بازش بارنهای سیلآسا در استانهای گیلان و مازندران طی دو روز گذشته سبب آبگرفتگی معابر و خانهها در مناطق مختلف این دو استان شده و خسارت اقتصادی زیادی برجای گذاشته است.
بارش شدید باران از نیمهشب سهشنبه ۱۷ شهریورماه در استانهای گیلان و مازندران آغاز شد و پس از چند ساعت به بحرانی جدی برای شهروندان ساکن این دو استان تبدیل شد.
بخشهایی از استان مازندران به ویژه مناطق مرکزی و شرقی استان با آبگرفتگی معابر، اختلال در تردد، افزایش سطح آب رودخانهها و مسیلها و قطع برق روبرو شدند. علاوه بر سیلاب گسترده، وزش باد و توفان نیز خساراتی در این دو استان برجای گذاشته است. در برخی شهرها از جمله ساری و جویبار درختان شکستند. شهرهای بابلسر، شاهی، بابل، محمودآباد نیز با آبگرفتگی و اختلال در تردد روبرو شدند.
آبگرفتگی شهرهای مختلف در استان مازندران آنقدر گسترده بود که دولت ادارات و بانکها در استان مازندران را در روز سهشنبه تعطیل اعلام کرد.
استان گیلان نیز با شرایط مشابهی از آبگرفتگی معابر و افزایش سطح آب رودخانهها روبرو شد. مدیرکل مدیریت بحران استانداری گیلان روز سهشنبه از مردم این استان خواست که از تردد غیرضروری خودداری کنند تا به گفته او «نیروهای امدادی، آتش نشانی و شهرداری عملیات تخلیه آبگرفتگی معابر را با سرعت بیشتر و در زمان کوتاهتری انجام دهند».
دهها روستا در این دو استان نیز با آبگرفتگی، قطع برق و مسدود شدن جادهها به علت آبگرفتگی روبرو شدند. مقامات استانی همچنین از ممنوعیت صید و نزدیک شدن شهروندان به ساحل و شنا در دریا خبر دادند.
حسینعلی محمدی شیرکلایی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران، اعلام کرده سرعت وزش باد، به ویژه در مرکز مازندران، به بیش از ۱۰۸ کیلومتر بر ساعت رسید؛ شرایطی که به گفته او در دو دهه گذشته کمسابقه بوده است. وزش شدید باد موجب سقوط درختان، از جمله درختان کهنسال، در معابر شهری شد و تعدادی از این درختان روی شبکه برق، ماشینهای پارکشده و برخی منازل مسکونی سقوط کردند و خسارت به بار آوردند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران همچنین از خسارت سیلاب و طغیان رودخانه زرینآباد خبر داد و گفت: بارشهای قابل ملاحظه در نقاط مختلف استان موجب آبگرفتگی معابر و منازل مسکونی شده است. میزان بارندگی در برخی نقاط مازندران طی ۲۴ ساعت به بیش از ۲۲۰ میلیمتر رسید.
رئیس پلیس راه راهور فراجا از انسداد کامل جاده چالوس و آزادراه تهران- شمال تا اطلاع ثانوی خبر داد و گفت این تصمیم به دلیل هشدارهای هواشناسی، احتمال تشدید بارش، ریزش سنگ و وقوع سیلاب برای حفظ ایمنی مسافران اتخاذ شده است.
سازمان هواشناسی تأکید کرده بارشها و احتمال آبگرفتگی شماری از شهرها و روستاهای استانهای مازندران، گیلان و گلستان امروز چهارشنبه ۱۸ شهریورماه نیز ادامه خواهد داشت.
محمد اصغری، کارشناس هواشناسی، اعلام کرده همچنان گیلان، مازندران، گلستان، خراسان شمالی، شمال خراسان «رضوی» و ارتفاعات سمنان، تهران، البرز و قزوین در معرض آبگرفتگی و سیلاب قرار دارند.
او مرکز بارندگیها را انزلی، کیاشهر، رودسر، تنکابن (شهسوار)، چالوس، محمودآباد، آمل، بابل و شاهی اعلام کرده و نسبت به احتمال وقوع سیلاب در برخی مناطق استان تهران هشدار داد و گفت در فشم، دماوند، آبعلی و فیروزکوه، به ویژه در ساعات بعد از ظهر، باید مراقب روانآب و سیلاب بود.
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، درباره سیلآسا شدن بارندگیها و آبگرفتگی خانهها و معابر توضیح داده: «گرمتر شدن هوا باعث میشود جوّ بتواند رطوبت بیشتری در خود نگه دارد. در نتیجه، وقتی شرایط برای بارش فراهم شود، این رطوبت میتواند به بارشهای رگباری و شدیدتر منجر شود. از سوی دیگر، توسعه شهرها، جادهسازی، ویلاسازی و آسفالت کردن سطوح، نفوذپذیری زمین را کاهش داده و رواناب را بیشتر کرده است.»
به گفته احد وظیفه، تخریب پوشش گیاهی، چرای بیرویه دام و فشرده شدن خاک نیز باعث میشود آب باران کمتر در زمین نفوذ کند. علاوه بر این، ساخت و ساز در مسیر رودخانهها و باریک یا مسدود شدن مسیر طبیعی جریان آب میتواند آثار بارشهای شدید را تشدید کند.
او افزوده: «نمونه این وضعیت را حالا میتوان در شمال کشور دید؛ جایی که بارش شدید اخیر در مازندران به چندین شهرستان خسارت زده و طبق گزارش مدیریت بحران استان، خانههای روستایی، اراضی کشاورزی و باغها آسیب دیدهاند. در برخی مناطق نیز برای مسقف کردن موقت خانههای آسیبدیده از روکشهای پلاستیکی استفاده شده است.»
یکی دیگر از ابعاد بارش دو شبانه روز گذشته در استانهای گیلان و مازندران آبگرفتگی خیابانها و معابر عمومی و همچنین ساختمانها بود؛ تصاویر تکاندهنده منتشرشده از آبگرفتگی فروشگاهها و درمانگاهها و خیابانها نشان میدهد سالها بیتوجهی به توسعه زیرساختهای شهری و تخریب بیرویه محیط زیست چگونه سبب میشود یک باران شدید سبب آبگرفتگی با این حجم و سطح شود!
از سوی دیگر ویدئوهای زیادی از خانهها و ویلاهای نوساز در این دو استان منتشر شده که آب از سقف و دیوارها و تجهیزات برقکشی به درون خانهها میریزد! این موضوع بار دیگر ساختوساز بدون نظارت و صدور مجوزهای رانتی در ساختار فاسد شهرداریها و ادارات دولتی را برجسته کرده است.
پروفسور حسین اردکانی، کارشناس ارشد هواشناسی، در گفتگو با خبرگزاری «ایرنا» اعلام کرده، بارشهای شدید اخیر شمال کشور ارتباطی با «النینو» ندارد بلکه ناشی از تشکیل «تورنادو» روی دریای مازندران است. او افزوده: «سیستمهای جوّی نادری که مناطق شمالی را درنوردید، تا چند روز آینده در شرق و شمال شرق کشور فعال خواهد بود.»
به گفته پروفسور حسین اردکانی، «این سامانه از اروپای مرکزی به سمت دریای سیاه حرکت کرد و پس از عبور از شمال دریای خزر، اکنون به سمت نواحی شرقی و شمال شرقی کشور در حال حرکت است. بنابراین، انتظار داریم تا چند روز آینده شاهد تداوم ناپایداریها در این مناطق باشیم.»
در حالی که برخی این بارندگیها را سرآغاز بارشهای پاییزه خواندهاند، پروفسور حسین اردکانی با اشاره به الگوی کلی بارشها در ایران گفته: «این سیستمها بسیار نادر و خسارتزا هستند و باید توجه داشت که بارندگیهای اصلی و فراگیر کشور معمولاً از اواخر مهرماه و اوایل آبانماه آغاز میشوند.»
از سوی دیگر، سازمان هواشناسی کشور نیز با صدور دو هشدار نارنجی و زرد، نسبت به تشدید و تداوم فعالیت سامانههای بارشی در ۲۰ استان هشدار داد؛ رگبار شدید، رعد و برق، سیلاب تا یکشنبه آینده ادامه دارد. این بارندگیها در استانهای خراسان جنوبی، آذربایجان شرقی، اردبیل، گیلان، مازندران، گلستان، خراسان شمالی، خراسان «رضوی»، سیستان و بلوچستان، زنجان، البرز، قزوین، سمنان، همدان، مرکزی، تهران، هرمزگان، کرمان، کردستان و سمنان پیشبینی شده است.
بر اساس هشدار سازمان هواشناسی، شدت بارشها میتواند موجب جاری شدن سیلاب، طغیان رودخانههای فصلی و آبگرفتگی معابر شود و در ترددهای جادهای نیز اختلال ایجاد کند. همچنین لغزندگی محورهای مواصلاتی، کاهش شعاع دید و وقوع صاعقه از دیگر مخاطرات این سامانه خواهد بود.
سازمان هواشناسی همچنین نسبت به وزش موقت باد شدید، احتمال شکستن درختان کهنسال و فرسوده، سقوط سنگ و اشیاء از ارتفاعات و خسارت به سازههای موقت و محصولات کشاورزی هشدار داده است.
این سازمان به شهروندان توصیه کرده است، از تردد و اتراق در حاشیه و بستر رودخانهها و مسیلها خودداری کرده و از سفرهای غیرضروری، فعالیتهای طبیعتگردی و جابجایی عشایر در مناطق تحت تأثیر سامانه بارشی پرهیز کنند. همچنین احتیاط در فعالیتهای عمرانی، آمادگی دستگاههای اجرایی و امدادی، آمادهباش راهداریها، بازگشایی دهانه پلها و کانالها در محورهای مواصلاتی بینشهری و آمادگی شهرداریها برای پاکسازی کانالها مورد تأکید قرار گرفته است.
