تشدید حملات میان آمریکا و جمهوری اسلامی و اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز، بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داده است. بهای نفت بار دیگر صعود کرده و قیمتها در بازار ارز ایران نیز در واکنش به تشدید نااطمینانی اقتصادی با افزایش قابل توجهی روبرو شده است.
قیمت نفت خام برنت در نخستین ساعات معاملات روز سهشنبه ۲۳ تیرماه ۱۴۰۵ بیش از سه درصد افزایش یافت و از ۸۵ دلار در هر بشکه فراتر رفت. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با بیش از دو درصد افزایش، به ۸۰ دلار در هر بشکه رسید. این نرخها رکورد یک ماه گذشته قیمت نفت در بازارهای جهانی را ثبت کرده است.
از روز گذشته و در پی اعلام خبر ازسرگیری محاصره بنادر جنوب ایران توسط ارتش ایالات متحده و تشدید تهدیدهای سپاه پاسداران علیه کشتیها و هدف قرار گرفتن چند نفتکش و کشتی توسط جمهوری اسلامی روند افزایش قیمت در بازار جهانی نفت سرعت گرفت. قیمت نفت برنت روز دوشنبه ۹/۶ درصد افزایش یافت که بزرگترین افزایش روزانه بهای نفت در بازارهای جهانی از ماه مه ۲۰۲۰ تاکنون بهشمار میرود.
همچنین طی معاملات روز سهشنبه قیمت فراوردههای نفتی نیز با تغییراتی نسبت به روزهای گذشته روبرو شد. قیمت بنزین با ۶/۷ سنت افزایش، معادل ۲/۱۳ درصد، به ۳/۲۳۴ دلار رسید و نفت گرمایشی نیز با رشد ۱۵ سنتی، معادل ۳/۹۳ درصد، ۳/۹۷۴ دلار معامله شد.
خبرگزاری رویترز نیز گزارش داده همزمان با تشدید حملات نظامی در خاورمیانه و تشدید محدودیتهای حملونقل جهانی در تنگه هرمز، حملات اوکراین به زیرساختهای نفتی روسیه نیز نگرانیها را درباره کاهش عرضه جهانی انرژی افزایش داده و فشار مضاعفی بر بازار جهانی نفت وارد کرده است.
این در حالیست که کنسرسیوم خط لوله خزر (CPC) که حدود ۸۰ درصد صادرات نفت قزاقستان را منتقل میکند، ماه گذشته عرضه خود را ۷ درصد کاهش داده است. منابع صنعتی دلیل این کاهش را تعمیرات در میدان نفتی تنگیز قزاقستان و کاهش جریان نفت روسیه عنوان کردهاند.
با اینهمه همچنان معادلات جنگ خاورمیانه تعیینکنندهترین عامل مسیر بازار جهانی انرژی است. خبرگزاری رویترز گزارش داده است تردد کشتیها از مسیر تنگه هرمز در جریان آتشبس شکننده ماه ژوئن افزایش یافته بود، اما با تشدید دوباره تنشها، رفتوآمد در این مسیر کاهش پیدا کرده است.
جووانی استانونو، تحلیلگر یوبیاس (UBS) نیز به خبرگزاری رویترز گفته تمرکز بازار همچنان بر تعداد نفتکشهای ورودی به تنگه هرمز خواهد بود؛ زیرا کاهش تعداد کشتیها میتواند بر تولید اثر بگذارد و ریسک اختلال در عرضه، همچنان از قیمت نفت حمایت کند.
در ایران نیز بازارهای مهم ارز، طلا و بورس به شدت متأثر از تشدید حملات نظامی میان اسرائیل و جمهوری اسلامی قرار دارند. بهای دلار در بازار ارز ایران تا ظهر روز سهشنبه ۲۳ تیرماه از ۱۸۴ هزار تومان فراتر رفته است.
هر یورو ۲۰۹ هزار و ۹۶۰ هزار تومان، هر پوند بریتانیا ۲۴۶ هزار و ۲۳۰ تومان، هر درهم امارات ۵۰ هزار و ۳۰۰ تومان، هر لیر ترکیه ۳۹۲۰ تومان و هر یوان چین ۲۷ هزار و ۱۷۰ تومان قیمتگذاری شده است.
قیمت هر سکه کامل طلا در نیمروز سهشنبه ۱۷۹ میلیون و ۵۰۰ تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار بیش از ۱۸ میلیون تومان اعلام شده است.
بازار بورس نیز از ابتدای هفته جاری با ریزشهای پیدرپی شاخص همراه بوده است. در معاملات روز سهشنبه ۲۳ تیرماه شاخص کل بورس ایران با ریزش بیش از ۷۴ هزار واحدی روبرو شد.
همچنین معاملات بورس تهران در روز دوشنبه ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵ با تداوم فشار فروش و برتری عرضهکنندگان به پایان رسید؛ بهطوری که شاخص کل با افت ۸۸ هزار و ۹۵۹ واحدی معادل ۱.۷۶ درصد، کانال پنج میلیون واحدی را از دست داد و در سطح چهار میلیون و ۹۶۶ هزار و ۶۸۸ واحد قرار گرفت.
در بازار فرابورس نیز شرایط مشابهی حاکم بود. شاخص کل فرابورس با افت ۵۵۱ واحدی معادل ۱.۴۱ درصد، در سطح ۳۸ هزار و ۵۶۲ واحد قرار گرفت.
کارشناسان بازار سرمایه معتقدند ریزش بازار بورس طی روزهای گذشته را باید در افزایش سطح ریسکهای سیستماتیک و فضای نامطمئن حاکم بر اقتصاد جستجو کرد. در شرایطی که سرمایهگذاران با اخبار و متغیرهای پیشبینیناپذیر مواجه هستند، معمولا اولویت نخست آنها حفظ سرمایه و کاهش میزان ریسک در سبد داراییهاست.
پیام الیاس کردی، کارشناس بازار سرمایه، درباره دلایل ریزش اخیر بورس گفته «بخش مهمی از فشار فروش شکلگرفته در معاملات روزهای اخیر، ناشی از افزایش نگرانیها نسبت به ریسکهای سیستماتیک و فضای نامطمئن حاکم بر بازار است.»
او با اشاره به تأثیر اخبار مرتبط با تنشهای منطقهای نیز گفته «موضوعات سیاسی و نگرانیها درباره تنگه هرمز، یکی از عواملی است که باعث افزایش احتیاط سرمایهگذاران شده است. به گفته این تحلیلگر، در چنین شرایطی معاملهگران معمولا ترجیح میدهند بخشی از موقعیتهای سهامی خود را کاهش دهند تا تصویر روشنتری از آینده به دست آید.»
الیاس کردی تأکید کرده که واکنش بازار سرمایه به اخبار سیاسی معمولا سریع است، زیرا بورس علاوه بر عوامل بنیادی، به شدت تحت تاثیر انتظارات و فضای روانی فعالان بازار قرار دارد. زمانی که چشمانداز آینده مبهم میشود، حتی سهام شرکتهایی که از نظر بنیادی شرایط مناسبی دارند نیز ممکن است تحت فشار فروش قرار بگیرند.
مسعود مهدیان، کارشناس بازار سرمایه، نیز با اشاره به شرایط نزولی بازار گفته «سرمایهگذاران در وضعیت فعلی باید با رویکردی محتاطانه تصمیمگیری کنند و در ترکیب داراییهای خود، پوشش ریسک مناسبی داشته باشند.»
به گفته مهدیان، در کوتاهمدت تمامی مولفههای اثرگذار بر معاملات، از اخبار و شرایط اقتصادی گرفته تا گزارشهای منتشرشده در سامانه کدال، تحت تاثیر فضای سیاسی کشور قرار دارند.
