۱. زمینه و هدف تظاهرات
حنیف حیدرنژاد- در پی فراخوان رضا پهلوی از ایرانیان خارج از کشور برای برگزاری تظاهرات در حمایت از مردم داخل ایران و در محکومیت سرکوب و کشتار گسترده معترضان، ده‌ها و شاید صدها هزار ایرانی در روزهای ۲۴ و ۲۵ ژانویه ۲۰۲۶ در شهرهای مختلف اروپا، آمریکای شمالی، شرق آسیا، ژاپن و استرالیا دست به تجمعات گسترده زدند.
در همین فاصله، سازمان مجاهدین خلق تظاهراتی را برای ۱۸ بهمن / ۷ فوریه ۲۰۲۶ در برلین اعلام کرده است. این تجمع نه در پیوند با حمایت از مردم داخل ایران، بلکه به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد انقلاب اسلامی برگزار می‌شود؛ انقلابی که پیامدهای آن، به نابودی ایران و ایرانیان انجامید.
بررسی زمان‌بندی و نحوه سازماندهی این فراخوان نشان می‌دهد که هدف اصلی آن، بیش از هر چیز، رقابت سیاسی و صف‌آرایی در برابر رضا پهلوی و تقویت «جبهه ضد پهلوی» می‌باشد. انتظار می‌رود سازمان مجاهدین برای تقویت این صف‌بندی، از گروه‌های مختلف موسوم به «پنجاه‌وهفتی» ـ به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم ـ دعوت کند تا با نمادها و پرچم‌های خود در این تجمع حضور یابند. مجاهدین می خواهند از این طریق نشان دهند که محور اصلی جبهه ضد رضا پهلوی هستند.
۲. ترکیب جمعیت و مسئله مشروعیت اجتماعی
سازمان مجاهدین سال‌هاست که در میان بخش بزرگی از ایرانیان خارج از کشور با انزوای گسترده روبه‌رو بوده‌است. با این حال، این سازمان می‌کوشد با استفاده از روش‌هایی خاص، تجمعات خود را پرشمار و نماینده «ایرانیان» جلوه دهد.
بر اساس مشاهدات میدانی و گزارش‌های متعدد، در تظاهرات مجاهدین معمولاً:
-ردیف‌های ابتدایی به اعضا و نیروهای سازمان اختصاص دارد
-در بخش‌های بعدی، افراد غیرایرانی قرار داده می‌شوند تا حجم جمعیت افزایش یابد.
۳. نیروهای غیرایرانی؛ چگونه و از کجا؟
الف) کمپ‌های پناهندگی
در کشورهای مختلف، نیروهای مرتبط با سازمان مجاهدین با مراجعه به کمپ‌های پناهندگی، با وعده سفر رایگان (از جمله به برلین)، پرداخت هزینه رفت‌وآمد و اقامت در هتل، شماری از پناهجویان را به شرکت در تظاهرات ترغیب می‌کنند.
بر اساس شهادت برخی پناهجویان، معمولاً به آنان گفته می‌شود:
«سخنرانان شناخته‌شده‌ای از سراسر اروپا در این تظاهرات حضور دارند که در پارلمان‌های ملی یا پارلمان اروپا نفوذ دارند. هرچه جمعیت بیشتر باشد، امکان تأثیرگذاری بر سیاست‌های پناهندگی هم بیشتر می‌شود. اگر می‌خواهید زودتر از کمپ خارج شوید، شرایط بهتری داشته باشید یا اخراج نشوید، در این تجمع شرکت کنید.»
پیش از سقوط بشار اسد نیز، گزارش‌هایی از جذب پناهجویان سوری با استدلال «مخالفت مشترک با جمهوری اسلامی» منتشر شده بود.
تأمین کامل هزینه‌های سفر و جذابیت خروج موقت از فضای سخت کمپ‌های پناهندگی، برای بسیاری از پناهجویان فرصتی برای نفس‌کشیدن و بیرون آمدن – هر چند موقت – از شرایط سخت کمپ پناهندگی است.
ب) اوکراینی‌ها
به دلیل ارسال پهپادهای شاهد از سوی جمهوری اسلامی به روسیه، شهروندان اوکراینی، جمهوری اسلامی را دشمن خود می‌دانند. مجاهدین با تکیه بر همین موضوع، آنان را به حضور در تظاهرات دعوت می‌کنند و عنوان می‌کنند که این جمعیت می‌تواند به‌عنوان اهرمی برای فشار بیشتر بر دولت‌های اروپایی و افزایش کمک‌ها به اوکراین استفاده شود؛ حتی اوکراینی‌ها تشویق می‌شوند با پرچم اوکراین در تجمع حاضر شوند. اینگونه، مجاهدین می‌خواهند ادعا کنند حتی در بین غیرایرانی‌ها «آلترناتیو» محسوب می‌شوند.
پ) نوجوانان و جوانان مهاجر تبار
بر اساس اطلاعات دریافت‌شده در آستانه انتشار این گزارش،برای تظاهرات ۷ فوریه در برلین، مجاهدین تراکت و پوسترهای کوچکی به دو زبان فارسی و آلمانی با گرافیک یکسان تهیه کرده‌اند. نسخه آلمانی این تراکت ها در دبیرستان‌ها یا باشگاه‌های ورزشی و در محله‌هایی که مهاجرتبارها بیشتر در آنجا زندگی می‌کنند پخش شده است. از برلین و دو ایالت شمالی در آلمان، نمونه‌هائی از این تراکت‌ها گزارش شده است.
تراکت‌ها هیچ نام یا نشانی از مجاهدین ندارد. در گرافیک تهیه شده دختران جوانی بدون حجاب و با آرایش دیده می‌شوند. تراکت «نوجوان پسند» طراحی شده است و در آن نوشته شده «در حمایت از قیام مردم ایران» و نامی از برگزار‌کننده تظاهرات دیده نمی‌شود. سازمان مجاهدین خوب می‌داند که تا کجا در بین مردم منفور است، از همین رو از نوشتن نام خود نیز خودداری می‌کند.
به یکی از جوانان در یکی از ایالت‌های شمالی آلمان گفته شده اگر با خودش پنج نفر را بیاورد ۲۵۰۰ یورو دریافت می‌کند. در ازاء هر یک نفرِ بیشتر، ۵۰۰ یورو بیشتر خواهد گرفت. گفته شده اینکه او خودش به افرادی که همراه می آورد چقدر پول می‌دهد، به خودش مربوط است. به او گفته شده به دلیل نزدیکی شهر محل زندگی‌اش می‌تواند همان روز به شهرش برگشته و نیازی نیست در هتل بخوابد.
اگر خامنه ای در شهرهای کشور، وحشیانه خون جوانان ایران را بر زمین می‌ریزد، رجوی و سازمانش پلیدانه این خون‌ها را وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف سیاسی خود کرده است.
ج) افراد واسط
در بسیاری از موارد، سازمان مجاهدین از «افراد واسطِ» شناخته‌شده در میان ملیت‌های مختلف استفاده می‌کند. این افراد، در ازای دریافت پول، مأمور جذب شرکت‌کننده هستند و پیام‌های سازماندهندگان را به شرکت‌کنندگان منتقل می‌کنند. هرچه تعداد افراد جذب‌شده بیشتر باشد، دریافتی آنها نیز افزایش می‌یابد. برخی شرکت‌کنندگان نیز مستقیماً از همین واسطه‌ها پول دریافت می‌کنند تا صرفاً در تظاهرات حضور داشته باشند.
۴. نشانه‌های قابل شناسایی در تظاهرات
-اتوبوس‌های حامل شرکت‌کنندگان، پلاک کشور مبدأ را دارند.
-به شرکت‌کنندگان معمولا جلیقه و کلاه زرد داده می‌شود تا ظاهر جمعیت یکدست شده و تشخیص غیرایرانی بودن افراد در عکس و فیلم دشوارتر شود.
۵. توصیه‌هایی برای مستندسازی و روشنگری میدانی
برای شفاف‌سازی ترکیب واقعی این تجمعات – و رسوا کردن فریبکاری سازمان مجاهدین در مورد ایرانی بودن شرکت کنندگان- می‌توان به‌صورت خلاقانه و بدون درگیری با آنها- فیلم‌برداری و مستندسازی کرد، از جمله از طُرق زیر:
-حضور چندنفره در محل پارک اتوبوس‌ها و ثبت پلاک اتوبوس‌ها،
-گفت‌وگو با رانندگان یا مسافران،
-ورود کنترل‌شده به صف جمعیت و ثبت تصاویر از افراد غیرایرانی،
-گفت‌وگوهای کوتاه، دوستانه و غیررسمی با شرکت‌کنندگان در مورد انگیزه شرکت و اینکه از کجا می‌آیند،
-توجه به حاشیه‌های پایان تجمع. معمولاً افراد غیرایرانی از سخنرانی‌های فارسی خسته شده و در حاشیه محل سخنرانی پایانی می‌نشینند،
-در صورت امکان – برای ارزیابی میزان شرکت کنندگان- تصویربرداری از جمعیت از بالای ساختمان‌های بلند، بویژه در محل پایانی. مجاهدین همیشه با اغراق، جمعیت شرکت‌کننده را چندین برابر اعلام می‌کنند. اما با داشتن عکس‌های واضح از بلندی، می‌توان به کمک برنامه مخصوص یا هوش مصنوعی، تعداد جمعیت را با میزان خطای کم محاسبه کرد.
بهتر است این اقدامات به‌صورت گروهی انجام شود. در صورت ایجاد مزاحمت از سوی مجاهدین، یک نفر می‌تواند صرفاً وظیفه ثبت همین ممانعت‌ها را بر عهده بگیرد.
۶. پرهیز از حاشیه‌سازی
سازمان مجاهدین سابقه طولانی در مظلوم‌نمایی و بزرگ‌کردن حاشیه‌ها دارد. هرگونه درگیری لفظی یا فیزیکی می‌تواند به ابزاری تبلیغاتی علیه مخالفان تبدیل شود. تحریک عمدی، از جمله با فحاشی یا رفتارهای توهین‌آمیز از سوی مجاهدین دور از انتظار نیست. حفظ خونسردی و ثبت تصویری وقایع، مؤثرترین پاسخ است.
۷. ملاحظات پایانی
باید فرض را بر این گذاشت که مجاهدین – از طریق افرادِ واسطه- به شرکت‌کنندگان توصیه کنند از گفت‌وگو یا مصاحبه خودداری کنند. بنابراین، مستندسازی باید متنوع، منعطف و متناسب با وضعیت صحنه انجام شود؛ از گفت‌وگوی رسمی با شرکت کنندگان گرفته تا مشاهده و ثبت غیرمستقیم.
باید اصل را بر این گذاشت که حتی همین مطلب ممکن است از سوی مجاهدین مطالعه شده و آنها نیروهای خود را برای جلوگیری از مستندسازی ملیت و انگیزه شرکت‌کنندگان، توجیه کرده و تلاش‌هایی برای جلوگیری از ثبت واقعیت انجام دهند. در چنین حالتی ابتکار فردی و آمادگی قبلی می‌تواند بسیاری از موانع را کنار بزند. هدف افرادی که برای مستندسازی وارد صفوف تظاهرکنندگان مجاهدین می‌شوند باید نه درگیری، بلکه روشنگری، مستندسازی و افزایش آگاهی عمومی باشد.
*«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسی‌زبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
