Page 59 - (کیهان لندن - سال چهل و دوم ـ شماره ۵۷۴ (دوره جديد
P. 59
صفحه 59شماره ۲۰۴۰
جمعه ۷تا پنجشنبه ۱۳اوت ۲۰۲۶
علت آلودگی تابستانی هوای تهران مشخص شد
ترکیبات شیمیایی نیز میتواند ابزار دقیقتری را برای ترکیب با دود سنگین ترافیک ،به تولید بیشتر ازن منجر = یافتههای یک پژوهش ۱۰ساله که توسط دو
مدیریت بحران آلودگی هوا در اختیار برنامهریزان شهری میشود .از سوی دیگر ،دیواره کوههای البرز و وجود پژوهشگر جوان در دانشگاه تهران انجام شده نشان
خیابانهای محصور میان برجهای بلند ،مانع از جریان میدهد که داغ شدن آسفالتها ،ساختمانها و ایجاد جزایر
قرار دهد. طبیعی هوا شده و این گاز سمی را در این مناطق به حرارتی در پایتخت ،غلظت گاز سمی و خطرناک «ازن» را
سالهاست افزایش غیرعادی دمای تهران و افزایش سطح
آلودگی هوا طی فصل تابستان در پایتخت مورد بحث تله میاندازند. در تابستان به بیش از دو برابر افزایش میدهد.
کارشناسان بوده است .یکی از مهمترین دلائل افزایش در مقابل ،مناطق غربی و جنوبغربی پایتخت (مانند = طبق یافتههای این پژوهش ،با افزایش دمای سطح
آلودگی هوا در کلانشهرهای ایران حملونقل اتومبیلها و مناطق ۲۱و )۲۲با وجود تجربه دمای بسیار بالا در طول زمین از زیر ۱۵/۹درجه به بالای ۳۹/۱درجه سانتیگراد،
موتورسیکلتها است که در فصل پاییز و زمستان و در روز (تا ۳۸درجه سانتیگراد) به دلیل اراضی بایر و پهنههای میزان ازن روزانه بیش از دو برابر شده و از ۱۰/۳به ۲۱/۴
طول سال تحصیلی حجم حملونقل در خیابانها بیشتر از آسفالتی ،به علت تراکم ساختمانی کمتر و قرارگیری در ppbمیرسد .این وضعیت حتی در طول شب نیز ادامه
مسیر بادهای غالب غرب به شرق ،ماندگاری آلاینده کمتری
تابستان است. دارند .این بادها ،آلایندهها و پیشسازهای تولید ازن را از دارد.
از سوی دیگر کمبود گاز سبب شده که در فصل سرما غرب جمعآوری کرده و به سمت مناطق مرکزی و شرقی = در مناطق شمالی شهر ،با وجود پوشش گیاهی
نیروگاههای تولید برق از سوختهایی چون مازوت استفاده بیشتر ،گیاهان در روزهای داغ ترکیباتی آزاد میکنند که
کنند که سبب تشدید آلودگی هوا در کلانشهرها میشود. تهران هدایت میکنند. در ترکیب با دود سنگین ترافیک ،به تولید بیشتر ازن منجر
در پایتخت اما در تابستان نیز -با وجود عدم استفاده یافتههای بررسیهای ۱۰ساله این دو پژوهشگر نشان میشود .از سوی دیگر ،دیواره کوههای البرز و وجود
از سوختهایی با آلایندگی بالا در نیروگاهها و کاهش میدهد «دمای سطح زمین» و «میزان غلظت ازن در تهران» خیابانهای محصور میان برجهای بلند ،مانع از جریان
حملونقل شهری -آلودگی هوا قابل توجه بوده است .رازی روندی افزایشی را طی میکند و عامل این مسیر فزاینده طبیعی هوا شده و این گاز سمی را در این مناطق به
که اکنون نتایج پژوهش آرشام نخجیری و امیناله کاکرودی «توسعه بیرویه و غیراصولی شهری و تغییرات اقلیمی»
تله میاندازند.
آن را فاش کرده است. است. = «استفاده از سقفهای سبز (پشتبامهای پوشیده از
در همین رابطه احد وظیفه رئیس مرکز ملی اقلیم و این پژوهش نشان میدهد در سالهای ۲۰۱۹و ۲۰۲۰و گیاه)»«،بکارگیری مصالح نوین با ضریب بازتاب حرارتی بالا
مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی هفته جاری با آغاز پاندمی کرونا به دلیل قرنطینه و کاهش ترددهای (برای کاهش جذب گرمای خورشید)»« ،حفظ کریدورهای
اعلام کرد «میانگین دمای تهران نسبت به سال قبل مقداری درونشهری ،با افت دمای سطح زمین (به حدود ۳۳/۳ باد و باز نگه داشتن مسیرهای طبیعی جریان هوا در
بالاتر است ولی میانگین کشوری از سال گذشته حدود ۰/۵ درجه در روز) و کاهش محسوس ازن همراه بود .اما با طراحیهای شهری» از جمله راهکارهای این پژوهشگران
پایان این دوره و بازگشت ترافیک در سال ،۲۰۲۱غلظت
درجه خنکتر بوده است». روزانه ازن به اوج تاریخی خود یعنی میانگین ppb ۱۹/۳۲ برای حل بحران آلودگی هوای تهران است.
هوای تهران از ابتدای بهار با کیفیت قابل قبولی روبرو در حالیکه سالهاست آلودگی شدید هوا در تابستانهای
بود اما از ابتدای تیرماه آلودگی هوا در پایتخت افزایش رسید. تهران مورد بحث کارشناسان بوده است ،یافتههای یک
یافت .بر اساس اطلاعات شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، پژوهشگران برای کنترل این کوره سمی شهری ،بر لزوم پژوهش ۱۰ساله که توسط دو پژوهشگر جوان در دانشگاه
طی تیرماه سال گذشته تهران هشت روز هوای قابل قبول، تغییر در الگوهای ساختوساز تأکید دارند .آنها راهکارهایی تهران انجام شده نشان میدهد که داغ شدن آسفالتها،
۱۷روز هوای ناسالم برای گروههای حساس ،سه روز هوای مانند «استفاده از سقفهای سبز (پشتبامهای پوشیده از ساختمانها و ایجاد جزایر حرارتی در پایتخت ،غلظت گاز
ناسالم برای همه ،یک روز هوای بسیار ناسالم و دو روز هوای گیاه)»« ،بکارگیری مصالح نوین با ضریب بازتاب حرارتی بالا سمی و خطرناک «ازن» را در تابستان به بیش از دو برابر
(برای کاهش جذب گرمای خورشید)»« ،حفظ کریدورهای
خطرناک را به خود دید. باد و باز نگه داشتن مسیرهای طبیعی جریان هوا در افزایش میدهد.
آلاینده شاخص هوا طی این ماه ذرات معلق کوچکتر از آرشام نخجیری و امیناله کاکرودی از گروه سنجش از دور
۲/۵میکرون بود که ۱۹روز هوای پایتخت را آلوده کرد البته طراحیهای شهری» را نیز ارائه کردهاند. و GISدانشگاه تهران ،در یک مطالعه ۱۰ساله (از ۲۰۱۳تا
ازن نیز ۱۴روز و ذرات معلق کوچکتر از ۱۰میکرون ۱۲ این پژوهش همچنین تأکید کرده افزایش تعداد ،)۲۰۲۳ارتباط میان دمای سطح زمین و تولید این آلاینده
ایستگاههای زمینی سنجش آلایندهها و پایش مداوم سایر خطرناک در تهران را بررسی کردهاند .این پژوهشگران با
روز فراتر از شرایط قابل قبول رفت. تلفیق دادههای ساعتی ۲۰ایستگاه پایش کیفیت هوا و
تصاویر ماهوارهای دریافتند که با افزایش دمای زمین ،سرعت
تولید گاز ازن به شدت افزایش مییابد.
طبق یافتههای این پژوهش ،با افزایش دمای سطح
زمین از زیر ۱۵/۹درجه به بالای ۳۹/۱درجه سانتیگراد،
میزان ازن روزانه بیش از دو برابر شده و از ۱۰/۳به
ppb ۲۱/۴میرسد .این وضعیت حتی در طول شب نیز
ادامه دارد؛ به طوری که در شبهای گرم با دمای بالای
۲۳/۵درجه ،غلظت ازن همچنان بالای ppb ۱۰باقی
میماند که نشان‌دهنده ماندگاری این هوای سمی در
محیط است.
یافتههای این پژوهش مهم علمی نشان میدهد توزیع
این گاز سمی در سطح تهران یکنواخت نیست .بر اساس
نتایج این پژوهش بالاترین غلظت گاز ازن و بیشترین گرمای
شبانه سطح زمین (با میانگین ۱۶درجه) به طور مداوم در
مناطق مرکزی ،شمالی و شرقی تهران (از جمله مناطق ،۳ ،۱
۸و )۱۵ثبت میشود.
در مناطق شمالی شهر ،با وجود پوشش گیاهی بیشتر،
گیاهان در روزهای داغ ترکیباتی آزاد میکنند که در
