نتایج یک نظرسنجی تازه در میان ایرانیان مقیم کانادا نشان میدهد که حمایت از تغییر رژیم در ایران به سطحی بسیار بالا و کمسابقه رسیده و حدود ۹ نفر از هر ۱۰ پاسخدهنده از این گذار سیاسی حمایت میکنند. در کنار این گرایش غالب، دادههای این پیمایش از اجماع گسترده دربارهی نقش آیندهی شاهزاده رضا پهلوی نیز حکایت دارد؛ بهگونهای که بیش از ۸۹ درصد از شرکتکنندگان دیدگاهی مثبت نسبت به او داشته و حدود ۹۰ درصد نیز او را گزینهای مناسب برای ایفای نقش در آیندهی سیاسی ایران و ایجاد همگرایی میان نیروهای مخالف ارزیابی کردهاند. این نظرسنجی همچنین از تغییر قابل توجه در نگاه بخشی از جامعهی ایرانیان کانادا به سیاست خارجی، از جمله تمایل گسترده به برقراری روابط دیپلماتیک عادی با اسرائیل، خبر میدهد و در مجموع تصویری از یک جابجایی معنادار در نگرش سیاسی دیاسپورای ایرانی ارائه میکند.
این نظرسنجی نشان میدهد که تمایل به تغییر حکومت در ایران از سطحی چشمگیر و کمسابقه برخوردار است. نتایج این بررسی حاکی از آن است که اکثریت قاطع پاسخدهندگان خواستار گذار سیاسی در کشور هستند و چشماندازی متفاوت برای آیندهی ایران ترسیم میکنند.
در بخش دیگری از این نظرسنجی، تقریبا تمامی شرکتکنندگان بر ضرورت برقراری «دستکم روابط دیپلماتیک عادی با اسرائیل در آینده» تأکید کردهاند. موضوعی که نشاندهندهی تغییری پرمعنا در نگرش بخشی از ایرانیان خارج از کشور نسبت به سیاست خارجی جمهوری اسلامی است.
این یافتهها، بازتابی از تحولات فکری و سیاسی در میان جامعهی ایرانیان مهاجر بهشمار میرود. جامعهای که به نظر میرسد بیش از پیش به دنبال بازتعریف جایگاه ایران در عرصهی بینالمللی و فاصلهگیرى از رویکردهای تنشزا و ایدئولوژیک کنونی است.
از هر ده ایرانیِ مقیم کانادا، نه تن از «تغییر رژیم در ایران» حمایت میکنند
بر اساس یک نظرسنجی تازه در میان جامعهی ایرانیان کانادا، ۹ نفر از هر ۱۰ پاسخ دهنده اعلام کردهاند که «بطور قوی یا تا حدی از تغییر رژیم در ایران حمایت میکنند.»
این نظرسنجی توسط «مؤسسه متروپولیس» از زیرمجموعههای «انجمن مطالعات کانادا» و به سفارش نهاد غیرانتفاعی «سازمان پیشبرد حقوق بشر برای خاورمیانه» (AHROME ) انجام شده است. مؤسسه متروپولیس در فاصله ۲۹ مارس تا ۱۳ آوریل، در کل ١٧۶٨ پرسشنامه را توزیع کرد که بخش عمدهی آنها در گردهماییهای بزرگ جامعهی ایرانیان در شهرهای تورنتو، ونکوور و مونترال پخش شد. از این میان، ۱٬۱۶۶ مورد بصورت کامل تکمیل و بازگردانده شد.
کوین راد، مدیر «سازمان پیشبرد حقوق بشر در خاورمیانه» در گفتگو با روزنامه «نَشنال پُست» کانادا، اظهار داشته که نتایج بدست آمده «قابل پیشبینی» بوده است.
کوین راد، پزشک شاغل و از اعضای جامعهی ایرانیان کانادا، در بیانیهای نوشته شده، اعلام کرد: «با شناختی که از جامعهی ایرانیان مهاجر داریم، هیچ یک از این پاسخها برایم غافلگیرکننده نبوده است.»
محتوای نظرسنجى نشان میدهد که میزان «دیدگاه بسیار نامطلوب نسبت به دولت کنونی ایران» حتی بالاتر بوده و به ۹۲.۳ درصد رسیده است. همچنین، همگرایی نظر پاسخدهندگان دربارهی این گزارش که «این رژیم اساسا نماینده اراده و خواست مردم ایران نیست» به سطحی نزدیک به هماهنگى و همنظرى کامل، یعنی ۹۸.۴ درصد، رسیده است. افزون بر این، ۹۵.۹ درصد از شرکتکنندگان خواستار «برقراری دستکم روابط دیپلماتیک عادی با اسرائیل در آینده» شدهاند.
این نظرسنجی همچنین از سطح بالای حمایتی مشابه نسبت به کارزار نظامی مشترک اسرائیل و ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی که از اواخر ماه فوریه آغاز شده، پرده برمیدارد. بر اساس این یافتهها، اکثریتی قاطع (۹۰.۲ درصد) از ایرانیان کانادایی اعلام کردهاند که «قویا یا تا حدی اقدامات نظامی بینالمللی علیه رژیم ایران را تأیید میکنند» و تقریبا همین میزان (۸۹.۴ درصد) نیز بر این باورند که «چنین اقداماتی دستکم تا حدی به تغییرات سیاسی در ایران کمک میکند.»
کوین راد از دولت کانادا خواسته در تعیین نحوهی واکنش این کشور به مناقشهی جاری، به صدای ایرانیان کانادایی توجه کند. او گفته است: «با در نظر گرفتن تعداد جمعیت چشمگیر ایرانیان مهاجر در کانادا و پیشینهی این کشور در حمایت از حقوق بشر در سراسر جهان، اُتاوا در موقعیتی مناسب قرار دارد تا در افزایش آگاهی و حمایت از مردم ایران در تلاششان برای تغییر این رژیم، نقشی پیشگام ایفا کند.»
بر اساس سرشماری سال ۲۰۲۱ ادارهی آمار کانادا، حدود ۲۰۰ هزار نفر در این کشور خود را با منشأ «ایرانی» معرفی کردهاند و نزدیک به ۸۰ هزار نفر دیگر نیز هویت قومی «پارسی» را ذکر کردهاند که بزرگترین گروه قومی در ایران بهشمار میرود.
اکثریت پاسخدهندگان در این نظرسنجی جامعه محور، اعلام کردهاند که «بسیار یا تا حدی به کانادا احساس تعلق دارند» و ۸۴.۲ درصد نیز گفتهاند که «قطعا یا احتمالا» آیندهای بلند مدت را برای خود در کانادا پیشبینى مىکنند.
اکثریت ایرانیان کانادایی پس از شورش ۱۹۷۹ ایران به این کشور مهاجرت کردهاند. اغتشاشى که به متلاشى کردن نظام پادشاهی به رهبری محمدرضا شاه پهلوی انجامید و زمینهساز بهقدرت رسیدن روحانی شیعه، روحالله خمینی شد.
بر اساس دادههای ادارهی آمار کانادا، پیش از سال ۱۹۸۰، شمار مهاجرانی که در ایران متولد شده و به کانادا آمده بودند، اندکی بیش از دو هزار نفر بوده است. رقمی که در سالهای پس از ١٩٧٩، با آغاز موجهای گستردهی مهاجرت، بهسرعت افزایش یافته است.
این نظرسنجی نشان میدهد که حمایت از شاهزاده رضا پهلوی، فرزند محمدرضا شاه که هماکنون در ایالات متحده زندگی میکند، در میان ایرانیان کانادایی همچنان در سطحی بالا قرار دارد. بر اساس یافتهها، تقریبا تمامی پاسخدهندگان (۹۸.۶ درصد) اعلام کردهاند که «بطور کامل یا تا حدی» با شاهزاده آشنایی دارند و ۸۹ درصد نیز «دیدگاهی بسیار یا نسبتا مثبت» نسبت به او ابراز کردهاند.
آمار مشابهی نیز در پاسخ به پرسش دربارهی نقش آیندهی او در ایران مشاهده شده است. به گونهاى که ۹۰.۲ درصد معتقدند شاهزاده رضا پهلوی باید «در آیندهی سیاسی ایران نقشی ایفا کند» و ۸۹.۴ درصد نیز او را «چهرهای مناسب برای ایجاد یکپارچگى در میان نیروهای مخالف» ارزیابی کردهاند.
کوین راد گفتهاست: «هیچ ابهامی دربارهی اینکه ایرانیان داخل کشور و نیز جامعهی ایرانیان خارج از کشور چه کسی را بعنوان رهبر خود میخواهند، وجود ندارد. این رهبر، شاهزاده رضا پهلوی است. تنها نامی که از سوی مردم ایران فریاد زده میشود و نام او با خون آنان بر دیوارهای شهرهایشان نوشته شده است.»
او همچنین دولت نخستوزیر Mark Carney (مارک کارنى) را تشویق کرد که در مسیر تلاشهای جاری این جامعه برای کنار زدن رژیم کنونی، نقشی فعال و پیشگام ایفا کند.
او هشدار داد که هرگونه اقدام برای اعطای مشروعیت به رژیم ایران، از جمله رأی مثبت به عضویت آن در کمیتههای مرتبط با حقوق بشر در سازمان ملل، آن هم پس از کشتار دهها هزار تن از شهروندان خود، موجب فاصله گرفتن و دلسردى ایرانیان کانادایی خواهد شد.
این اظهارات در حالی مطرح گشته است که تصمیم برخی کشورها برای حمایت از حضور جمهورى اسلامى ایران در نهادهای مرتبط با سیاستگذاری حقوق بشر در سازمان ملل، با انتقادات گستردهای مواجه شده و از سوی ناظران «گیجکننده» و متناقض با اصول اعلام شده حقوق بشری توصیف شده است.
با وجود آنکه حمایت از تغییر رژیم در میان جامعهی ایرانیان کانادایی همچنان در سطحی بسیار بالا قرار دارد، اکثریت قاطع پاسخ دهندگان (۹۳.۶ درصد) اعلام کردهاند که «تا حدی یا بسیار نگران» وضعیت و سلامت اعضای خانوادهی خود در داخل ایران هستند.
این نگرانی عمیق، بازتاب پیوندهای نزدیک عاطفی و خانوادگی میان ایرانیان خارج از کشور و بستگانشان در داخل ایران است. پیوندی که در شرایط تنش و بى ثباتى، به یکی از اصلیترین دغدغههای این جامعه بدل شده است. گزارشهای اخیر نیز نشان میدهد بسیاری از ایرانیان خارج از کشور بهشدت نگران امنیت و آیندهی خانوادههای خود در ایران هستند.
کوین راد در ادامه تأکید کرده است: «جامعهی ایرانیان کانادایی پژواک صدای خویشاوندان و هممیهنان خود در داخل ایران است و این کارزار را به منزلهی یک جنبش تاریخیِ رهاییبخش علیه رژیمی میبیند که برای حفظ قدرت، بیمحابا دهها هزار معترض بیسلاح را به قتل رسانده است.»
او این برداشت را بازتابی از همگرایی دیدگاه میان ایرانیان داخل و خارج کشور دانسته است. اتحادى که به نظر او، به این کارزار ماهیتی فراتر از یک مناقشه صرف سیاسی بخشیده و آن را در قالب یک تلاش تاریخی برای رهایی ملی تعریف میکند.
این نظرسنجی بر اساس نمونهگیرى غیراحتمالى انجام شده است، بنابراین نمیتوان برای آن حاشیهی خطای معمول در نظر گرفت. با این حال، اگر نمونهای با همین تعداد بهصورت احتمالى انتخاب میشد، حاشیه خطا حدود ۲.۹ درصد (با اطمینان ۹۵ درصد، یعنی در ۱۹ مورد از هر ۲۰ مورد) برآورد میشد. اما این معیار در اینجا قابل استفاده نیست.
منبع: نَشنال پُست کانادا
نویسنده: آرى دیوید بلاف
ترجمه: کیهان لندن
