مهدی نوذر – اعلام رهبری مجتبی خامنهای را باید یکی از عجیبترین و در عین حال پرهزینهترین تصمیمهای تاریخ جمهوری اسلامی دانست و تیر خلاصی است به شاکلهی به ظاهر جمهوریت نظام؛ حکومتی که سالها خود را مخالف حکومتهای موروثی معرفی میکرد، حالا عملا به همان مدلی نزدیک شده است که زمانی آن را نقد میکرد. در سنت فقهی شیعه همواره تأکید شدهاست که حکومت نباید به شکل موروثی و خانوادگی منتقل شود و مشروعیت آن باید بر پایهی صلاحیت و شایستگی باشد، نه نسبت خونی !
از سوی دیگر حتی بر اساس همان قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز رهبر باید شرایط مشخصی داشته باشد؛ از جمله اجتهاد فقهی، شناخت عمیق از مسائل سیاسی و اجتماعی و سابقه مدیریت در سطح کلان. در مورد مجتبی خامنهای اما همواره این پرسش وجود داشته که او نه مرجع شناختهشدهای در حوزه فقه است و نه سابقهی مدیریتی رسمی و شفاف در ساختار حکومت داشته است. او سالها به عنوان یک چهرهی پشتپرده و امنیتی شناخته میشد که نفوذ قابل توجهی در برخی تصمیمات داشت اما هرگز مسئولیت رسمی و پاسخگویی علنی نداشته است. اگر چنین فردی صرفا به دلیل نسبت خانوادگی به بالاترین مقام کشور برسد، این موضوع عملا معنایی جز بیاعتبار شدن همان قواعدی ندارد که جمهوری اسلامی سالها آنها را مبنای مشروعیت خود معرفی میکرد.
در داخل ایران نیز چنین انتخابی برای بخش بزرگی از جامعه بیش از آنکه نشانهی ثبات یا اصلاح باشد، بنوعی دهنکجی به افکار عمومی تعبیر خواهد شد. نام علی خامنهای برای بسیاری از مردم با سالها بحران اقتصادی، سرکوب سیاسی و انزوای بینالمللی گره خورده است و طبیعی است که انتخاب پسر او بعنوان رهبر، نه پیام تغییر بلکه پیام ادامهی همان مسیر تلقی میشود. این تصمیم عملا نشان میدهد که ساختار قدرت نهتنها قصد بازنگری در سیاستهای گذشته را ندارد، بلکه قدرت را در حلقهای بستهتر و خانوادگیتر متمرکز میکند.
در سطح بینالمللی نیز چنین اتفاقی پیام روشنی خواهد داشت. برای بسیاری از ناظران خارجی، رسمی شدن قدرت فردی که سالها به عنوان یک چهرهی امنیتی و پشتپرده شناخته میشد، نشانهای از تداوم همان ساختار بسته و غیرشفاف در جمهوری اسلامی است. به بیان سادهتر، جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری از مفهوم «جمهوری» فاصله گرفته و به ساختاری شبیه قدرتهای موروثی نزدیک شده است؛ الگویی شبیه کرهی شمالی !
ساختاری که در آن قدرت نه بر اساس شایستگی و رأی عمومی، بلکه در یک حلقهی محدود خانوادگی و امنیتی بازتولید میشود.
حال باید دید و نظارهگر بود رهبری مجتبی خامنهای که تیر خلاصی بر تمام شعارهای ۴۰ ساله این نظام بود با توجه به تهدیدهای آمریکا و اسرائیل چند روز طول میکشد.
*«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
