Page 24 - (کیهان لندن - سال چهل و دوم ـ شماره ۵۷۷ (دوره جديد
P. 24
صفحه 24شماره ۲۰۴۳
جمعه ۶تا پنجشنبه ۱۲شهریور 14۰۵
پیامدها و چالشهای تحریم جدید آمریکا
توانسته رابطه تجاری آن با جمهوری اسلامی را بهشدت دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا = دونالد ترامپ این بار تهدید اقتصادی علیه جمهوری
کاهش دهد۴ ،۳ . چین مهمترین آزمون سیاست تازه واشنگتن است .بیش اسلامی را یک گام جلوتر برده است .موضوع دیگر فقط
از ۸۰درصد نفت دریابرد ایران راهی چین شده و برآورد تحریم یک بانک ،شرکت ،نفتکش یا مقام حکومتی نیست.
دولتها تنها بازیگران این محاسبه نیستند .شرکتها نیز شرکت کپلر نشان میدهد این کشور در سال ۲۰۲۵بطور او هشدار داده هر کشوری که «هر نوع راه تنفسی» برای
جدا از دولتها حساب خود را میکنند .پس از خروج ترامپ متوسط روزانه حدود ۱.۳۸میلیون بشکه نفت ایران را جمهوری اسلامی فراهم کند ،ممکن است خود با پیامدهای
از برجام در سال ،۲۰۱۸توتال اعلام کرد بدون معافیت
آمریکا از پروژه پارس جنوبی خارج خواهد شد و مرسک نیز خریده است۳ . اقتصادی روبرو شود.
فعالیت خود در ایران را متوقف کرد .برای شرکتی که تأمین در اطراف این تجارت ،شبکهای از پالایشگا ههای مستقل، =تحریم شبیه بستن کامل شیر آب نیست .اقتصاد و
مالی ،بیمه و تجارتش به نظام مالی جهانی وابسته است، واسطهها و روشهای پرداختی شکل گرفته که تماس تجارت بیشتر به جریان آب شباهت دارند؛ اگر مسیر اصلی
بازار ایران ممکن است ارزش خطر از دست دادن دسترسی محدودی با نظام مالی آمریکا دارند .تحریم یک شرکت بسته شود ،آب به دنبال شکاف یا مجرای دیگری میگردد.
به آمریکا را نداشته باشد .قدرت تحریم ثانویه آمریکا تا حد کوچک واسطه یک چیز است؛ وادار کردن پکن به توقف تحریم میتواند جریان را کندتر ،گرانتر و پرخطرتر کند،
بخش بزرگی از خرید نفت ایران چیز دیگری .چین هزینه اما لزوما آن را متوقف نمیکند .تجربه چند دهه تحریم
زیادی از همینجا میآید۵ . و فایده خود را میسنجد و واشنگتن نیز باید حساب کند جمهوری اسلامی نیز همین را نشان داده است :اروپا
اما قدرت اعمال فشار با توان حفظ آن یکی نیست .اگر تا کجا حاضر است اختلاف با پکن را به بانکها ،تجارت و عقب رفته و آسیا جای بیشتری گرفته ،بانکهای بزرگ
هدف محاصره اقتصادی بلندمدت باشد ،آمریکا باید این زنجیره تأمین گسترش دهد .از بسنت هم وقتی از احتمال کنار کشیدهاند و صرافیها ،شرکتهای واسطه و روشهای
فشار را نه فقط بر جمهوری اسلامی ،بلکه بر چین ،ترکیه، هدف قرار گرفتن چین به دلیل تجارت با جمهوری اسلامی
عراق ،شبکههای بانکی ،شرکتهای کشتیرانی و دیگر پرسیده شد ،وارد جزئیات نشد .همین احتیاط فاصله میان غیردلاری انتقال پول جای آنها را گرفتهاند.
واسطهها برای ماهها یا شاید سالها حفظ کند .پیت هگست، اعلام یک سیاست حداکثری و اجرای کامل آن را نشان = براساس آمار مرکز آمار ایران که رویترز گزارش کرده،
وزیر دفاع آمریکا ،گفته است ایالات متحده از نظر عملیاتی نرخ تورم سالانه در ژوئیه به ۶۶درصد و تورم مواد غذایی
میتواند با چرخش شناورها محاصره دریایی را برای مدتی میدهد۲ . به ۱۲۸درصد رسیده بود .حتی در بازار بنزین نیز شکاف
امارات نمونه متفاوتی است .این کشور در سال ۲۰۲۴ دیده میشود :تولید روزانه حدود ۱۳۰میلیون لیتر در برابر
نامحدود ادامه دهد۶ . حدود ۳۰درصد واردات ایران ،به ارزش نزدیک ۲۱میلیارد
مسئله این است که هزینه سیاسی چنین سیاستی هم دلار ،را تأمین میکرد و مقصد حدود ۱۳درصد صادرات مصرف نزدیک ۱۳۷میلیون لیتر.
نامحدود نیست .فشار بر عراق میتواند مشکلات برق و ایران بود؛ بخش مهمی از این تجارت از طریق صادرات = فشار نظامی ،محاصره و تحریم اقتصادی همگی
ثبات اقتصادی آن کشور را تشدید کند و برخورد جدی با ابزارند .اگر هدف تغییر رفتار جمهوری اسلامی است ،باید
بانکها و شرکتهای بزرگ چین خطر واکنش متقابل پکن مجدد دبی انجام م یشد۳ . معلوم باشد کدام رفتار و با چه معیار قابل سنجشی باید
را بالا ببرد .از سوی دیگر ،اگر تحریم در اصل ابزاری برای بالا اکنون امارات پس از تشدید تنش نظامی معاملات مالی تغییر کند تا فشار پایان یابد .اگر هدف توافق است ،چه
بردن قیمت یک توافق باشد ،بخشی از همین محدودیتها و اقتصادی با حکومت ایران را متوقف کرده است .این توافقی؟ و اگر هدف سقوط حکومت است ،چه زنجیرهای
ممکن است در برابر امتیازی که ترامپ کافی بداند کاهش تصمیم نشان میدهد تحریم زمانی اثر بیشتری پیدا میکند از فشار قرار است به آن نتیجه سیاسی منتهی شود؟ بدون
یابد .بنابراین پایداری این سیاست به اندازه شدت آن که محاسبه خود کشور ثالث نیز تغییر کند .اما ترکیه ،عراق
یا چین الزاما همان محاسبه را ندارند .ترکیه سالانه حدود نقطه پایان روشن ،ابزار میتواند جای هدف را بگیرد.
اهمیت دارد۲ . پنج تا شش میلیارد دلار با جمهوری اسلامی تجارت داشته دیوید اعتباری * -دونالد ترامپ این بار تهدید اقتصادی
این مرحله تازه در زمانی آغاز میشود که اقتصاد ایران و نزدیک ۱۳درصد گاز وارداتی خود را از ایران گرفته است؛ علیه جمهوری اسلامی را یک گام جلوتر برده است .موضوع
پیشاپیش بشدت آسیب دیده است .براساس آمار مرکز آمار تجارت رژیم ایران و عراق نیز در سال ۲۰۲۵از ۱۰میلیارد دیگر فقط تحریم یک بانک ،شرکت ،نفتکش یا مقام
ایران که رویترز گزارش کرده ،نرخ تورم سالانه در ژوئیه به دلار فراتر رفت و بغداد برای بخشی از برق خود به گاز ایران حکومتی نیست .او هشدار داده هر کشوری که «هر نوع
۶۶درصد و تورم مواد غذایی به ۱۲۸درصد رسیده بود .حتی وابسته است .در مقابل ،هند نمونهای است که فشار آمریکا راه تنفسی» برای جمهوری اسلامی فراهم کند ،ممکن است
در بازار بنزین نیز شکاف دیده میشود :تولید روزانه حدود
۱۳۰میلیون لیتر در برابر مصرف نزدیک ۱۳۷میلیون لیتر۷ . خود با پیامدهای اقتصادی روبرو شود۱ .
شواهد پژوهشی نشان میدهد این فشار میان همه اسکات بسنت ،وزیر خزانهداری آمریکا ،نیز از «سختترین
گروههای جامعه به یک نسبت تقسیم نمیشود .مرتضی تحریمهای تاریخ» علیه حکومت ایران سخن گفته و هدف
قومی ،اقتصاددان پژوهشی بانک مرکزی اسپانیا ،برآورد کرده را تا حد «فروپاشاندن رژیم» بالا برده است .معنای عملی
است زیان تولید ناخالص داخلی واقعی ایران چهار سال پس چنین سیاستی روشن است :شرکای جمهوری اسلامی باید
از آغاز تحریمهای ۲۰۱۲در اوج خود به حدود ۱۹.۱درصد حساب کنند که ادامه رابطه با رژیم تهران در برابر خطر
رسید و آثار فقر نیز میان گروههای مختلف یکسان نبود۹ . محدود شدن دسترسی به اقتصاد ،بانکها و بازار آمریکا چه
محمدرضا فرزانگان ،استاد اقتصاد خاورمیانه در دانشگاه ارزشی دارد .اما این محاسبه برای همه یکسان نیست و
ماربورگ آلمان ،و نادر حبیبی ،استاد اقتصاد خاورمیانه در واشنگتن نیز برای تحمیل آن باید هزینه سیاسی و اقتصادی
دانشگاه برندایس آمریکا ،نیز نتیجه گرفتهاند تحریمهای
پس از ،۲۰۱۲بسته به روش محاسبه ،اندازه طبقه متوسط بدهد۲ .
ایران را در فاصله ۲۰۱۲تا ۲۰۱۹بطور متوسط سالانه حدود تحریم شبیه بستن کامل شیر آب نیست .اقتصاد و تجارت
۱۲تا ۱۷واحد درصد کمتر از وضعیتی کرده که بدون تحریم بیشتر به جریان آب شباهت دارند؛ اگر مسیر اصلی بسته
شود ،آب به دنبال شکاف یا مجرای دیگری میگردد .تحریم
میتوانست وجود داشته باشد۱۰ . میتواند جریان را کندتر ،گرانتر و پرخطرتر کند ،اما لزوما آن
این اثر را میتوان در مسیر انتقال هزینه دید :نفت با را متوقف نمیکند .تجربه چند دهه تحریم جمهوری اسلامی
تخفیف فروخته میشود ،انتقال پول گرانتر میشود ،واسطه نیز همین را نشان داده است :اروپا عقب رفته و آسیا جای
سهم خود را میگیرد و واردکننده هزینه را روی قیمت کالا بیشتری گرفته ،بانکهای بزرگ کنار کشیدهاند و صرافیها،
میکشد .در انتهای این زنجیره خانوادهای قرار دارد که دیگر شرکتهای واسطه و روشهای غیردلاری انتقال پول جای
کسی نیست هزینه را به او منتقل کند .در جهت معکوس، آنها را گرفتهاند .هر مجرای تازه البته هزینه دارد؛ تخفیف
عبدالناصر همتی ،رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی و بیشتر میشود ،واسطه سهم میگیرد و بخشی از درآمد در
وزیر پیشین اقتصاد ،پس از تفاهم موقت رژیم تهران طول مسیر از دست میرود.
