در حالیکه قدرت خرید شهروندان در ایران به علت تورم فزاینده به شدت سقوط کرده است. خبرگزاریها و مقامات حکومتی درباره افزایش نارضایتی و بیاعتمادی مردم نسبت به حکومت هشدار میدهند.
خبرگزاری «مهر» وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی در گزارشی با عنوان «شکاف خطرناک میان آمار رسمی و واقعیت معیشت؛ اقتصاد زیر فشار بیاعتمادی» نوشته افزایش افسارگسیخته قیمتها، ناکامی سیاستهای مهار تورم و ضعف اطلاعرسانی دولت چهاردهم، موجی از بیاعتمادی و اضطراب اقتصادی ایجاد کرده است.
در این گزارش آمده در ماههای اخیر، روند تحولات قیمتی در بازار تصویری نگرانکننده از وضعیت سیاستگذاری اقتصادی دولت چهاردهم ترسیم کرده است؛ تصویری که در آن شکاف میان شاخصهای رسمی اقتصاد کلان و تجربه روزمره شهروندان بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است. از رشد ۶۶ درصدی قیمت کارخانهای خودروها گرفته تا جهش نزدیک به دو برابری نرخ نان و غلات و رسیدن بهای مرغ به مرز ۱۶۰ هزار تومان، همگی نشانگر تداوم بحرانی هستند که ریشه آن تنها در ضعف سیاستهای مهار تورم نیست، بلکه در ناترازیهای ساختاری و ناکارآمدیهای مدیریتی در لایههای مختلف اقتصاد ملی نهفته است.
خبرگزاری «مهر» با اشاره به اینکه «در عرصه تنظیم بازار، ناهماهنگی نهادی و ضعف انسجام میان دستگاههای اقتصادی از چالشهای اصلی دولت به شمار میرود» نوشته «در کنار چالشهای اقتصادی، یکی از نقاط ضعف بارز دولت در ماههای اخیر، ناتوانی در مدیریت اطلاعرسانی اقتصادی و اقناع افکار عمومی بوده است.»
این خبرگزاری حکومتی همچنین هشدار داده که در شرایطی که تورم به طور مستقیم معیشت خانوارها را تحتتأثیر قرار داده، فقدان شفافیت دادهها و نبود گفتوگویی صادقانه با جامعه، زمینه را برای شکلگیری روایتهای غیررسمی و مخرب فراهم کرده است. رسانههای معاند خارجی و برخی جریانهای سیاسی داخلی با تمرکز بر همین خلأ ارتباطی، تلاش دارند احساس بیثباتی و ناکارآمدی مدیریتی را در افکار عمومی تقویت کنند.
این در حالیست که رسانههای فارسیزبان خارج از کشور نیز بر مبنای آمار و اطلاعات ارائه شده از سوی نهادهای حکومتی از جمله بانک مرکزی و مرکز آمار ایران، گزارشهای اقتصادی را تنظیم میکنند!
با اینهمه طی ماههای گذشته و با تشدید گرانیها و مشکلات معیشتی خانوارها، مقامات حکومتی بارها درباره افزایش نارضایتی عمومی و احتمال از سرگیری اعتراضات سراسری از سوی مردم هشدار دادهاند.
افزایش مشکلات معیشتی مردم و سقوط قدرت خرید خانوارها در ایران اما چیزی نیست که قابل انکار و سانسور باشد.
سیدهادی موسوینیک، عضو هیئت علمی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی به تازگی اعلام کرده برآوردهای این مرکز نشان میدهد حدود ۲۶ میلیون نفر در ایران دچار «فقر مطلق» هستند.
عضو مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه نرخ «فقر مطلق» در ایران از میانگین جهانی بالاتر است، افزوده «۴ میلیون نفر در کشور درآمدشان حتی کفاف غذایشان را نمیدهد.»
وبسایت «اقتصاد ۲۴» نیز به نقل از یک مادر نوشته «سه روزه به بچههام قول دادم آخر هفته ماکارونی با مرغ درست کنم، اما هر بار که شوهرم از سر کار برمیگرده، فقط دستاش خالیتر از روز قبل میاد. خودش میگه شرمندهم، شاید سر ماه بتونم یه دوتا ران بخرم. الان ناهار ما شده نون و سیبزمینی، شبا هم تخم مرغ و ماکارونی و رب.»
«اقتصاد ۲۴» نوشته «زهرا» مادر دو کودک دبستانی در جنوب تهران و همسر یک کارگر ساختمانی است و در خانه اجارهای کوچکشان، چند ماهی است گوشت قرمز ندیدهاند.
این گزارش تأکید کرده روایت زهرا شبیه هزاران مادر دیگر در شهر و روستاست؛ سفرههایی که از گوشت خالی شده، برنجاش سهمیهای شده و حالا حتی نان و سیبزمینی هم به قیمتی فروخته میشود که نفس را بند میآورد.
وبسایت «اقتصاد ۲۴» نوشته در حال حاضر یک وعده خورشت معمولی برای هر نفر ۲۶۰ هزار تومان هزینه دارد. اگر خانوادهای چهار نفره روزی دو وعده غذای داغ مصرف کند، هزینه ماهانه فقط برای ناهار و شام به بیش از ۶۲ میلیون تومان میرسد و این یعنی حدود چهار برابر حقوق بازنشستگی و نزدیک به پنج برابر حداقل حقوق کارگری.
این گزارش افزوده حتی اگر گوشت از غذا حذف شود، سبزی و برنج برای همان خانواده پنجنفره حدود ۴۵۰ هزار تومان هزینه دارد.
بر اساس گزارش رسمی مرکز آمار، تقریباً تمام کالاهای خوراکی در بازه یکساله اخیر دستکم ۱۰۰ درصد رشد قیمت داشتهاند. نان و غلات و میوه و خشکبار، هر کدام حدود دو برابر شدهاند و تورم سبزیجات به ۷۷ درصد رسیده است. حبوبات نیز که در پی افزایش قیمت گوشت، جایگزین این ماده غذایی شده بود حالا به کالای لوکس و گران تبدیل شده است. در سال گذشته قیم لوبیا چیتی ۲۵۵ درصد، لپه ۱۳۵ درصد، لوبیا قرمز ۱۲۲ درصد و عدس ۷۲ درصد گرانتر شده است.
همچنین بر اساس دادههای رسمی مرکز آمار ایران، تقریباً تمام کالاهای خوراکی در بازه یکساله اخیر دستکم ۱۰۰ درصد تورم را تجربه کردهاند. نان و غلات و میوه و خشکبار دو برابر شدهاند و تورم سبزیجات نیز بیش از ۷۷ درصد بوده است.
در مهرماه امسال، شاخص تورم سالانه ۳۸/۹ درصد اعلام شد، اما تورم خوراکیها در همان ماه ۶/۴ درصد بود، یعنی بیشتر از میانگین کل. تورم نقطهبهنقطه خوراکیها هم به ۶۴/۳ درصد رسید.
وبسایت «رویداد ۲۴» نیز در گزارشی نوشته در کشوری که مردم روزی برای وام مسکن صف میکشیدند، امروز صفی تازه برای خرید قسطی نان و کره شکل گرفته است؛ گویی فقر دیگر پایان ندارد و بدهکاری تا آخرین لحظه زندگی ادامه دارد.
این گزارش افزوده اقتصاد ایران به جایی رسیده که رویای خانهدار شدن برای بسیاری، به شوخی تلخ شبهای فقر بدل شده است. حالا نه فقط مسکن و خودرو، بلکه نان، لبنیات و حتی سنگ قبر هم به قسط فروخته میشود.
وبسایت «رویداد ۲۴» با اشاره به اینکه طی یک سال گذشته، عضویت مردم در پلتفرمهای خرید اعتباری بین ۵ تا ۱۰ برابر افزایش یافته، نوشته دیگر قسط فقط برای تلویزیون یا موبایل نیست؛ مردم برای لبنیات، نان و حتی تخممرغ هم قسط میدهند. این یعنی فقر، نظم تازهای یافته: نظمی اقساطی از تولد تا مرگ.
بر اساس این گزارش، دولتها از «رشد اقتصادی» میگویند، در حالی که دهکهای بیشتری زیر خط فقر سقوط میکنند. بانک مرکزی از بهبود شاخصها خبر میدهد، اما مردم با کارت اعتباری نان میخرند. شکاف میان آمار رسمی و واقعیت اجتماعی، بحران اقتصادی ایران را از سطح هشدار عبور داده و به مرز فروپاشی اجتماعی رسانده است.
«رویداد ۲۴» تأکید کرده ایران امروز سرزمینی است که در آن «قسط» جای «قدرت خرید» را گرفته است. همهچیز اقساطی شده؛ از لبنیات و برنج گرفته تا سنگ قبر و مراسم ترحیم. جامعهای که با تورم سازگار شده، اما عزتش را از دست داده است. در این سرزمین، حتی مرگ هم بدهی دارد.
