حسین خواجه امیری معروف به ایرج، خواننده برجسته و استاد پیشکسوت آواز ایران، روز چهارشنبه ۲۱ امرداد ۱۴۰۵ در سن ۹۳ سالگی و بر اثر بیماری و کهولت درگذشت.
ایرج خواجه امیری در ماههای گذشته به دلیل کهولت، آلودگی هوا و برخی مشکلات جسمی چندین نوبت در بیمارستان بستری شده و تحت مراقبت بود. او به تازگی به خانه بازگردانده شده و تحت مراقبتهای ویژه بود.
ایرج خواجه امیری متولد ۱۱ دیماه ۱۳۱۱ در خالدآباد نطنز از توابع استان اصفهان در خانوادهای هنرمند به دنیا آمد. پدربزرگش ملامیرزا از خوانندگان معروف زمان ناصرالدین شاه قاجار بود. پدرش، نعمتالله، نیز بر ردیفهای موسیقی ایرانی مسلط بود و فرزندش را تحت آموزش قرار داد. ایرج خواجه امیری از کودکی در تعزیهخوانی شرکت میکرد و در دوره دبیرستان که به تهران نقل مکان کرده بود با ایرج وفادار آهنگساز آشنا شد و از طریق همین آشنایی توانست به مدت دو سال تحت آموزش ابوالحسن صبا قرار بگیرد.
ابوالحسن صبا او را به ابراهیم منصوری که مسئولیت سرپرستی رادیو ایران را بر عهده داشت معرفی کرد و از سال ۱۳۲۷ اجراهای ایرج در رادیو ایران آغاز شد.
او در سال ۱۳۲۹ در دانشکده افسری ارتش پذیرفته شد و در آنجا نیز شبهای جمعه از ساعت ۷:۳۰ تا ۸ در برنامه ارتش شرکت و با ارکستر محمدعلی بهارلو برنامه اجرا میکرد. او از همان زمان با نام مستعار “ایرج” که نام برادرش بود به اجرا میپرداخت.
در سال ۱۳۳۰ اکبر گلپایگانی و جمشید مشایخی که هر دو از نامآوران و بزرگان هنر ایران در زمینه موسیقی و سینما هستند نیز در دانشکده افسری پذیرفته شدند و از همان زمان، دوستی ایرج و گلپا شکل گرفت و این دوستی ادامه یافت.
ایرج تا سال ۱۳۳۶ با ارکسترهای مختلف از جمله ارکسترهای ابراهیم منصوری، عبدالله جهانپناه، محمدعلی بهارلو، نصرالله زرینپنجه، مهدی خالدی، جواد لشکری، بزرگ لشکری و… برنامه اجرا کرد. در سال ۱۳۳۶ به دعوت داوود پیرنیا بنیانگذار برنامه «گلها» به این برنامه مشهور راه یافت و در نخستین همکاری خود با این برنامه «برگ سبز ۴۳» را در مایه شور-ابوعطا و با همکاری علی تجویدی و فرهنگ شریف و امیر ناصر افتتاح خواند.
او ضمن ادامه همکاری با برنامه “گلها”، آواز و ترانههای زیادی برای فیلمهای فارسی اجرا کرد و هنرمندان برجستهای چون محمدعلی فردین، منوچهر وثوق، رضا بیکایمانوردی و… ترانههای وی را لبخوانی میکردند.
خلق آثار ماندگار در برنامه «گلها» و همکاری با بزرگانی چون علامه جلالالدین همایی، استاد حسن کسایی و استاد مرتضی محجوبی، بخشی از کارنامه درخشان ایرج است. ایرج در طول دوران پربار فعالیت هنری خود، بیش از ۲۰۰۰ قطعه آواز، تصنیف و ترانه در برنامههای مختلف رادیویی، آثار سینمایی و آلبومهای موسیقی اجرا کرد.
او همچنین استادی بسیاری از جوانان علاقمند به آواز را برعهده داشت و شاگردان زیادی تربیت کرد.
