دکتر رضا سعیدی فیروزآبادی – قطع برق در ایران به پدیدهای فراگیر و تهدیدکننده سلامت عمومی تبدیل شده است. در حالی که بسیاری از کشورها با زیرساختهای پایدار انرژی حتی در بحرانها خدمات سلامت خود را حفظ میکنند، در ایران سوء مدیریت، فساد ساختاری و اولویتگذاری نادرست منابع توسط جمهوری اسلامی باعث شده که حتی بیمارستانها و مراکز درمانی نیز در برابر خاموشیها بیدفاع باشند.
زیرساخت انرژی ستون فقرات نظام سلامت است. در ایران، با وجود برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز، مردم و مراکز درمانی با خاموشیهای مکرر مواجهاند. این وضعیت نتیجه ترکیب خطرناک سوء مدیریت، فساد، و سرمایهگذاری ناکافی در زیرساختها است. جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته بخش قابل توجهی از درآمدهای انرژی را صرف پروژههای سیاسی، نظامی و برونمرزی کرده، در حالی که نوسازی نیروگاهها و شبکه توزیع برق، به ویژه برای مصارف حیاتی مانند بیمارستانها، در اولویت قرار نگرفته است.
۱. تأثیر بر بیمارستانها و مراکز درمانی
• قطع برق بدون برنامهریزی و اطلاعرسانی موجب اختلال جدی در عملکرد تجهیزات حیاتی میشود. در بسیاری از موارد، بیمارستانها نه ژنراتور مناسب دارند و نه سوخت کافی برای تأمین طولانی برق.
• کمبود بودجه و فساد در قراردادهای تأمین تجهیزات پشتیبان، باعث شده حتی ژنراتورهای خریداریشده کیفیت پایین یا نگهداری ناکافی داشته باشند.
• در شرایطی که کشورهای پیشرفته شبکه برق اضطراری با اولویتبندی مراکز حیاتی دارند، در ایران بیمارستانها در صف قطع برق با محلات مسکونی یکسان دیده میشوند.
۲. تخریب خدمات تشخیصی و آزمایشگاهی
• تجهیزات پیشرفته تصویربرداری و آزمایشگاهی که با ارز گران وارد شدهاند، به دلیل نوسان و قطع برق دچار خرابیهای پرهزینه میشوند.
• نبود سیاست جدی برای محافظت از زنجیره سرد واکسنها و فرآوردههای خونی در مراکز بهداشت نشانه دیگری از بیتوجهی ساختاری به سلامت عمومی است.
۳. خطر برای بیماران خانگی
• جمهوری اسلامی فاقد یک سامانه ملی هشدار و پشتیبانی برای بیماران وابسته به تجهیزات برقی در منزل است. این بیماران عملاً به حال خود رها میشوند و در مواردی جان خود را از دست میدهند.
• تجربه کشورهای دیگر نشان میدهد که میتوان با پایگاههای داده و سامانههای هشدار تلفنی، قبل از خاموشی این بیماران را مطلع و پشتیبانی کرد، اما چنین سامانهای در ایران وجود ندارد.
۴. پیامدهای مدیریت ناکارآمد
• فساد و رانت در پروژههای نیروگاهی و انتقال برق.
• عدم شفافیت در برنامهریزی و اطلاعرسانی خاموشیها، حتی به مراکز حیاتی.
• غلبه اولویتهای سیاسی بر نیازهای ملی؛ سرمایهگذاری در پروژههای منطقهای و نظامی بجای زیرساخت انرژی داخلی.
• عدم پاسخگویی؛ در حوادث ناشی از قطع برق در بیمارستانها، هیچ مقام مسئول به صورت شفاف پاسخگو نیست.
۵. راهکارها
۱- اصلاح مدیریت و شفافیت بودجه در بخش انرژی و سلامت.
۲- اولویتبندی برقرسانی به مراکز درمانی در قوانین و دستورالعملها.
۳- سرمایهگذاری فوری در زیرساخت برق پایدار و استفاده از انرژی تجدیدپذیر.
۴- ایجاد سامانه ملی هشدار خاموشی و پشتیبانی بیماران خانگی.
۵- الزام قانونی برای تجهیز و نگهداری منظم ژنراتورهای بیمارستانی.
قطع برق در ایران، برخلاف بسیاری از کشورها، نه به دلیل کمبود منابع انرژی، بلکه ناشی از ناکارآمدی و فساد ساختاری است. جمهوری اسلامی با نادیده گرفتن اولویتهای حیاتی مردم، سلامت عمومی را در معرض خطر قرار داده است. حل این بحران نیازمند اصلاحات اساسی در کشورداری و ساختار مدیریت، شفافیت در مدیریت منابع و بازتعریف اولویتها بر پایه منافع ملی و جان انسانهاست.
