روسیه از مسیر امن دریای کاسپین در حال ارسال مواد منفجره، مهمات و قطعات پهپاد به بندر امیرآباد در سواحل شرقی استان مازندران است تا جمهوری اسلامی بتواند توان موشکی و پهپادی خود را بازسازی کند.
پس از حملات اسرائیل به بندر انزلی (پهلوی) در ماه مارس ۲۰۲۶، اینک روسیه در حال ارسال تیانتی (مواد منفجره)، مهمات و قطعات پهپاد از مسیر امن دریای کاسپین (مازندران/ خزر) به بندر امیرآباد در سواحل شرقی استان مازندران برای بازسازی توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی است. این محمولهها به رژیم تهران کمک میکند تا ذخایر تسلیحاتیِ آسیبدیده در حملات هوایی آمریکا و اسرائیل را دوباره جایگزین کند.
بر اساس گزارش شبکهی انبیسینیوز، برپایهی یک سند دولتی اروپایی بهدستآمده و تائیدشده توسط یک مقام غربی، این محمولهها که پیش از این گزارش نشده بودند، نشاندهندهی تعمیق اتحاد استراتژیک میان مسکو و جمهوری اسلامی است.
این سند نشان میدهد، بیش از ۲۴ فروند کشتی روسی که بسیاری از آنها تحت تحریمهای آمریکا و اروپا قرار دارند، از طریق دریای کاسپین به بندر امیرآباد در شمال شهرستان بهشهر در استان مازندران رفتهاند تا این تسلیحات را تحویل دهند. کشتیهای اعزامی از روسیه ظاهرا متعلق به شرکت دریایی «امجیفلوت» هستند که در سال ۲۰۲۴ تحریم شده است.
دریای کاسپین که توسط ایران، روسیه، آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان احاطه شده، مسیر ایدهآلی برای این نقل و انتقالات محسوب میشود. نیروهای دریایی کشورهای غربی، حضور دائمی در این دریا ندارند و از نظر حقوقی نیز نمیتوانند به راحتی در آن به عملیات بپردازند. کشتیها میتوانند سیستم شناسایی خودکار خود را خاموش کنند تا ردیابی نشوند. این مسیر همچنین از گذرگاههای دریایی تحت کنترل کشورهای غربی نیز به دور است و امکان رهگیری را به شدت کاهش میدهد.
در اواخر مارس ۲۰۲۶، اسرائیل در تلاش برای قطع این زنجیرهی تأمین، اسکلهی بندر انزلی (پهلوی) ایران را در سواحل کاسپین هدف قرار داد و زیرساختها و کشتیهای آن را نابود کرد. با این حال، پس از آن حمله، فعالیتهای کشتیرانی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نوار ساحلی این بزرگترین دریاچهی جهان از سر گرفته شده است.
این تحولات نشاندهندهی تغییر نقش در همکاری نظامی میان روسیه و بقایای جمهوری اسلامی بعداز کشته شدن علی خامنهای رهبر سابق رژیم تهران است. از سال ۲۰۲۲ و پس از تجاوز روسیه به خاک اوکراین، جمهوری اسلامی یکی از مهمترین شرکای نظامی مسکو بوده و صدها پهپاد «شاهد» و قطعات آن را برای استفاده در جنگ اوکراین ارسال کرده است. روسیه این پهپادها را ارتقاء و تولید آنها را گسترش داده است. اکنون جریان تسلیحاتی معکوس شده و روسیه به تامینکنندهی تسلیحات جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
در ماههای گذشته نیز مسکو موافقت کرده بود هلیکوپترهای تهاجمی می-۲۸ و سامانههای دفاع هوایی دوشپرتاب وربا (Verba) را به جمهوری اسلامی تحویل دهد.
جیم لامسون تحلیلگر سابق سازمان سیا به انبیسی گفته است: «تهیه قطعات پهپاد و مهمات سبک از روسیه توسط جمهوری اسلامی نشان میدهد که حملات نظامی اسرائیل و آمریکا به تاسیسات تولید این اقلام در ایران، قابلیت داخلی جمهوری اسلامی را به شدت تضعیف کرده است.» به گفته لامسون، این موضوع موفقیت نسبی حملات به اهداف نظامی رژیم تهران را اثبات میکند.
روسیه علاوه بر این محمولهها، تصاویر ماهوارهای، اطلاعات و دادههای هدفگیری برای عملیات علیه مواضع آمریکا در خاورمیانه را نیز در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است. مقامات اوکراینی نیز تائید کردهاند که روسیه تصاویر ماهوارهای از پایگاههای نظامی آمریکا در خلیج فارس را به رژیم ایران داده است.
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا ماه گذشته ادعاهای مربوط به کمک نظامی روسیه به جمهوری اسلامی را کماهمیت دانسته و گفته بود ولادیمیر پوتین به او اطمینان داده مسکو سلاحی به حاکمان تهران ایران نمیفروشد. با این حال، گزارشهای اخیر این ادعا را زیر سئوال برده است.
زمینهی احیای تسلیحاتی جمهوری اسلامی به آتشبس شصتروزه برمیگردد که با پایان آن دونالد ترامپ گفت قصد تمدید آن را ندارد. هدف جمهوری اسلامی نه فقط جایگزینی تسلیحات از دسترفته بلکه بازسازی ظرفیت موشکی و پهپادی به حدی است که در صورت از سر گرفته شدن درگیری، بتواند به وسیلهی آنها برای نیروهای آمریکایی و کشورهای منطقه هزینه ایجاد کند.
انگیزههای مسکو در حمایت تسلیحاتی از جمهوری اسلامی فراتر از یک «متحد» است. هر پهپادی که از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بتواند اهداف آمریکایی را در خلیج فارس هدف قرار دهد، توجه و منابع نظامی آمریکا را از جنگ اوکراین منحرف میکند. بازسازی ذخایر سپاه پاسداران همچنین به آن امکان میدهد به تأمین تسلیحات برای حزبالله در لبنان و دیگر گروههای تروریستی نیابتی جمهوری اسلامی در عراق و یمن ادامه دهد و با ایجاد ناامنی بیشتر، فشار بیشتری بر آمریکا در منطقه وارد کند.
روسیه و جمهوری اسلامی تا کنون بطور رسمی دربارهی ارسال این محمولهها اظهار نظر نکردهاند. حجم دقیق تسلیحات و میزان موفقیت آنها در جبران خسارات جمهوری اسلامی نیز هنوز مشخص نیست و آژانسهای اطلاعاتی غربی هم ارزیابی عمومی در اینباره منتشر نکردهاند. با اینهمه، این گزارشها نشان میدهد که همکاری نظامی مسکو و بقایای جمهوری اسلامی به سطح جدیدی رسیده و میتواند معادلات امنیتی خاورمیانه و حتی جنگ اوکراین را تحت تاثیر قرار دهد.
