فیروزه نوردستروم- «آرمنپرس»، چندی پیش بخش فارسی خبرگزاری دولتی ارمنستان، با انتشار خبری اعلام کرد که کارکنان گمرک در گذرگاه مرزی «آگاراک» هنگام بازرسی یک کامیون ورودی از ایران، مقدار قابل توجهی موی طبیعی اظهارنشده کشف کردند.
بر اساس اطلاعیه کمیته درآمدهای دولتی ارمنستان، مأموران گمرک در داخل بالشهای موجود در کابین راننده، ۱۴۳ دسته موی طبیعی به وزن ۲۶ کیلوگرم پیدا کردند.
در این بیانیه آمده است که تلاش برای واردات غیرقانونی موی طبیعی خنثی شد و تمامی اقلام کشفشده توقیف شده است. همچنین مأموران اداره خدمات و نظارت گمرکی در گذرگاههای زمینی مرزی علیه شهروند جمهوری اسلامی ایران، بر اساس ماده ۳۱۶ قانون «تنظیمات گمرکی»، صورتجلسه تخلف گمرکی تنظیم کردند.
کمیته درآمدهای دولتی ارمنستان تأکید کرده است که در ماههای اخیر موارد مشابه افزایش یافتهاند. از ابتدای سال جاری تا ماه ژوئن، ۱۱ مورد واردات موی طبیعی بهصورت اظهارنشده یا پنهان از نظارت گمرکی کشف شده است. در مجموع تلاش شده بود ۶۲۱ دسته موی طبیعی به وزن ۱۳۵٫۷ کیلوگرم از مرز دولتی ارمنستان وارد کشور شود.
این نهاد از از افرادی که در فعالیتهای اقتصادی خارجی مشارکت دارند، خواسته است تمامی کالاهای عبوری از مرز را طبق قانون اظهار کنند و از تلاش برای پنهانسازی کالا یا عدم اظهار کالاها به مراجع گمرکی خودداری کنند.
با این حال پیش از انتشار خبر گمرک ارمنستان ویدیویی درباره افزایش عرضه موی طبیعی زنان ایرانی در بازار آمریکا و احتمال ارتباط آن با زنان کشته شده در دی ماه ۱۴۰۴ منتشر شد که در این ویدیو خانم مورگان فتحی کلاه گیس ساز ساکن لسآنجلس با اشاره به افزایش عرضه موی زنان ایرانی، این فرضیه را مطرح کرده که ممکن است این موها متعلق به زنان و دختران کشته شده در اعتراضات دی ماه ۴۰۴ باشد، پس از انتشار خبر کشف محموله موی طبیعی قاچاق از ایران در مرز ارمنستان هم برخی کاربران در شبکههای اجتماعی، این موها را به کشتهشدگان یا بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ ارتباط دادند، با این حال، هیچ مدرک و سند آشکاری برای اثبات این ادعا وجود ندارد که این موها متعلق به بازداشتشدگان یا جانباختگان کشتار دیماه ۱۴۰۴ بوده باشد.
از سوی دیگر مساله تجارت و قاچاق موی طبیعی در ایران مربوط به امسال و چند ماه پیش نیست و از چندین سال پیش پیش در ایران سابقه دارد.
قاچاق موی طبیعی انسان یکی از تجارتهای غیرقانونی سودآور در جهان است که به دلیل رشد چشمگیر استفاده از اکستنشن و کلاهگیسهای طبیعی در سراسر جهان، رونق دارد.موی طبیعی بلند، سالم و رنگنشده در بازارهای جهانی بهویژه اروپا و آمریکا قیمت بسیار بالایی دارد، از همین رو تاکنون گزارشهای متعددی از بازار خرید و فروش و صادرات موی طبیعی بلند، سالم و رنگنشده به کشورهای همسایه و ارتباط این تجارت با مشکلات اقتصادی و فقر منتشر شده است.
کشورهای همسایه نیز با این پدیده درگیر هستند و تاکنون چندین محموله بزرگ در مرزهای ایران و کشورهای همسایه کشف شده است. برای نمونه پلیس فرودگاه بینالمللی استانبول در تیر ۴۰۲ یک محموله قاچاق ۹۳ کیلوگرمی از موی طبیعی انسان را از چمدان یک مسافر کشف و ضبط کرد. وزارت تجارت ترکیه آن زمان اعلام کرده بود که فرد حامل این محموله قاچاق از اتیوپی وارد کشور شده و ارزش محموله کشفشده، یک میلیون و ۳۴۰ هزار لیر است.
به دلیل گسترش روزافزون پدیده فقر و بحرانهای مالی و تورم در شهرها و روستاهای مختلف کشور بسیاری از زنان، به ویژه زنان سرپرست خانوار و دانشجویان کمدرآمد، برای تأمین هزینههای اولیه زندگی مانند اجارهبها، درمان یا خرید مایحتاج اساسی اقدام به فروش موهای خود میکنند.
اما خرید و فروش موی طبیعی در ایران که نه رسمی است و نه کاملا غیر قانونی چگونه انجام میشود؟ افراد میتوانند با مراجعه یا تماس با برخی از آرایشگرها، ادمین کانال و سایتهای خرید و فروش اینترنتی در شهرهای مختلف، موهای خود را با پست برای فعالان این حوزه ارسال کنند.
البته، موی اصطلاحا قیچی نخورده (یعنی همان حالت نخست) ارزش بیشتری دارد. برخی از خریدارانچ اصلا حالت دوم را نمیپذیرند.
در بسیاری از موارد، واسطهها به آرایشگاهها مراجعه کرده یا با سفر به مناطق محروم، موی بلند زنان و دختران را در ازای مبالغ ناچیز خریداری میکنند و سپس با قیمتهای گزاف به داخل یا خارج از کشور میفرستند.
کسانی که برای فروش موهای خود به این مراکز مراجعه میکنند نیاز مالی دارند و اغلب دختران و مادرانی هستند که از روی اجبار این کار را انجام میدهند و موهای خود یا دختران خود را میفروشند.
بررسیها نشان میدهد که در آگهیهای دیوار و شیپور، هم قیمتهای زیر یک میلیون تومان، دیده میشود، هم یک تا سه میلیون. قیمتهای میانی ۲۰ تا ۵۰ میلیون را هم میتوان یافت. حتی نرخهای ۷۰ تا ۱۰۰ میلیونی نیز در آگهیها درج شدهاند.
موارد معدودی از آگهیها حاوی نرخهای بالاتر از ۱۰۰ میلیون تومان هستند که ممکن است برای موهای خیلی خاص یا صرفا به منظور جلب توجه باشند و وادار کردن افراد به تماس باشند.
موها به صورت دستهای یا کیلویی و در اندازهها (طول) مختلف خرید و فروش میشوند. حداقل طول، ۴۵ تا ۵۰ سانت است. موهای بالای یک متر ارزش بیشتری دارند؛ به ویژه اگر بور، زال یا قرمز باشند، برخی مدلهای فر و یا لَخت ابریشمی نیز «خاص» محسوب میشوند و قیمت بالاتری دارند.
برای مثال یک دسته موی ۴۰ تا ۶۰ سانتیمتری ممکن است بسته به کیفیت آن بین ۵ تا ۳۰ میلیون تومان قیمتگذاری شده باشد.
سن فروشنده هم مهم است، هرچه سن کمتر باشد مو سالمتر و طبیعیتر است و هرچه سن بالاتر میرود آسیبهای وارده به مو بر اثر موخوره، رنگ کردن و غیره بیشتر میشود و قاعدتا مشتری کمتری دارد.
موها بر اساس وزن و اندازه قیمت گذاری میشوند؛ ما موها را به صورت کیلویی خریداری میکنیم و قیمت هر یک کیلو مو حدود ۶۰۰ هزار تومان است، اگر بر اساس اندازه باشد موی بالای ۵۰ سانت را میخریم و قیمت آن از یک میلیون تومان شروع میشود و حداکثر قیمت ۱۰ میلیون تومان است.
قیمت مو بر اساس اندازه و حجم آن است، هرچه مو بلندتر پرپشت تر باشد پول بیشتری هم پرداخت میشود، به همین دلیل موهای کوتاه به ندرت خریداری میشود چون به درد اکستنشن نمیخورد.
شاید در روزگاران گذشته عبارت «گیس بریده» در گذشته برای زنان و دختران ایرانی یک دشنام محسوب میشد اما سالهاست که این عبارت رنگ باخته است چراکه روز به روز بر شمار دختران و زنانی که گیسو بریدهاند و گیسوان خود را به تیغ قیچی میسپارند، افزوده میشود اما نه به خاطر رسوایی اخلاقی بلکه فقر و نیاز مالی از آنان «گیس بریده» ساخته است. پدیدههایی نظیر تنفروشی، کلیهفروشی، فروش اعضای بدن و حالا هم فروختن مو برای گذران زندگی در جمهوری اسلامی پدیده غریبی نیست.
