مهدی نوذر – امروز داشتم در میان کانالها و صفحات تاریخی سرک میکشیدم که چشمم به تصویر یک روزنامهی قدیمی افتاد؛ تیتری کوتاه که فقط از دو کلمه تشکیل شده بود: «شاه رفت».
چند لحظه به همین دو کلمه خیره ماندم. با خودم فکر کردم که در پنجاه سال گذشته، ایران روزهای تلخ و هولناک کم ندیده است؛ از خروج شاه فقید از ایران و ورود خمینی گرفته تا جنگ خانمانسوز ایران و عراق، اعدامهای گستردهی سالهای ابتدایی انقلاب و سالها بحران و تنش داخلی و خارجی.
هر کدام از این اتفاقات به تنهایی میتوانست سرنوشت یک ملت را تغییر دهد.
اما وقتی همه این رخدادها را کنار هم میگذاریم و از فاصلهی تاریخ به آنها نگاه میکنیم، شاید بتوان گفت دردناکترین و ترسناکترین خبری که یک ایرانی در طول عمر خود میتوانست بشنود، همان خبر کوتاه بود:
«شاه رفت».
شاه رفت و با خود فقط یک حکومت را نبرد؛ رفاه، امنیت، آسایش، اعتبار و امید به آینده را نیز با خود برد. نه فقط از ایران، بلکه از خاورمیانه. همانطور که سالها قبل هشدار داده بود، با رفتنش توازن قدرت در منطقه نیز از بین رفت و خاورمیانه وارد دورانی شد که هنوز هم از پیامدهای آن رهایی نیافته است.
ایران آن روزها کشوری بود که در منطقه وزن داشت، احترام داشت و قدرتش مورد محاسبه همگان بود. از پادشاهان عرب که در برابر شاه ایران با احترام رفتار میکردند تا صدام حسین که پس از تهدید کشتیهای ایرانی در اروندرود، با مشاهده حضور مقتدرانه نیروی هوایی ایران و اراده شاه، ناچار به پذیرش قرارداد الجزایر شد.
اما همه چیز با رفتن شاه تغییر کرد. جمهوری اسلامی در حالی بر سر کار آمد که با پاکسازی و اعدام بسیاری از فرماندهان و افسران ارتش، ستونهای دفاعی کشور را متزلزل کرده بود. صدام حسین نیز این شرایط را بهخوبی میدید. او حکومتی را مقابل خود میدید که درگیر آشوبهای داخلی، تصفیههای سیاسی و ضعف مدیریتی بود. همین تصور، این توهم را در ذهنش ایجاد کرد که میتواند ظرف چند روز تهران را فتح کند و نتیجه آن جنگی شد که هشت سال طول کشید و صدها هزار کشته و زخمی بر جای گذاشت.
امروز، پس از گذشت دههها، هر ایرانی میتواند درباره نظامهای سیاسی دیدگاه خود را داشته باشد؛ اما آنچه قابل انکار نیست، مقایسه دو دوره است. مقایسه کشوری که رو به پیشرفت حرکت میکرد با کشوری که سالهاست درگیر بحرانهای پیدرپی است.
مقایسه امید با ناامیدی، ثبات با آشفتگی و عزت با انزوا.
شاید به همین دلیل است که برای ایرانیان، خبر «شاه رفت» فقط یک خبر تاریخی نیست؛ آغاز فصلی است که در آن امنیت، رفاه، آرامش روانی و رؤیای آیندهای بهتر نیز ایران را ترک کرد. فصلی که هنوز بعد از نزدیک به نیم قرن، سایه سنگین آن بر زندگی مردم ایران دیده میشود.
توضیح:
«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب علاقمندان، نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
