حنیف حیدرنژاد – در چند روز گذشته درباره تعداد شرکتکنندگان در تظاهرات ۱۴ فوریه در مونیخ پرسشها و تردیدهایی مطرح شده است. تقریبا همه گزارشهایی که عدد ۲۵۰ هزار نفر را اعلام کرده بودند، به گزارش پلیس مونیخ استناد میکردند. ارزیابی واقعی تعداد جمعیت امری کارشناسی است که هر فردی نمیتواند صرفاً با دیدن عکسها درباره آن قضاوت کند.
در پایبندی به شفافیت و اطلاعرسانی موثق، بررسی انتقادی یک روزنامه آلمانی در این باره در ادامه آمده است. مطابق این ارزیابی، جمعیت بین ۱۲۵ تا حداکثر ۱۶۰ هزار نفر بوده است.
وبسایت روزنامه معتبر آلمانی Süddeutsche Zeitung در مطلبی که ۱۷ فوریه منتشر کرده، آمار اعلامشده درباره جمعیت ایرانیان حاضر در تجمع مونیخ در ۱۴ فوریه را با تردید نگریسته و آن را بهطور کارشناسی بررسی کرده است.
این روزنامه در مطلبی با عنوان «تظاهرات ایران در مونیخ؛ به نظر میرسد پلیس در تعداد شرکتکنندگان دچار اشتباه شده است» نوشته است:
«به گفته پلیس مونیخ، ۲۵۰ هزار نفر در تظاهرات بزرگ در Theresienwiese (محل تجمع) حضور داشتهاند. این عددی غولآساست که روز شنبه از مونیخ به سراسر جهان مخابره شد. گفته شد که ۲۵۰ هزار نفر «در اوج»، در این مکان برای اعتراض به رژیم ایران و اقدامات خشونتبار آن و برای گوش دادن به رضا پهلوی، فرزند شاه، گرد هم آمده بودند. این رقم از سوی پلیس مونیخ اعلام شد که آن را عصر شنبه از طریق چندین کانال منتشر کرد. رسانههای سراسر جهان، از جمله روزنامه ما (SZ) آن را بازنشر کردند.»
این روزنامه سپس روش خود برای محاسبه جمعیت را توضیح میدهد که بر اساس آن، با احتساب افراد پراکنده در محل، تعداد شرکتکنندگان بین ۱۲۵ تا حداکثر ۱۶۰ هزار نفر بوده است.
روزنامه نتیجه ارزیابی خود را با Stephan Poppe، استاد آمار دانشگاه Universität Leipzig، در میان گذاشته است. او سالها درباره ثبت تعداد شرکتکنندگان در رویدادهای بزرگ تحقیق کرده است. این استاد دانشگاه، ارزیابی روزنامه زوددویچه سایتونگ را «سخاوتمندانه» دانسته و به روزنامه گفته است:
«به هیچ وجه یکچهارم میلیون نفر در آنجا حضور نداشتهاند. برای چنین رقمی، در سطح اندازهگیریشده باید بین ۴ تا ۵ نفر در هر متر مربع ایستاده باشند. این غیرممکن است؛ بهویژه در زمستان و هنگام بارندگی، زمانی که مردم لباسهای ضخیم و چتر دارند. در تظاهراتها معمولاً میانگین حدود یک و نیم نفر در هر متر مربع در نظر گرفته میشود.»
روزنامه سپس با سخنگوی پلیس تماس گرفته، نتیجه بررسی را به آنان اطلاع داده و درباره دلیل اعلام رقم ۲۵۰ هزار نفر پرسش کرده است. سخنگوی مطبوعاتی پلیس مونیخ در پاسخ اشاره میکند که: «برآورد بر اساس تجربه عملیاتی پلیس انجام شده است. این عدد یک برآورد داخلی بوده که برای ارزیابی وضعیت اعتراض جهت برنامهریزی عملیات استفاده میشود.» پرسشها درباره روش دقیق محاسبه بیپاسخ مانده است.
روزنامه میافزاید: «در نهایت این یک برآورد است و هرگز ادعای دقت صد درصدی در آن وجود ندارد. با این حال، پلیس مونیخ همچنان رقم اعلامشده در آخر هفته را واقعبینانه میداند.»
زوددویچه سایتونگ همچنین با فرهید حبیبی، عضو هیئتمدیره انجمن ایرانیان تبعیدی «The Munich Circle» – انجمنی که این تظاهرات را ثبت کرده است – تماس گرفته است. حبیبی درباره بحث پیرامون تعداد شرکتکنندگان میگوید: «این رویداد برای ۱۰۰ هزار نفر ثبت شده بود و تعداد شرکتکنندگان آشکارا از این میزان فراتر رفته است. … مهم این است که ما توانستیم به جهان نشان دهیم در ایران جنایتی در حال وقوع است و اینکه ما ایرانیان میتوانیم بهصورت مسالمتآمیز و دموکراتیک تظاهرات کنیم.»
در پایان لازم است یادآوری شود که اختلاف قابلتوجه در آمار شرکتکنندگان نشان میدهد که برآورد جمعیت در تجمعهای بزرگ، حتی در کشورهایی با سازوکارهای حرفهای، امری پیچیده و وابسته به روش محاسبه، زمان اندازهگیری و هدف از اعلام عدد است. این اختلاف آماری اهمیت شفافیت روشها و ارائه توضیح درباره مبنای اعداد را برجسته میکند. فارغ از رقم دقیق، آنچه قطعی است گستردگی کمسابقه این تجمع و جلب توجه بینالمللی به آن بوده است.
*«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
