نوشته شیرین عبادی و پیام اخوان براى «گلوب اند میل»
ایران امروز در طلب لحظهای تاریخی است. لحظهای که در آن، حقیقت بی پرده آشکار شود و جنایاتى که بیش از چهار دهه علیه مردم این سرزمین روا داشته شدهاند، در برابر دادگاهی عادلانه به ثبت و داوری سپرده شوند. آنچه ملت ایران مىخواهد، انتقام نیست، بلکه عدالت است. عدالتی که در آن هیچ مقام و قدرتی فراتر از قانون قرار نگیرد و هیچ جنایتی، هرچند در پوشش حاکمیت، از پاسخگویى مصون نماند.
شیرین عبادی، حقوقدان، فعال حقوق بشر و بنیانگذار کانون مدافعان حقوق بشر در ایران است. او در سال ۲۰۰۳ میلادی، جایزه صلح نوبل را برای تلاشهای پیشگامانهاش در پیشبرد دموکراسی و حقوق بشر، به ویژه حقوق زنان و کودکان، دریافت کرد. او نخستین ایرانی است که این جایزه را کسب کرده است.
پیام اخوان، رئیس حقوق بشر در کالج مسی دانشگاه تورنتو، از بنیانگذاران مرکز اسناد حقوق بشر ایران و دادستان سابق سازمان ملل در لاهه است. او نماینده جامعه مدنی در جلسه ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل در مورد ایران در ۲۳ ژانویه بود.
مادر و پدرى را تصور کنید که براى یافتن فرزند نوجوانشان ناچارند در میان کیسههای پلاستیکی سیاهِ بیشمارى که مانند زباله روی زمین سردخانه ریخته شدهاند، جستجو کنند و قربانیان جوان را یکی پس از دیگری که بر اثر گلوله به قتل رسیدهاند، پیدا میکنند، فرزندى که تنها «جرم» او اعتراض در خیابانها برای آیندهای بهتر بوده است.
حالا تصور کنید که والدین عزادار مجبور شوند هزاران دلار بپردازند تا جسد عزیزشان را برای یک خاکسپاری آبرومندانه تحویل بگیرند، یا اعترافنامهاى امضا کنند مبنی بر اینکه قربانی توسط «تروریستهای» خیالی کشته شدهاست؛ نه توسط تفنگهای تهاجمی که توسط نیروهای امنیتی برای قتلعام جمعیت بیدفاع و اجرای دستورات رهبر بزرگ انقلاب -که ادعا میکند از جانب خدا صحبت میکند- استفاده میشود.
اینها صحنههایی از جهنم هستند که ایرانیان بیشماری طی چند روز گذشته، در بحبوحه قطعی اینترنت با هدف سرکوب حقیقت، با آن مواجه شدهاند.
ابعاد این کشتارها وحشتناک و حیرت انگیز است. طبق آمار گردآورى شده توسط کادر پزشکی ایران در بیمارستانها، درمانگاهها و سردخانههای سراسر کشور، ممکن است بیش از ۳۰ هزار نفر بین ۸ ژانویه تا ۲۳ ژانویه کشته شده باشند و سه برابر این تعداد به شدت مجروح شدهاند. این یک تخمین محافظهکارانه است و کشتارها متوقف نشدهاند. گزارشهایی از کمبود کیسههای جسد در سردخانهها، ریختن قربانیان در گورهای دسته جمعى و همچنین انتقال اجساد به گورستانها با کامیونهای یخچالدارِ مخصوص حمل گوشت، منتشر شده است.
این بزرگترین کشتار جمعی در تاریخ معاصر ایران، بر پایه تعداد گزارش شده، خواهد بود. اغراق نیست اگر آن را نابودی بنامیم. در مقام مقایسه، در طول نسل کُشى بدنام سربرنیتسا در سال ۱۹۹۵، حدود ۸۰۰۰ مسلمان بوسنیایی طی مدت ۲۰ روز کشته شدند. در ایران، تخمینها حاکی از آن است که حداقل چهار برابر این تعداد در حدود نیمی از این زمان کشته شدهاند. این مقیاس تکاندهنده با قتل عام بابین یار در اوکراین در طول هولوکاست قابل مقایسه است که در آن بیش از ۳۳۰۰۰ یهودی توسط سربازان نازی اعدام شدند.
منشور نورنبرگ در سال ۱۹۴۵ برای پیگرد و محاکمه رهبران نازی، چنین جنایات وحشتناکی را جنایت علیه بشریت تعریف کرد. و امروز، میلیونها ایرانی در سراسر جهان خواستار آن هستند که کسانی که بیشترین مسئولیت را در این شرارت رادیکال در میان رهبران جمهوری اسلامی دارند، به دست عدالت سپرده شوند، همانطور که نازیهای برجسته پس از جنگ جهانی دوم در نورنبرگ محاکمه شدند. چنین جنایاتی مستلزم پاسخگویی است و جامعه بینالمللی باید در کنار مردم ایران براى دستیابى به عدالت بایستد.
پس از سرکوب خشونتآمیز قیام فمینیستی «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد یک هیئت حقیقتیاب بینالمللی را برای بررسی آنچه که به عنوان جنایت علیه بشریت شناخته میشود، تأسیس کرد. در جلسه اضطراری هفته گذشته این شورا ، مأموریت این هیئت برای بررسی جدیدترین جنایات «برای اقدامات قانونی احتمالی در آینده» تمدید شد.
اما جای تعجب نیست که جمهوری اسلامی عضو اساسنامه رُم دیوان کیفری بینالمللی نیست. تنها راه برای احراز صلاحیت دیوان، ارجاع الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل است. بعید است که چنین اتفاقی بیفتد، زیرا هر قطعنامهای به دلایل سیاسی توسط اعضای دائم وِتو خواهد شد. با این حال، چنین جلسهای باید به عنوان یک اصل اساسی برگزار شود تا حداقل جامعه جهانى به مردم ایران نشان دهد که در این دوران تاریک در کنار آنها ایستاده است.
در نهایت، دادگاههای مستقل و بیطرف در ایران دموکراتیک آینده خواهند بود که کسانی را که بیشترین مسئولیت را در این جنایات غیرقابل توصیف دارند، تحت پیگرد قانونی قرار دهند. عدالت تنها راه حل برای مصونیت از مجازات و فراموشی تحمیلی است. این عنصرِ اصلی هرگونه تحول معنادار به سوی کشوری است که بر اساس حاکمیت قانون و احترام به حقوق اساسی بشر اداره میشود.
مردم ایران، چه در داخل کشور و چه در خارج از کشور، در وضعیت آسیبهای عمیقی قرار دارند و چشمانداز جنگ اوضاع را بدتر میکند. به نظر میرسد پایانی برای این کابوس درد و رنج وجود ندارد. اما ما مردمی باستانی و مقاوم هستیم که در طول قرون و اعصار زنده ماندهایم. سپیدهدم همیشه پس از تاریکترین لحظه شب از راه میرسد.
روزی فرا خواهد رسید که ما در خیابانها خواهیم رقصید و آزادی خود را جشن خواهیم گرفت و در آن روز، کسانی را که در زمان نیاز در کنار ما ایستادند، به یاد خواهیم آورد.
منبع : گلوب اند میل
ترجمه :کیهان لندن
