Page 12 - (کیهان لندن - سال چهل و دوم ـ شماره ۵۴۹ (دوره جديد
P. 12
صفحه 12شماره ۲۰۱۵
جمعه ۱۷تا پنجشنبه ۲۳بهمن 14۰۴خورشیدی
بازنشر دكتر امیراصلان افشار
61سالپسازشهريور ،20سهنظرمتفاوتدربارهاشغالايران
(تاریخ نشر در کیهان لندن :شهریور ماه - ۱۳۸۱شماره )۹۲۰
در سازمانهای بینالمللی به زبان فارسی شاهنشاه در اتریش ــ سفیر شاهنشاه در واشنگتن ــ سفیر خلاصهبیوگرافیدكترامیراصلانافشارقاسملوازكتابWho’sWho
نشان :1نشان فرهنگ ــ نشان پاس ــ نشان 25سال سلطنت شاهنشاه در مكزیك ــ سفیر شاهنشاه در آلمان ــ پرزیدنت (رئیس) متولد ــ تهران ،تحصیلات :ابتدائی،تهران مدرسه زرتشتیان
پهلوی ــ نشان 50سال سلطنت پهلوی نشان 2500سال شاهنشاهی شورای حكام سازمان انرژی اتمی بینالمللی در وین اتریش از بین 54
ایران ــ نشان 5نشان 4تاج نشان 3تاج نشان 2همایون نشان یك كشور عضوسازمان ــ ریاست كل تشریفات اعلیحضرت شاهنشاه متوسطه :مدرسه یهندنبورگ در برلن ــ آلمان
همایون با حمایل ــ نشان لژیون دونور فرانسه ــ نشان دانمارك ــ رئیس نمایندگی ایران در كنفرانس یونیدو ــ كنفرانس استفاده از دانشگاهی :دانشگاه برلن ــ گرایفس والد وین و ژنو
نشان تایلند دو نشان هلند ــ نشان رومانی ــ سه نشان و یك نشان فضا ــ كنفرانس دیپلماتیك و واشنگتن ــ كنفرانس علائم وجادهها ــ دكتر در علوم سیاسی از دانشگاه وین دكتر افتخاری از دانشگاه
درجه یك با حمایل اتریش ــ نشان درجه یك با حمایل اسپانیا ــ كنفرانس INTELSATــ كنفرانس علائم و پارتنت و چند كنفرانس
نشان درجه 2و یك باحمایل اردن هاشمی ــ سه نشان و یك نشان یوتا ایالات متحده امریكا
دیگر ــ در حال حاضر Governorسازمان بیوگرافی امریكا. مشاغل :كارمند سیاسی سفارت شاهنشاهی ایران در هلند
درجه یك با حمایل از آلمان و چند نشان دیگر. انتشارات :كتاب قانون اساسی آلمان نازی به زبان آلمانی ــ كتاب ــ نماینده ایران دركمیته اقتصادی مجمع عمومی سازمان ملل
محل اقامت :نیس فرانسه به علت جریانات ایران روز 16ژانویه مقررات دولتی آلمان نازی به زبان آلمانی كتاب گزارش در باره متحد درنیویورك ــ نماینده ایران در كنفرانس كشورهای آسیائی ــ
26( 1979دی )1357تهران را در ركاب شاهنشاه ترك گفته و تا روز امریكا به زبان انگلیسی ــ كتاب امكانات بهبود اقتصاد ایران به افریقائی باندونگ اندونزی ــ به مدت یك سال به دعوت آیزنهاور
زبان آلمانی كتاب افسران علیه هیتلر به زبان فارسی ــ شركت ایران برای مطالعه در ایالات متحده امریكا آجودان كشوری اعلیحضرت
درگذشت معظم له در مصر در خدمتشان بودم شاهنشاه ــ دو دوره نماینده مجلس شورای ملی از مراغه سفیر
حفظ بیطرفی ناچار شده در برابر گرفتن امتیازاتی اجازه دكتر امیراصلان افشار دوست محترم و گرامی آقای دكتر پرویز عدل در ماهنامه
بدهد مهمات آلمانی از خاك كشور بگذرد ما هم كه عملا توفیق رشدی ارس در روزنامه «حریت» از قول او مینویسد: روزگار نو (چاپ پاریس) مجددًاً مساله اشغال ایران را در
در محاصره متفقین میباشیم بهتر است با آنها كنار بیاییم در سفارت لندن روابط نزدیكی با وزارت خارجه انگلیس و شهریور 20مطرح كرده و با توجه به تلگرافهای مرحوم
و اجازه بدهیم نیازمندیهای شوروی را از خاك ایران برسانند شخص آنتونی ایدن داشتم و اغلب در جریان نّیّات باطنی ساعد سفیر وقت در مسكو ،مطالبی نوشتهاندكه از لحاظ
وگرنه خطر حمله آنها به ایران یك موضوع جدی است .چون آنها در باره بعضی از مسائل قرار میگرفتم كه از آن جمله
در آن زمان آلمان در جنبههای جنگ فاتح به نظر میرسید مساله ایران بود .من به رضا شاه به مناسبت علاقهای كه به تحقیقات تاریخی در خور بحث و دقت میباشد.
و رضا شاه نمیخواست آنها را برنجاند و ساعد از این دو او به عنوان دوست محترم كمال آتاتورك داشتم خبر دادم چون اینجانب با قرابت نزدیك و آشنائی كامل با مرحوم
دلی شاه آگاه بود در گزارشش تاكید میكند همانطوری كه كه انگلیسها در مورد لزوم اخراج آلمانیها و ضرورت حفظ ساعد و مذاكراتم در باره حوادث تابستان 1320كه منجر به
متفقین موقعیت دشوار سوئد را درك كرده و از خصومت امنیت مناطق نفتی بلوف نمیزنند ،اگر این بهانه رفع نشود اشغال ایران گردید و نقش رضا شاه و بخصوص نخستوزیر
با آن كشور خودداری كردهاند آلمانیها نیز متوجه موقعیت قصد تجاوز به ایران را دارند؛ بهتر است با آنها در برابر گرفتن وقت رجبعلی منصور (منصورالملك) كه وزارتخارجه را نیز
حساس ایران شده و از سازش ایران با متفقین كه از راه امتیازات سازش كنید .متاسفانه رضا شاه به پیغام من ترتیب وسیله كفالت جواد عامری یدك میكشید ،مورد بحث مجدد
ناچاری می باشد نخواهند رنجید زیرا میدانند كه در غیر اثر نداد و روزی كه خبر حمله روس و انگلیس را به ایران همكاران سابقم آقایان عدل و احمد توكلی قرار گرفته ،در
این صورت متفقین با توسل به زور و اشغال خاك ایران حالیكه همكار سابق دیگرم دكتر منتظم این مطلب را بجای
خواستههای خود را به دست میآورند .از وزارت امورخارجه شنیدم زار زار گریه كردم. تابستان ( 1320اوت )1941از آغاز جنگ در اروپـا (اول
به آقای ساعد جوابی میدهند كه ده پانزده پاراگراف داشته پس از این نقل قول از رشدی ارس به مرحوم محمد ساعد سپتامبر )1939مورد بررسی قرار داده است میخواهم در
اینجا مجموعه خاطرات خود را از مرحوم ساعد و اقداماتش
و هر پاراگراف با جمله سفیر روسیدان ایران در مسكو پرداخته و مینویسد: و همچنین مقابله نظرات این سه همكار گرامی سابقم را به
«مگر نمیدانید كه…» شروع میشد: محمد ساعد به رضا شاه طی گزارش محرمانهای اطلاع اطلاع خوانندگان كیهان لندن و علاقمندان به تاریخ برسانم.
مگرنمیدانیدكهایرانقدرتمندامروزایرانناتواندیروزنیست؟ میدهد كه روسها از حیث مهمات و آذوقه و لوازم از قبیل سالیان درازی است كه رضا شاه كبیر و محمد رضا شاه كه
مگر نمیدانید كه ارتش نیرومند شاهنشاهی حافظ كفش و لباس قشون و وسایط نقلیه در مضیقه و تنگنای در همه چیز متفاوت بودند جز در آرزوشان برای پیشرفت
شدید میباشندو مرتب به متفقین فشار میآورند كه هرچه بیشتر ایران روی در نقاب خاك كشیدهاند .پادشاهی
مرزهای كشور است؟ چنانچه ایران اجازه ندهد این وسایل و لوازم از خاك آن رضا شاه با اشغال ایران از جانب جنوب و شمال در شهریور
مگر نمیدانید كه در اثر توجهات ذات اقدس ملوكانه هیچ كشور عبور كند ایران را اشغال كنند .آقای ساعد در این 1320پایان یافت و پادشاهی محمد رضا شاه با بلوای
كشوری جرأت تجاوز به ایران را ندارد؟ و یك دوجین از این گزارش خاطر نشان میكند همانطوری كه دولت سوئد با موسوم به «انقلاب اسلامی» در بهمن 1357ولی نویسندگان
متعدد درونمرزی و برونمرزی مانند آقایان عاملی ،الموتی،
قبیل «مگر نمیدانید كه…»ها. سیروس غنی همچنان در نوشتههای خود به مسائل مختلف
وصول این نامه آقای ساعد را سخت پریشان و اندوهناك سالهای 1299تا 1357میپردازند مانند تغییر حكومت در
میكند .تلگرافی اجازه میخواهد به تهران آمده و اوضاع سوم حوت ،99یا به غلط رایج «كودتای سوم حوت» ،تجدید
روز و وخامت وضع را به شرف عرض برساند كه متاسفانه با قرار داد نفت جنوب در ،1933هجوم نیروهای انگلیس و
شوروی در 1320و غیره كه البته این بحثها برای روشن شدن
این تقاضا موافقت نمیشود.
و سپس از قول یكی دیگر از همكاران سابق آقای احمد حوادث تاریخی مفید است.
در باره اشغال ایران و استعفای رضا شاه در شهریور 20
توكلی بدون ذكر منبع اطلاع او مینویسد: دو تن از همكاران سابقم در وزارت امور خارجه و دوستان
انگلیسیها قلبًاً از ورود ارتش سرخ به شمال ایران نگران و نزدیكم ،آقایان دكتر پرویز عدل و دكتر حسین منتظم،
ناراحت بودند و تلاش فراوان كردند تا بلكه رضا شاه را به در نوشتههای خود در باره نقش دولت و نخستوزیر و
وخامت اوضاع متوجه و به همكاری وادار نمایند .آنتونی سفیر ایران در مسكو مرحوم محمد ساعد بر اساس منابع
ایدن وزیرخارجه انگلیس در یكی از ضیافتها به محمد علی متفاوتی نظر مخالف و احیانًاً متضادی دادهاند كه جلب
مقدم وزیر مختار ایران در لندن میگوید اگر مساله واگذاری
راه برای حمل مهمات و لوازم به جبهه روسیه حل شود توجه مینماید.
از اقداماتی كه ممكن است عواقب وخیمی برای ایران در آقای دكتر عدل در كتابش (چاپ لسآنجلس) و مقاله خود
برداشته باشد جلوگیری خواهیم كرد .متاسفانه رضا شاه به در ماهنامه روزگار نو (شهریور )80به استناد به خاطرات
این گزارش و هشدار ترتیب اثر نمیدهد .شاید هم دو دلی
كه به آن اشاره شد یكی از موجبات عدم توجه به این
