در میان محلهای هدف قرار گرفته در ایران طی حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، الگوی جغرافیایی مهمی دیده میشود که بیانگر ارتباط سایتهای موشکی مخفی با پروژههای سدسازی و انتقال آب است.
تحلیلگران و پژوهشگران آب و امور نظامی به الگوی جغرافیایی قابل توجهی میان محلهای هدف قرار گرفته در حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به سایتهای موشکی مخفی جمهوری اسلامی و شبکهی گستردهی سدها و پروژههای انتقال آب در ایران اشاره کردهاند.

این موضوع که سالها برای فعالان محیط زیست و متخصصان آب معما به نظر میرسید، اکنون فرضیهای را مطرح میکند که بخشی از پروژههای آب در ایران ممکن است برای تأمین منابع پایدار آب و برق مجتمعهای نظامی زیرزمینی طراحی شده یا گسترش یافته باشند.
در گزارشی که «نیویورکتایمز» منتشر کرده، آمده است که رژیم ایران تأسیسات نظامی زیرزمینی خود را «شهرهای موشکی» مینامد؛ تونلها و اتاقهای مستحکم که در عمق کوهها حفر شدهاند و برای ساخت، نگهداری، استقرار و پرتاب موشکهای بالستیک دوربرد و پهپادها استفاده میشوند. در کنار احداث شهرهای موشکی، جمهوری اسلامی تا کنون دستکم ۵۳۳ سد ساخته که در منطقهی خاورمیانه جزو بالاترین رقمها به شمار میرود.
نیما شکری، کارشناس امنیت آب در دانشگاه فنی هامبورگ آلمان، و تیم او سالها این سدها را ردیابی کردهاند. شکری میگوید این حجم ساخت و ساز همیشه برای او گیجکننده بوده: «چرا اینقدر سد میساختند؟!» به ویژه در مناطقی که نیاز آشکار کشاورزی، شهری یا آبیاری وجود ندارد.
او در بهار امسال، وقتی نقشهای از حملات هوایی به سایتهای موشکی مشکوک را بررسی میکرد، الگویی نیمدایرهای از شمال به جنوب کشور دید که تقریباً با نقشهی سدهای ساختهشده همخوانی داشت. سؤال قدیمی او جای خود را به پرسشی تازه داد: «چرا به نظر میرسد هر جا سدی هست، ضربهای موشکی هم نزدیک آن وارد آمده؟!»
هفت کارشناس آب و امور نظامی که با «نیویورکتایمز» گفتگو کردهاند، این ارتباط را منطقی میدانند؛ هرچند همه تأکید دارند که هنوز اثبات نشده و به دلیل محرمانه بودن برنامهی موشکی رژیم ایران، در حد یک حدس باقی میماند.
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر سابق اطلاعات نظامی اسرائیل در امور ایران، میگوید قرار دادن مجتمعهای بزرگ نظامی در نزدیکی منابع پایدار آب و برق، به رژیم «تداوم عملیاتی» میدهد.
رژیم ایران انگیزهی قوی دارد که تأسیسات موشکی خود را از شبکهی ملی برق و آب مستقل کند، زیرا این شبکهها هم در برابر بحران انرژی داخلی آسیبپذیرند و هم در جنگ هدف حمله قرار میگیرند. سرمایهگذاری در زیرساختهای جایگزین، از جمله سدها و پروژههای انتقال آب، از این دیدگاه قابل توضیح است.
فرزین ندیمی، پژوهشگر مؤسسه واشنگتن، تعداد این سایتها را حداقل ۳۰ مورد برآورد میکند و میگوید تنها معدودی از کشورها، از جمله کره شمالی، شبکهی زیرزمینی نظامی در این مقیاس دارند.
این مجتمعها به برق مداوم برای تهویه، روشنایی، ماشینآلات و عملیات پرتاب، و به آب برای پرسنل و خنک نگه داشتن نیاز دارند. نزدیکی به سدها و نیروگاههای «برقآبی» میتواند این استقلال را فراهم کند.
ایران با کمبود عمیق آب مواجه است و سدها برای تأمین آب آشامیدنی، آبیاری و تولید برق حیاتی هستند. با این حال، سیاستهای آبی کشور سالها مورد انتقاد متخصصان بوده؛ ساخت بیش از حد سد، استخراج بیرویهی آبهای زیرزمینی و کشاورزی ناکارآمد، بحران آب را تشدید کرده و حتی هشدارهایی دربارهی غیرقابل سکونت شدن تهران در صورت تداوم خشکسالی مطرح شده است.
«نیویورک تایمز» در ادامهی گزارش خود مینویسد، دو منطقهی مشخص به عنوان نمونههایی از ارتباط پروژههای آبی و سایتهای موشکی وجود دارد که هر یک بطور جداگانه سالها پیش از حملات هوایی، مورد توجه پژوهشگران آب و فعالان محیط زیست قرار داشتند.
در استان یزد، پس از حملات هوایی مارس ۲۰۲۵، گزارشهایی از جمله در روزنامه «فایننشال تایمز» از وجود یک تأسیسات موشکی بزرگ در این منطقه منتشر شد.
امیر آقاکوچک، پژوهشگر آب در دانشگاه کالیفرنیا در ارواین، پیش از این حملات، سالها توجیه اقتصادی و محیط زیستی پروژهی بزرگ انتقال آب از کوههای زاگرس به یزد را زیر سؤال برده بود.
به گفتهی او، مقیاس و هزینهی این پروژه با نیازهای آبی متعارف منطقه همخوانی کامل نداشت. پس از انتشار گزارشهای مربوط به تأسیسات موشکی در نزدیکی یزد، آقاکوچک این احتمال را مطرح کرد که ملاحظات نظامی در طراحی یا اولویتبندی این پروژه انتقال آب نقش داشته باشد. این منطقه همچنین در جریان جنگ مورد توجه قرار گرفت، از جمله زمانی که یک خلبان آمریکایی پس از سقوط هواپیمایش در زاگرس نجات داده شد.
در استان هرمزگان، در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۵، هواپیماهای آمریکایی منطقهی حفاظتشدهی «طارم» را هدف قرار دادند. در این حمله، خانوادهی یک محیطبان محلی کشته شد. ارتش آمریکا اعلام کرد که هدف حملات، زیرساختهای نظامی و سامانههای دفاع ساحلی بوده است.
فرزین ندیمی همچنین میگوید این منطقه نزدیک به محلی است که تحلیلگران نظامی معتقدند یک پایگاه موشکی زیرزمینی عمیق در آن ساخته شده است. طارم و اطراف آن در میان محیطبانان محیط زیست به دلیل وجود «گوسفند وحشی لارستان» شهرت دارد و پیشتر محل فعالیتهای میدانی «بنیاد میراث حیات وحش پارسیان» بوده است.
این الگو، توجه را دوباره به بازداشت فعالان محیط زیست در سال ۲۰۱۸ جلب کرده است. در آن سال، واحد اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دهها فعال حفاظت حیات وحش را به اتهام جاسوسی برای آمریکا و اسرائیل بازداشت کرد. خبر این بازداشت نخستین بار توسط کیهان لندن در ۲۰ آبان ۱۳۹۶ منتشر شد که پس از آن دستگاه قضائی جمهوری اسلامی مجبور به اعلام آن شد. فعالانی که دستگیر شده بودند، سرانجام پس از شش سال بطور رسمی آزاد شدند.
دستگیری بیسابقه ۷ فعال محیط زیست در سکوت خبری: یک ایرانی- آمریکایی بین آنهاست
کاووس سیدامامی، بنیانگذار «بنیاد میراث حیات وحش پارسیان» پس از دستگیری در بازداشتگاه کشته شد و بطور رسمی اعلام شد که خودکشی کرده است. مراد طاهباز، یکی دیگر از بنیانگذاران، بیش از پنج سال زندانی بود و به جرائمی مانند «آموزش مارمولکها برای جاسوسی از تأسیسات نظامی» متهم شد.
در ادامه، نمونههای همجواری جغرافیایی میان مراکز نظامی و زیرساختهای آبی که در موارد مشابه کشور مطرح شده، میتوان به موقعیت پادگان آموزشی شهید ثابتخواه نیروی زمینی سپاه پاسداران و سد مخزنی گیلانغرب در شهرستان گیلانغرب استان کرمانشاه اشاره کرد.
هر دو مجموعه در محدودهی دهستان چله قرار دارند؛ پادگان ثابتخواه در فاصله حدود ۱۰ کیلومتری شهر گیلانغرب و در کنار این روستا در مسیر جادهی زرنه واقع شده و سد مخزنی گیلانغرب نیز در حدود ۵ کیلومتری شهر و در همان روستا قرار دارد.
جمهوری اسلامی هیچگاه در قبال پروژهها و برنامههای نظامی- امنیتی مخفی خود پاسخگو نبوده است. سابقهی فعالیتهای نظامی، هستهای و زیرساختی رژیم ایران نشان میدهد که مقامات جمهوری اسلامی معمولاً یا پنهان میکنند، یا با انکار و تکذیب در قالب مظلومنمایی و حقوق، پشت نام ملت ایران، سنگر میگیرند.
در مجموع، سپاه پاسداران معمولاً موشکهای خود را از داخل شهرهای موشکی شلیک نمیکند. این مجتمعهای زیرزمینی عمدتاً برای تولید، نگهداری و آماده ساختن موشکها به کار میروند که بنا بر شواهد در نزدیکی مراکز برقآبی، و پرتاب عملیاتی بیشتر از طریق لانچرهای متحرک جادهای انجام میشود که در مناطق مختلف کشور(بر اساس بُرد) مستقر شده و امکان جابجایی و شلیک از نقاط پراکنده را فراهم میکنند.

