و «پژو ۲۰۷ اتوماتیک TU۵P» با رشد ۲۸ درصدی و افزایش ۴۸۰ میلیون تومانی قرار دارند.
در میان خودروهای داخلی، «تارا V۴» با رشد ۲۷/۷ درصدی (افزایش ۵۱۰ میلیون تومان) به ۲ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان رسیده است. «شاهین G اتوماتیک» نیز با رشد ۲۵/۷ درصدی و افزایش ۴۵۱ میلیون تومانی به ۲ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان رسیده و «سمند سورن پلاس دوگانهسوز» با رشد ۲۳ درصدی، ۳۲۵ میلیون تومان افزایش قیمت داشته و به یک میلیارد و ۷۲۰ میلیون تومان رسیده است.
در رده میانی بازار، «دنا پلاس اتوماتیک» با رشد ۲۱/۴ درصدی و افزایش ۴۱۵ میلیون تومانی به ۲ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان رسیده است. همچنین «اطلس G» با رشد ۲۰/۵ درصدی و افزایش ۲۰۸ میلیون تومانی به یک میلیارد و ۲۲۰ میلیون تومان و «ساینا دوگانهسوز» با رشد ۲۲ درصدی و افزایش ۲۱۵ میلیون تومانی به یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان رسیدهاند.
تحلیلگران بازار اتومبیل تأکید دارد اتومبیلهای مونتاژی و مدلهای جدیدتر بهدلیل وابستگی بیشتر به نرخ ارز و هزینههای واردات قطعات، حساسیت بالاتری نسبت به نوسانات اقتصادی دارند و همین موضوع باعث شده افزایش قیمت در این بخشها پرشتابتر باشد. از سوی دیگر، در خودروهای اقتصادی اگرچه درصد رشد کمتر بوده، اما عبور بخش قابل توجهی از این محصولات از مرز یک میلیارد تومان، نشاندهنده جابهجایی معنادار کف قیمتی در بازار است.
همچنین تحلیلگران میگویند بخشی از افزایش قیمتها ناشی از نگرانی نسبت به تبعات جنگ اخیر بر زنجیره تأمین صنعت خودرو باشد. آسیب به زیرساختهای کلیدی مانند فولاد و پتروشیمی، این تصور را در بازار تقویت کرده که هزینه تأمین قطعات در ماههای آینده افزایش خواهد یافت. همین نگرانی باعث شده برخی بازیگران بازار -از مصرفکنندگان تا واسطهها- با پیشدستی در خرید، خود را در برابر گرانیهای احتمالی آینده مصون کنند.
روزنامه «دنیای اقتصاد» ماه گذشته نسبت به بروز عوارض جنگ در خطوط تولید کارخانههای اتومبیلسازی هشدار داده و از احتمال جدی خاموشی خطوط تولید برخی کارخانهها خبر داده بود.
در این گزارش آمده بود که طی یک ماه گذشته کمبود فولاد، اختلال در واردات مواد اولیه، بینظمی حملونقل و مشکل در ترخیص قطعات، صنعت خودرو را با تهدیدی همهجانبه مواجه کرده است.
«دنیای اقتصاد» نوشته بود «این صنعت که پیشتر با قیمتگذاری دستوری، بحران نقدینگی و وابستگی به واردات قطعات دستوپنجه نرم میکرد، اکنون وارد مرحله «اختلال چندلایه» شده و جنگ از چند مسیر همزمان آن را هدف قرار داده است. اختلال در تولید فولاد و محدودیت انرژی، گلوگاه اصلی تولید خودرو است و کمبود ورق میتواند خطوط را متوقف کند. واردات قطعات نیز به دلیل آسیب به زیرساختهای بندری مختل شده و قطعهسازان با کاهش تولید و بدهی انباشته خودروسازان تحت فشار هستند. شبکه لجستیک، نیروی انسانی و بحران نقدینگی نیز آسیبپذیر شدهاند.»
این گزارش افزوده بود «در سمت بازار، نااطمینانی، کاهش قدرت خرید و تغییر رفتار مصرفکننده موجب افت تقاضا میشود و سیاستگذاری بیثبات میتواند رکود را تشدید کند. همزمانی این بحرانها امکان بازگشت سریع به شرایط عادی را از بین برده و صنعت خودرو را در چرخهای چندلایه از مشکلات گرفتار کرده است.»
همانطور که در گزارش روزنامه «دنیای اقتصاد» نیز تأکید شده بود کارشناسان معتقدند در بازار اتومبیل ایران «تقاضای احتیاطی» ایجاد شده که ناشی از ترس از افزایش بیشتر قیمت قطعات و بهدنبال آن افزایش هزینه تولید است.
«تقاضای احتیاطی» در شرایط بروز حوادث پیشبینینشده یا مخارج غیرمنتظره بروز میکند و افراد دارایی نقدی را برای مقابله با عدم قطعیتها هزینه نمیکنند و تقاضا برای کالا و خدمات به این علت کاهش پیدا میکند. به بیان دیگر این تقاضا ناشی از نیاز مصرفی نیست، بلکه بیشتر ریشه در انتظارات تورمی و نگرانی از آینده دارد.
از سوی دیگر بخشی از کاهش تقاضا در بازار اتومبیل ایران ناشی از افزایش قیمتهاست که برنامه متقاضیان برای خرید اتومبیل را تغییر داده است. نه تنها افزایش قیمتها در بازار اتومبیل سبب عقبافتادگی بودجهای خریداران شده بلکه افزایش قیمت دیگر کالاهای ضروری از جمله موادغذایی، دارو و اجاره مسکن سبب شده افرادی که برای خرید اتومبیل برنامه داشتند، بودجه پسانداز شده برای خرید اتومبیل را به ناچار برای موارد ضروریتر هزینه کنند.
اینهمه سبب شده یکی از بیسابقهترین رکودهای تورمی در بازار اتومبیل ایران شکلبگیرد؛ شرایطی که بحران در کارخانههای تولید و مونتاژ اتومبیل دامنه آن را گسترش خواهد داد.
