در میانه بحرانهای فزاینده سیاسی و اقتصادی و گسترش ناامنی در کشور، دادههای رسمی نشان میدهد آمار قتل در ایران طی یک دهه گذشته با ۴۰ درصد افزایش روبرو شده است.
«مرکز دادههای باز ایران» در گزارشی با استناد به تازهترین دادههای مرکز آمار ایران اعلام کرده آمار قتل در ایران طی یک دهه گذشته با ۴۰ درصد افزایش روبرو شده است.
بر اساس این گزارش تعداد قتلهای ثبتشده در حالیکه در ابتدای دهه ۱۳۹۰ کمتر از دو هزار مورد در سال بوده، در سال ۱۴۰۲ به ۲۷۰۰ مورد رسیده است.
همچنین نزدیک به نیمی از کل قتلهای کشور در سال ۱۴۰۲ در پنج استان تهران، خوزستان، سیستان و بلوچستان، فارس و کرمان رخ داده است.
قابل توجه اینکه این آمار تنها شامل قتلهایی است که وقوع آنها در تحقیقات رسمی تأیید شده است. در حالی که شمار «مرگهای مشکوک» چند برابر بیشتر است. تنها در سال ۱۴۰۲، پلیس بیش از ۲۵ هزار مورد مرگ مشکوک را گزارش کرده است. در گزارش پلیس موارد مشکوک به خودکشی لحاظ نشده است.
استانهای تهران، خوزستان، سیستان و بلوچستان، فارس و کرمان در سال ۱۴۰۲ بحرانیترین وضعیت در میزان قتل را داشتهاند. مجموع تعداد موارد قتل در این پنج استان حدود نیمی از تعداد کل موارد قتل در کل کشور است.
از آن سو، خراسان جنوبی، سمنان، یزد و خراسان شمالی به نسبت بهترین وضعیت را دارند. از نظر تعداد موارد مشکوک هم استانهای پرجمعیت تهران، البرز و خراسان رضوی در بالای جدول و استانهای خراسان جنوبی، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد در پایین جدول قرار گرفتهاند.
این گزارش با در نظر گرفتن نسبت جمعیت هر استان نسبت به جمعیت کل کشور نوشته سیستان و بلوچستان، خوزستان و کرمانشاه از نظر شاخص نرخ قتل در صدر جدول قرار میگیرند. نرخ قتل در سیستان و بلوچستان حدود سه برابر میانگین کشوری است.
نرخ قتل در استان سیستان و بلوچستان بیش از ۸ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است. این نرخ در خوزستان و کرمانشاه هم نزدیک ۶ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است. این در حالی است که این نرخ متوسط برای کشور حدود ۳ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است.
از نظر آمار مرگهای مشکوک نیز، استان تهران با اختلاف بالاترین نرخ را دارد، حدود ۶۹ مرگ مشکوک به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر. بعد از تهران، استانهای البرز و چهارمحال و بختیاری بالاترین آمار را دارند. در انتهای جدول نیز استانهای آذربایجان غربی، خراسان جنوبی و گلستان قرار دارند.
کارشناسان معتقدند افزایش نرخ فقر و تشدید بحرانهای اقتصادی و معیشتی خانوارها از جمله عوامل افزایش جرم و جنایت و انواع ناهنجاریهای اجتماعی هستند.
علی ولیپور گودرزی رئیس پلیس آگاهی تهران بزرگ به تازگی اعلام کرده «قتلهای اخیر بیشتر قتلهای خانوادگی و دعواست، به دلیل اینکه آستانه تحمل مردم پایین آمده است. معمولاً مردم در تابستان به خاطر گرما و یکسری مسائل آستانه تحملشان پایین است و زودتر با هم درگیر میشوند.»
عبدالرحمان نجل رحیمی، متخصص مغز و اعصاب اعلام کرده حدود ۲۸ درصد جمعیت ایران زیر خط فقر قرار دارند و ۴۰ درصد دیگر در معرض فقر هستند و ۵۵/۹ درصد جمعیت کشور با ناامنی غذایی دست به گریبانند. او تأکید کرده این فشارها مستقیما بر سلامت روان اثر میگذارند و به افزایش اضطراب و افسردگی میانجامند.
به اعتقاد این متخصص مغز و اعصاب «وقتی افراد در شرایط فشار اقتصادی زندگی میکنند، بدن در حالت آمادهباش مزمن باقی میماند. سطح کورتیزول بالا میرود، خواب مختل میشود، سیستم ایمنی ضعیف میشود و احساس درد و خستگی مزمن افزایش مییابد. این وضعیت بهطور مستقیم بر سلامت جسمی و روانی اثر میگذارد».
