با وجود افزایش بارندگیها در استانهای مختلف ایران طی ماههای گذشته اما همچنان بحران کمآبی و خشکسالی پابرجا مانده است. ۱۴ شهر و ۵۲۳ روستای خراسان «رضوی» با تنش آبی روبرو و در وضعیت قرمز آبی هستند و ۹۸ درصد از پهنه شهرستان مشهد در شرایط خشکسالی شدید قرار دارد. منابع آب در استان تهران همچنان لب مرز بحران قرار دارد و در بسیاری از روستاهای کشور آبرسانی با تانکر جریان دارد.
در سال جاری ۱۴ شهر و ۵۲۳ روستای خراسان «رضوی» با تنش آبی روبرو و در وضعیت قرمز آبی هستند. همچنین، ۹۸ درصد از پهنه شهرستان مشهد در شرایط خشکسالی شدید قرار دارد. همچنین از مجموع ۳۷ دشت استان خراسان «رضوی»، نیمی در وضعیت «ممنوعه بحرانی» قرار دارند.
کمبود آب در استان خراسان «رضوی» در حالی شهر و روستاهای این استان را در شرایط بحرانی قرار داده است که گزارشها نشان میدهد نیمی از شبکهها و خطوط انتقال آب استان فرسوده هستند. فرسودگی خطوط توزیع سبب هدررفت آب میشود.
در همین رابطه حسین امامی، مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب استان خراسان «رضوی»، اعلام کرد که ۵۰ درصد شبکهها و خطوط انتقال آب در این استان بالای ۲۰ سال قدمت دارد و فرسوده است. او با اشاره به اینکه سالانه بین هشت تا ۱۰ درصد از این شبکه اصلاح و بازسازی میشود، اظهار داشت که با وجود اقدامات اصلاحی، قدمت لولهها درحال افزایش است و باعث فشار به شبکهها و خطوط انتقال میشود.
وضعیت بحرانی منابع آن در دیگر استانهای دیگر نیز روند زندگی روزمره شهروندان و کشاورزی را متأثر کرده است.
در شهر خلخال در جنوبی استان اردبیل شماری از روستاها با تنش آبی و قطع آب روبرو هستند. حسین وطندوست فرماندار خلخال گفته ۳۵ روستای این شهرستان با تنش آبی مواجهاند و آب شرب این روستاها با استفاده از تانکرهای سیار و در صورت لزوم، با توزیع آب بستهبندی تأمین میشود. حسین وطندوست افزوده «محدودیتهای مالی» مهمترین مانع تکمیل پروژههای تأمین آب در این منطقه است.
در استان تهران نیز که بعنوان یکی از بحرانیترین استانهای کشور در رابطه با کمبود آب شناخته میشود نیز هشدارها درباره تأمین آب آشامیدنی و کشاورزی ادامه دارد.
عباسقلی جهانی، کارشناس حوزه آب درباره شرایط منابع آب استان تهران گفته که «تهران به لحاظ آبی شرایط لب مرزی را سپری میکند؛ با وجودی که سال نسبتا پربارشی داشتیم ولی واقعیت امر اینکه منابع آب را به خاطر خشکسالی مزمنی که طی چند سال اخیر داشتیم، پیش خور کردهایم.»
این کارشناس حوزه آب تأکید کرده «اگرچه امسال اوضاع سد کرج نسبتا بهتر است اما دیگر سدها به خاطر چند سال متوالی خشکسالی موجودی خوبی ندارند بنابراین آب تهران همچنان لب تیغ و تحت فشار قرار دارد.»
روز گذشته عیسی بزرگزاده سخنگوی صنعت آب کشور در گفتگو با صداوسیمای جمهوری اسلامی گفت «سال گذشته، کمبارشی مزمن و خشکسالیهای متوالی (در برخی مناطق تا پنج سال) باعث شد تا کشور در وضعیتی دشوار قرار گیرد؛ بهگونهای که نزدیک به دو سوم مساحت ایران و جمعیتی بالغ بر ۶۵ میلیون نفر با تنش آبی مواجه شدند. در آن شرایط، مدیریت منابع آب از حالت متعارف خارج و بهرهبرداری از سدها به لایههای مرده و استفاده از پمپاژهای کمکی برای تأمین نیازها محدود شده بود.»
او با اشاره به بهبود نسبی میزان بارش باران در ماههای گذشته تأکید کرد «کارشناسان وزارت نیرو نسبت به تفسیر نادرست این ارقام هشدار میدهند. بارشهای سیلآسا در جنوب یا غرب کشور، هرگز به معنای رفع مشکل کمآبی در مناطق دارای تنش آبی مانند تهران یا مشهد نیست.»
عیسی بزرگزاده افزود در حالی که میانگین پرشدگی سدهای کشور حدود ۵۸ درصد گزارش شده است، وضعیت در کلانشهرها نگرانکننده است؛ به عنوان مثال میزان پرشدگی سدهای تأمینکننده آب تهران (که با همکاری منابع آب زیرزمینی، بار اصلی تأمین آب تهران، البرز، کرج و بخشی از قزوین را بر دوش دارند) تنها ۲۹ درصد است. وضعیت در مشهد بسیار بحرانیتر گزارش شده؛ به طوری که سد «دوستی» به عنوان منبع اصلی تأمین آب این کلانشهر، تنها ۳ درصد آب دارد.
او در ادامه گفت بررسی وضعیت سدها نشان میدهد مناطقی همچون تهران (بهویژه سدهای لار با ۷ درصد و ماملو با ۱۴ درصد پرشدگی)، مشهد، اراک و ساوه در صدر لیست تنش آبی قرار دارند. در خراسان رضوی وضعیت به مراتب حادتر است؛ بهطوری که سد «دوستی» تنها ۳ درصد و سد «طرق» ۷ درصد آب دارند. این وضعیت در حالی است که ۱۲ استان کشور همچنان با کمبارشی مواجه بوده و تأمین آب شرب این مناطق با چالشهای جدی روبروست.
سخنگوی صنعت آب کشور با بیان اینکه ۷۵ درصد از مساحت ایران در اقلیم خشک، نیمهخشک و فراخشک قرار دارد، گفت: «بدهی سنگین کشور به سفرههای زیرزمینی و تالابها با چند بارش (حتی در صورت وقوع بارشهای مطلوب پاییزی و زمستانی) جبران نخواهد شد.»
به گفته عیسی بزرگزاده «اگرچه بارشهای آتی مدیریت منابع آب را برای مسئولان تسهیل میکند، اما راهبرد کلان کشور در این سرزمینِ کمآب، باید همچنان مبتنی بر «رفتار مسئولانه در مصرف» و «سازگاری با اقلیم» تنظیم شود.»
