قیمت دلار در بازار ایران با افزایش سریع روبروست و در ظهر روز چهارشنبه هشتم مهرماه به مرز ۲۶۰ هزار تومان نزدیک شده است. کارشناسان عبور قیمت دلار از مرز ۳۰۰ هزار تومان را در صورت تداوم شرایط تحریم و محاصره اقتصادی دور از ذهن نمیدانند و نسبت به عواقب افزایش قیمت ارز و سقوط سریع ارزش پول ملی بر اقتصاد و معیشت خانوارها هشدار میدهند.
قیمت دلار در بازار ایران که روز گذشته از به مرز ۲۵۰ هزار تومان رسیده بود تا ظهر روز چهارشنبه هشتم مهرماه ۱۴۰۵ با بیش از شش هزار تومان افزایش به ۲۵۶ هزار و ۴۰۰ تومان رسید.
همزمان دیگر ارزهای رایج در بازار ارز ایران رکوردهای جدید قیمت را ثبت کردند. تا ظهر چهارشنبه هر یورو ۲۹۰ هزار و ۵۳۰ تومان، هر پوند بریتانیا ۳۴۰ هزار تومان، هر درهم امارات ۷۰ هزار و ۵۱۰، هر لیر ترکیه ۵۲۳۰ تومان و هر یوان چین ۳۸ هزار و ۲۵۰ تومان قیمتگذاری شد.
در بازار طلا نیز قیمتها متأثر از افزایش قیمت ارز با افزایش روبرو شد. هر سکه کامل طلا در ظهر چهارشنبه ۲۶۲ میلیون تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز ۲۵ میلیون و ۵۷۸ هزار تومان معامله شد.
کارشناسان معتقدند در صورت ادامه تحریمها و محاصره اقتصادی، منابع ارزی حکومت روندی کاهشی را طی و همین موضوع ضمن تشدید انواع بحرانهای اقتصادی قیمت ارز و طلا در بازار ایران را همچنان افزایش خواهد داد.
در همین رابطه هومن زنگنه، رئیس پایانه صادراتی، فرآوری گوهرسنگها و فلزات گرانبها در ایران، در گفتوگو با وبسایت «اقتصاد۲۴» با اشاره به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور، پیشبینی قیمت دلار و طلا پرداخت و گفت: در صورت ادامه سیاستهای فعلی در حوزه سیاست خارجی و عدم تضمین اخبار مثبت از سوی وزارت خارجه کشور، قیمت دلار میتواند به ۳۳۰ هزار تومان برسد. او همچنین پیشبینی کرد قیمت جهانی طلا در زمستان به محدوده ۵ هزار دلار برسد.
پیش از صعود حدود ۲۰ هزار تومانی قیمت دلار در روزهای گذشته نیز کارشناسان بر تداوم افزایش قیمت ارز تا پایان سال تأکید کرده بودند. پیام الیاسکردی، تحلیلگر بازارهای مالی، با اشاره به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور گفته بود قیمت دلار تا پایان سال ممکن است به ۳۰۰ هزار تومان افزایش یابد.
علیرضا توکلیکاشی، تحلیلگر اقتصادی، نیز با اشاره به تشدید نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی رقمی تا ۳۲۰ هزار تومان را برای دلار پیشبینی کرده و گفته بود: «دلار آینه تلاطمهای اقتصاد ایران است و افزایش نگرانیها درباره جنگ، بنزین و کسری بودجه دولت، فشار بر بازار ارز را بیشتر کرده است.»
همچنین نیما میرزایی، کارشناس بازارهای مالی، با پیشبینی افزایش قیمتها در بازار ارز و طلا گفته بود: «متناسب با رشد قیمت طلا، سکه نیز افزایش خواهد داشت و احتمالا تا پایان سال شاهد سکه ۳۵۰ تا ۳۶۰ میلیون تومانی خواهیم بود.»
افزایش قیمت ارز اثری دومینویی بر افزایش قیمتها در دیگر بازارها و همچنین در تولید و صنعت خواهد داشت. اثراتی که در بازارها از جمله بازار اتومبیل سریعتر و در برخی دیگر بازارها دیرتر نمایان میشود. این موضوع، در کنار سقوط عمیق قدرت خرید خانوارها و درآمدهای ناکافی، این پرسش را مطرح میکند که آیا مردم در ایران که اکثر آنها با بحرانهای انباشته اقتصادی روبرو هستند و سفرههایشان هر هفته در حال کوچک شدن است توان گرانیهای ناشی از افزایش قیمت ارز را دارند؟
در همین رابطه خبرگزاری دولتی «ایرنا» در گزارشی نوشته: «اثر شوک ارزی نیز یکباره در شاخص قیمت ظاهر نمیشود. در مهر ۱۴۰۴، پس از اسنپبک، رشد سالانه نرخ ارز حدود ۷۹ درصد بود، در حالی که تورم همچنان حدود ۴۷ درصد قرار داشت. در ماههای بعد، این فاصله کاهش یافت و تورم در بهمن به بیش از ۶۲ درصد رسید. بنابراین نرخ ارز میتواند زودتر از تورم واکنش نشان دهد و سپس از مسیر قیمت کالاهای وارداتی، مواد اولیه و هزینه تولید به سطح عمومی قیمتها منتقل شود.»
در مطلب خبرگزاری «ایرنا» آمده: «شاید مهمتر از خود شوک ارزی، واکنش مردم به آن باشد. وقتی خانوارها انتظار افزایش بیشتر نرخ ارز و قیمتها را داشته باشند، رفتارشان پیش از آنکه افزایش قیمت واقعاً رخ دهد تغییر میکند: نگهداری سپردههای بلندمدت کاهش مییابد، تقاضا برای داراییهای نقدشونده و ارز افزایش پیدا میکند و بنگاهها نیز ممکن است قیمتگذاری خود را بر اساس هزینههای مورد انتظار آینده انجام دهند.»
وبسایت «اقتصاد ۲۴» نیز نسبت به خطر بروز ابَرتورم هشدار داده و نوشته: «پرسش کلیدی که این روزها افکار عمومی و فعالان اقتصادی را درگیر کرده، این است که این قطار تندرو تا کجا پیش خواهد رفت؟ تحلیل مؤلفههای بنیادی نشان میدهد که تا زمان پایداری شرایط فعلی، تقاضا برای دلار به عنوان یک دارایی امن فروکش نخواهد کرد. بانک مرکزی و دولت با کسری شدید منابع ارزی روبهرو هستند و در سوی دیگر، تقاضای خرد و خانگی برای تبدیل ریال به ارزهای معتبر روز به روز شدیدتر میشود. این دو قیچی همزمان، عرضه را تنگتر و تقاضا را گشادتر میکنند.»
در ادامه این مطلب آمده: «اگر شریانهای تجاری همچنان بسته بمانند و صادرات نفت در وضعیت صفر یا نزدیک به صفر تثبیت شود، کسری بودجه دولت از کنترل خارج شده و موجهای تورمی تازهای در پائیز پیشرو شکل خواهد گرفت. گرفتار شدن اقتصاد در گرداب ابرتورم دیگر یک کابوس و احتمال نیست، بلکه خطری ملموس است که نشانههای آن از همین تغییر کانالهای ساعتی دلار هویدا شده است.»
در این میان جریانات حکومتی همچنان «دشمن» و «مردم» را مقصر شرایط موجود معرفی میکنند تا ساختار اقتصاد در حال فروپاشی ایران را «سالم» جلوه دهند!
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، گفته: «یکی از دلایل از بین رفتن ارزش پولی به خاطر رفتارهای مردم است که رفتارهای مردم نیز تحت تأثیر سیاستهای اقتصادی دولت است. در حال حاضر میدانید چه میزان ارز و طلا توسط خود شرکتهای دولتی خریداری میشود؟ وقتی مردم میبینند که دولت هر روز ارز را تضعیف و تورم را تحمیل میکند، چنین رفتاری بروز میدهند.»
همچنین از دو روز پیش که روند افزایش قیمت ارز در بازار ایران شتاب بیشتری گرفت، رسانههایی همچون خبرگزاری فارس-متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی- افزایش قیمت ارز را ناشی از اظهارات مقامات آمریکایی و کانالهای تلگرامی اعلام کردند.
کارشناسان اما معتقدند اختلال در گلوگاههای لجستیک و تجاری، فشار را مضاعف کرده است. وقتی تجارت دریایی و هوایی با محاصره و تحریمهای بیسابقه فلج میشود و مسیرهای ترانزیت زمینی هم به دلیل محدودیتهای منطقهای با کندی و اختلال شدید روبرو میشوند، جریان ورود حوالههای ارزی به کشور به مویی بند میشود. در این میان، رد پیشنهادهای دیپلماتیک جهت بازگشایی یا تسهیل عبور و مرور از تنگه هرمز، این سیگنال را به بازار فرستاد که قرار نیست در کوتاهمدت گرهای از این کلاف سردرگم گشوده شود!
