روزنامه «اعتماد» چاپ تهران نسبت به بروز «اعتراضات سراسری» در نیمه دوم سال جاری خورشیدی به دلیل افزایش بحرانهای اقتصادی خانوارها هشدار داده است. این مطلب کاهش فشار معیشتی، افزایش متناسب حقوق، شفافیت با مردم، شنیدن صدای منتقدان و گشودن کانالهای ارتباطی را راهکاری برای کاهش زمینههای بروز بحران اجتماعی خوانده است.
اقتصاد ایران طی ماههای گذشته به علت فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ و محاصره دریایی بیش از پیش دچار رکود تورمی شده است. در حالی که نزدیک به نیم قرن ناکارآمدی، سوء مدیریت و فساد رانتی در ساختار جمهوری اسلامی اقتصاد ایران را از مسیر توسعه دور کرده و بحرانهای در هم تنیده و انباشتهای در بخشهای مختلف اقتصادی ایجاد کرده، اکنون فشارهای اقتصادی ایالات متحده به ابزاری جدی برای تضعیف جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
در این میان دولت با خزانه خالی و نداشتن تدبیر برای عبور از بحران اقتصادی در شرایط جنگ، راهکارهایی برای جبران کسری بودجه در دست اجرا دارد که همگی محرکی مهم برای افزایش تورم هستند. هزینههای خانوارها در چنین شرایطی با افزایش روبرو میشود اما در آنسو هیچ برنامه حمایتی مؤثری از سوی دولت برای تحت پوشش قرار دادن اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر وجود ندارد. اینهمه سنارویی را رقم زده است که در آن بخش اکثریت جامعه هر ماه و هر هفته بیش از پیش به زیر خط فقر رانده میشود.
کارشناسان نیز مدتهاست نسبت به پایان تحمل مردم و فوران خشم عمومی هشدار میدهند. برای نمونه دولت تصمیم دارد در بدترین زمان ممکن قیمت بنزین را افزایش دهد. هدف دولت کاهش فشار مالی از بودجه دولت با حذف یارانه بنزین است. این اقدام اما به علت افزایش هزینه حمل و نقل بطور مستقیم و غیرمستقیم بر افزایش قیمت تمامی کالاها و خدمات اثرخواهد داشت.
در همین رابطه میثم ظهوریان نائب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی هشدار داده که افزایش قیمت بنزین سبب «انفجار اجتماعی» در ایران خواهد شد.
این نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه ۳۷ درصد خانوادهها در پنج دهک پائین قرار دارند، یادآور شد: «این افزایش احتمالی قیمت بنزین، هزینههای خانوارهای فوق را شش تا هشت میلیون تومان در ماه افزایش میدهد. این امر برای خانوادههای پنج دهک پایین جامعه شوک بزرگی است و موجب انفجار اجتماعی میشود.»
کارشناسان زیادی نیز طی ماههای گذشته بر احتمال بروز اعتراضات گسترده اجتماعی به علت تشدید مشکلات اقتصادی و افزایش فقر هشدار دادهاند. دامنه هشدارها به رسانههای داخلی نیز رسیده است.
روزنامه «اعتماد» روز پنجشنبه ۲۹ امرداد در گزارشی درباره احتمال بروز و گسترش اعتراضات در نیمه دوم سال هشدار داده و «بحران معیشت» را مهمترین منشأ نارضایتی عمومی دانسته است.
در این مطلب آمده: «اگر بخواهیم مهمترین منشا نارضایتی عمومی را برجسته کنیم، بیتردید «بحران معیشت» در صدر است. طبق گزارشهای اخیر، هزینههای «سبد معیشت» با درآمد اکثریت جامعه شکافی عمیق یافته است. وقتی درآمد یک خانواده تنها برای ۱۰ روز از ماه کفایت میکند، مساله صرفا کاهش قدرت خرید نیست، بلکه فرسایش کرامت انسانی و سست شدن پیوند فرد با نظم اجتماعی است. در چنین شرایطی، تورم دیگر یک شاخص اقتصادی نیست، بلکه «تجربهای زیسته» است که سفرههای مردم را به میدان اعتراض تبدیل میکند.»
روزنامه «اعتماد» با تأکید بر اینکه «نارضایتی اجتماعی تنها از جیب خالی زاده نمیشود، بلکه از احساس بیشنیده ماندن و بیاعتنایی نهادی نیز تغذیه میکند» به اعتراضات دی۴۰۴ اشاره کرده و نوشته: «جامعهای که برای عزا فضا میسازد و برای جشن و سرزندگی میدان نمیگذارد، به تدریج دچار فقر عاطفی و انسداد اجتماعی میشود؛ لذا بخشی از بحران کنونی، ریشه در شکاف ارتباطی میان نسل جوان و ساخت قدرت دارد.»
در این مطلب همچنین تأکید شده: «سخن گفتن از احتمال اعتراض، سیاهنمایی نیست، بلکه تلاشی برای جلوگیری از هزینههای بزرگتر است. سکوت در برابر انباشت نارضایتی، نوعی چشمپوشی از واقعیت است، نه بیطرفی. هنوز دیر نشده است؛ اگر ارادهای برای شنیدن و اصلاح وجود داشته باشد، میتوان بسیاری از بسترهای بحران را در نطفه تضعیف کرد. تحقق نیافتن این پیشبینی، تنها در صورتی مایه خرسندی است که نتیجه تدبیر و اصلاح باشد نه صرفا تعویق مسالهای که همچنان در اعماق جامعه زنده است.»
اینهمه در حالیست که دولت ایالات متحده ساز و کار تشدید فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را در دستور کار قرار داده که به گفته دونالد ترامپ «شدیدترین عملیات اقتصادی» است که تا کنون در مقابل هر کشوری انجام شده است. فعال شدن طرح جدید فشار اقتصادی حداکثری در پی پایان مهلت دو ماهه داده شده به جمهوری اسلامی برای رسیدن به توافق با ایالات متحده بر اساس «تفاهمنامه اسلامآباد» در دستور کار دولت ایالات متحده قرار گرفته است.
افزایش فشارهای اقتصادی به معنای شکنندهتر شدن شرایط اقتصادی ایران، تضعیف جمهوری اسلامی و افزایش احتمال بروز اعتراضات سراسری مردم علیه حکومت است.
در همین رابطه خبرگزاری رویترز همین هفته گزارش داد مقامات جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگر نگران هستند تهدید آمریکا به اعمال فشارهای عمیقتر اقتصادی، بحرانهای معیشتی در ایران را افزایش دهد و سبب دامن زدن به اعتراضات مردم و تضعیف بیشتر مشروعیت جمهوری اسلامی شود.
در این گزارش به نقل از یک مقام پیشین جمهوری اسلامی، دو فرد مطلع از محافل سیاسی و نیز ۱۲ شهروند ایرانی تأکید شده که تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا به اعتراضات سراسری منجر خواهد شد.
