کمبود انرژی، سوخت و آب در ایران سبب شده مقامات دولت در دومین ماه بهار بر تشدید بحران ناشی از این کمبودها تأکید کرده و خواستار صرفهجویی شهروندان شوند. گزارشها از جیرهبندی برق در بخش صنعت و همچنین کمبود سوخت در برخی استانهای کشور حکایت دارد.
مسعود پزشکیان رئیس دولت چهاردهم روز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ در نشستی با حضور استانداران سراسر کشور که با حضور وزرای تیم اقتصادی دولت برگزار شدُ تأکید کرد «اگر مصرف آب، برق، گاز و بنزین مدیریت نشود، با مشکل مواجه میشویم.»
او در این نشست گفته «اگر برای مدیریت مصرف آب، برق، گاز و بنزین برنامهریزی دقیق نداشته باشیم، در ادامه با مشکلات مواجه خواهیم شد. هر اندازه افق نگاه مدیران بلندمدتتر و آیندهنگرانهتر باشد، میزان موفقیت نیز بیشتر خواهد بود.»
رئیس دولت چهاردهم مدعی شده «دشمنان خیال میکنند که میتوانند با فشار و محاصره اقتصادی ملت ایران را تسلیم کنند. لازمه خنثیسازی این فشارها، باور به مردم و استفاده حداکثری از ظرفیت نیروهای توانمند، خلاق، مبتکر و نخبگان کشور است. راههای متعددی برای عبور از مشکلات وجود دارد، به شرط آنکه از همه ظرفیتهای انسانی و اجتماعی کشور استفاده شود.»
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون مسعود پزشکیان و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، نیز دو روز پیش در جمع خبرنگاران گفت اگر مردم در مصرف گاز، برق و بنزین صرفهجویی نکنند مجبوریم تصمیمات سختگیرانه بگیریم!
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به آسیبهای وارد شده به زیرساختهای گازی ایران در جریان جنگ ۴۰ روزه، از تشدید ناترازی گاز، برق و بنزین در سال جاری نسبت به گذشته خبر داد.
معاون مسعود پزشکیان تأکید کرد «اگر مردم از همین حالا در مصرف گاز، برق، بنزین و سایر حاملهای انرژی کمی صرفهجویی کنند، کمک بزرگی به عبور از این شرایط خواهد شد. در غیر این صورت دولت ناچار خواهد شد تصمیمات سختگیرانهتری اتخاذ کند که طبیعتاً شرایط را دشوارتر خواهد کرد.»
کمبود انرژی و آب در سالهای گذشته نیز به بحرانی جدی به ویژه در ماههای گرم سال تبدیل شده بود. قطع و جیرهبندی آب و برق و گاز برای بخش خانگی و صنعتی یکی از محوریترین راهکارهای دولت برای عبور از این بحران بوده است.
ایران با وجود اینکه دومین کشور دارنده ذخائر طبیعی گاز جهان و چهارمین کشور دارنده ذخائر طبیعی نفت است اما سالهاست به علت عدم سرمایهگذاری موثر جمهوری اسلامی با کمبود تولید گاز و انرژی روبروست. از سوی دیگر سیاستهای غلط مدیریت آب در چهار دهه گذشته در کنار کاهش بارندگی به علت تغییرات اقلیمی بحران کمبود آب در ایران را عمیق کرده است.
در این میان جنگ ۴۰ روزه اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی و آسیب دیدن بخشی از زیرساختهای انرژی و پتروشیمی نیز بر کمبود انرژی و سوخت افزوده است.
آثار کمبود سوخت و انرژی نمایان شده و جیرهبندیها آغاز شده است. «حال وش» که اخبار استان سیستانوبلوچستان را بازتاب میدهد گزارش داده که همزمان با کاهش سهمیه سوخت آزاد و افزایش بیسابقه قیمت بنزین در بازار غیررسمی، شهروندان در سیستان و بلوچستان با بحران تأمین سوخت روبرو شدهاند.
بر اساس گزارشهای دریافتی، در شرایطی که بسیاری از شهروندان این استان حتی به کارت سوخت جایگاه نیز دسترسی ندارند، سهمیه بنزین آزاد نیز به کمتر از ۱۰۰ لیتر کاهش یافته است. این محدودیتها در حالی اعمال میشود که نبود زیرساخت حملونقل عمومی، فاصله طولانی شهرها و پراکندگی جغرافیایی مناطق، وابستگی مردم به خودروهای شخصی را افزایش داده است.
شهروندان میگویند برای رفتوآمدهای ضروری، از جمله سفر میان شهرهایی مانند چابهار و زاهدان، سهمیه سوخت بهسرعت به پایان میرسد و آنان ناچارند بنزین آزاد تهیه کنند؛ سوختی که قیمت هر ۲۰ لیتر آن در بازار آزاد به حدود یک میلیون و پانصد هزار تومان رسیده است.
«حال وش» به نقل از منابع محلی نوشته افزایش هزینه سوخت در شرایطی رخ داده که بسیاری از مردم استان با بیکاری، کاهش درآمد، تورم شدید و نبود فرصتهای شغلی پایدار روبهرو هستند و هزینههای سنگین حملونقل، فشار مضاعفی بر خانوادههای کمدرآمد وارد کرده است.
این گزارش افزوده فعالان اجتماعی در بلوچستان معتقدند ادامه این وضعیت، علاوه بر ایجاد بحران معیشتی، دسترسی مردم به خدمات درمانی، آموزشی و فرصتهای کاری را نیز محدود کرده و بسیاری از خانوادهها را از ابتداییترین رفتوآمدهای روزمره محروم ساخته است.
«ایراناینترنشنال» نیز گزارش داده کمبود بنزین در بندرعباس در استان هرمزگان و شماری از شهرهای جنوب استان کرمان باعث شکلگیری صفهای طولانی در جایگاههای سوخت شده است.
به گفته شهروندان، برخی جایگاهها بیش از ۱۵ لیتر بنزین عرضه نمیکنند و در مواردی، قیمت آن در بازار آزاد به لیتری ۱۰۰ هزار تومان رسیده است.
شهروندان میگویند ناچارند شبها در صفهای چند کیلومتری بمانند تا صبح نوبت سوختگیری آنان برسد.
این وضعیت در بندرعباس، بهدلیل گرمای شدید و نیاز ضروری به کولر خودرو، نارضایتی گستردهای ایجاد کرده است.
علی اکبر الوندیان دبیرکل انجمن صنفی صنعت سیمان ایران نیز هفته گذشته خبر داد که به علت بحران کمبود برق در کشور «سهمیه برق» کارخانههای تولید سیمان تا ۹۰ درصد کاهش مییابد.
علی اکبر الوندیان گفت وزارت نیرو و شرکتهای برق منطقهای به صنایع سیمان در مناطق مختلف کشور ابلاغ کردهاند که سهمیه آنها تا پایان مرداد و ابتدای شهریور به شدت کاهش مییابد و «اعمال محدودیت در برخی از کارخانجات سیمان کشور به ۹۰ درصد هم رسیده است.»
او هشدار داد که با این اقدام تولید سیمان در کارخانهها با کاهش چشمگیر روبرو و در کارخانههایی که با کاهش ۹۰ درصدی سهمیه برق روبرو میشود میزان تولید به ۱۰ درصد میزان کنونی خواهد رسید.
کاهش تولید سیمان بر افزایش قیمت این کالا اثر گذاشته و هزینه ساخت مسکن را افزایش میدهد و سبب تشدید رکود تورمی در بازار مسکن ایران میشود.
هفته دوم اردیبهشت جاری نیز آرش نجفی رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران از تشدید کمبود برق در کشور خبر داد و گفت احتمالا تابستان ایران با خاموشی پیدرپی روبرو خواهد بود. او با اشاره به در اولویت بودن قطع برق بخش صنعت گفته «به نظر میرسد تابستان امسال به طور مستمر روزانه دو ساعت قطعی برق خانگی، تجاری و اداری داشته باشیم.»
آرش نجفی افزود حتی واردات برق از کشورهای همسایه نیز تأثیر محدودی دارد و نمیتواند بحران کمبود برق را حل کند: «در بهترین حالت می توانیم ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ مگاوات از همسایگان تامین کنیم اما صورت مسئله کسری ما بزرگتر از این ارقام است.»
