Page 25 - (کیهان لندن - سال چهل و دوم ـ شماره ۵۷۷ (دوره جديد

‫صفحه ‪ 25‬شماره ‪۲۰۴۳‬‬ ‫و واشنگتن در ژوئن گفته بود کاهش محدودیت‬
‫جمعه ‪ ۲۸‬اوت تا پنجشنبه ‪ ۳‬سپتامبر ‪۲۰۲۶‬‬ ‫صادرات نفت و بهبود دسترسی به داراییهای خارجی‬
‫امکان اختصاص اولیه دو میلیارد دلار برای صنایع و واردات‬
‫درستترین نامعادلهی این روزها!‬ ‫کالاهای ضروری را فراهم کرده است‪ .‬همین نمونه نشان‬
‫میدهد باز یا بسته شدن این مجراها تا چه اندازه میتواند‬
‫قیمت یک دلار آمریکا به بیش از دو میلیون ریال رسید‪ .‬به عبارت دیگر در دوره حکومت جمهوری اسلامی‪ ،‬ارزش‬
‫یک واحد پول آمریکا بیشتر از دو میلیون واحد پول ایران شده است‪.‬‬ ‫مستقیما بر زندگی روزمره اثر بگذارد‪۸ .‬‬
‫بخشهایی از هسته سخت قدرت در موقعیت متفاوتی‬
‫© کیهان لندن‪ /‬کارتونهای بهنام محمدی‬ ‫قرار دارند‪ .‬گزارش رویترز در ژوئن امسال تأکید کرد که سپاه‬
‫پاسداران طی سالهای تحریم‪ ،‬شبکه اقتصادی بزرگی ساخته‬
‫و گرانتر به مردم میرسد‪ ،‬سهم جامعهای است که نه در‬ ‫دیده شود‪ ،‬نه فقط در شدت درد اقتصادی‪ .‬وگرنه همان‬ ‫و مهارت و ابزار فعالیت در چنین محیطی را بدست آورده‬
‫تصمیمهای هستهای و منطقهای حکومت نقشی داشته‪ ،‬نه‬ ‫الگوی آشنا تکرار میشود‪ :‬مسیر اصلی آب بسته میشود‪،‬‬
‫جنگ را انتخاب کرده و نه در وضع تحریمها سهمی داشته‬ ‫حکومت مجرای دیگری پیدا میکند‪ ،‬صاحبان دسترسی در‬ ‫است‪۱۱ .‬‬
‫طول مسیر سهم خود را برمیدارند و در انتها آنچه کمتر‬ ‫این به آن معنا نیست که تحریم برای نهادهای حکومتی‬
‫است‪.‬‬ ‫بیهزینه بوده؛ پژوهشهای دانشگاهی نشان دادهاند منافع‬
‫اقتصادی نخبگان سیاسی نیز آسیب میبیند‪ .‬تفاوت در توان‬
‫معرض تحریمهای آمریکا پس از خروج واشنگتن از برجام‬ ‫* دیوید اعتباری نویسنده کتاب «فراتر از ایدئولوژی‪:‬‬ ‫سازگاری و انتقال هزینه است‪ .‬وقتی تجارت رسمی عقب‬
‫رویترز‪ ۱۳ ،‬اوت ‪ ،۲۰۲۶‬گزارش درباره توان اعلامشده‬ ‫نقشه راه فنسالارانه بهسوی ایرانی آزاد»‪ ،‬از بنیانگذاران‬ ‫مینشیند و اقتصاد به مجوز‪ ،‬شبکه‪ ،‬دسترسی و واسطه‬
‫آمریکا برای ادامه محاصره دریایی جمهوری اسلامی و فشار‬ ‫سازمان ‪ Stop Child Executions‬و از نظری ‌هپردازان گذار‬ ‫وابستهتر میشود‪ ،‬کسانی که همین ابزارها را در اختیار‬
‫دارند میتوانند سهم بیشتری از اقتصاد محدودشده را کنترل‬
‫بر عرضه نفت‬ ‫ساختارمند‪ ،‬دموکراتیک و فنسالار در ایران است‪.‬‬ ‫کنند‪ .‬در نتیجه‪ ،‬سیاستی که برای تضعیف ساختار قدرت‬
‫رویترز‪ ۱۷ ،‬اوت ‪ ،۲۰۲۶‬گزارش درباره تورم‪ ،‬فشار معیشتی‪،‬‬ ‫منابع‬ ‫طراحی شده ممکن است همزمان جامعه را ضعیفتر و‬
‫وضعیت بنزین و نگرانی از تشدید فشار اقتصادی در ایران‬ ‫وزن نسبی بعضی از سختترین بخشهای همان ساختار را‬
‫رویترز‪ ۲۴ ،‬ژوئن ‪ ،۲۰۲۶‬گزارش اظهارات عبدالناصر همتی‬ ‫رویترز‪ ۲۰ ،‬اوت ‪« ،۲۰۲۶‬ترامپ کشورهایی را که به‬
‫دربارهافزایشدسترسیبهمنابعارزیواختصاصدومیلیارددلار‬ ‫جمهوری اسلامی کمک اقتصادی کنند به پیامدهای اقتصادی‬ ‫بیشتر کند‪۱۲ .‬‬
‫مرتضی قومی‪« ،‬چه کسی از تحریم میترسد؟ آثار کلان‬ ‫در نهایت‪ ،‬مسئله به هدف سیاسی برمیگردد‪ .‬اگر هدف‬
‫اقتصادی و توزیعی تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران»‪،‬‬ ‫تهدید کرد»‬ ‫آوردن جمهوری اسلامی به میز مذاکره باشد‪ ،‬فشار اقتصادی‬
‫رویترز‪ ۲۰ ،‬اوت ‪ ،۲۰۲۶‬گزارش اظهارات اسکات بسنت‬ ‫میتواند اهرم ایجاد کند؛ تجربه منتهی به برجام‪ ،‬نشان داد‬
‫‪Economics & Politics، ۲۰۲۲‬‬ ‫درباره تحریمهای تازه حکومت ایران‪ ،‬چین و هدف‬ ‫فشار همراه با یک راه خروج سیاسی میتواند رژیم تهران را‬
‫محمدرضا فرزانگان و نادر حبیبی‪« ،‬اثر تحریمهای‬ ‫به پذیرش محدودیتهای مشخص و قابل اندازهگیری وادار‬
‫بینالمللی بر اندازه طبقه متوسط ایران» ‪European Jour� ،‬‬ ‫اعلامشده دولت آمریکا‬ ‫کند‪ .‬اما مذاکره با تغییر پایدار رفتار یکی نیست‪ .‬جمهوری‬
‫رویترز‪ ۲۰ ،‬اوت ‪« ،۲۰۲۶‬ترامپ‪ ،‬جمهوری اسلامی را به‬ ‫اسلامی در برابر فشار بارها روشهای خود را عوض کرده‪:‬‬
‫‪nal of Political Economy، ۲۰۲۵‬‬ ‫انزوا تهدید میکند؛ شرکای تجاری رژیم ایران چه کشورهایی‬ ‫مجرای فروش نفت‪ ،‬شریک تجاری‪ ،‬شیوه انتقال پول و‬
‫رویترز‪ ۲۰ ،‬ژوئن ‪ ،۲۰۲۶‬گزارش درباره گسترش شبکه‬ ‫شبکههای واسطه‪ .‬اگر هدف این بار تغییر رفتار بنیادین‬
‫هستند؟»‬ ‫است‪ ،‬باید روشن باشد چرا انتظار میرود نتیجه متفاوت‬
‫اقتصادی سپاه پاسداران در سالهای تحریم‬ ‫رویترز‪ ۱۹ ،‬اوت ‪ ،۲۰۲۶‬گزارش درباره توقف معاملات‬ ‫باشد‪ .‬و اگر هدف‪ ،‬چنانکه بسنت گفته‪ ،‬فروپاشی حکومت‬
‫لیان استیکلند و نله وارینیر‪ ،‬پژوهش درباره آثار تحریم بر‬ ‫مالی و اقتصادی امارات با حکومت ایران و نقش دبی در‬ ‫است‪ ،‬باید پرسید چه شواهدی وجود دارد که فشار اقتصادی‬
‫منافع اقتصادی نخبگان سیاستگذار ایران‪The Economic ،‬‬
‫تجارت دو کشور‬ ‫بیشتر الزاما به فروپاشی سیاسی منجر میشود‪۲ .‬‬
‫‪Journal، ۲۰۲۳‬‬ ‫رویترز‪ ،۲۰۱۸ ،‬گزارش درباره شرکتهای بینالمللی در‬ ‫جنگ ماههای اخیر همین پرسش را در سطحی بزرگتر‬
‫مطرح کرده است‪ .‬جنگی که با حملات آمریکا و اسرائیل‬
‫در ‪ ۲۸‬فوریه آغاز شد‪ ،‬نزدیک به شش ماه ادامه یافته و دو‬
‫تلاش برای آتشبس نیز دوام نیاورده است‪ .‬پیش از جنگ‬
‫حدود یکپنجم نفت تجارتشده جهان از تنگه هرمز عبور‬
‫میکرد و اختلال در این آبراه هزینه بحران را به بازار جهانی‬
‫انرژی‪ ،‬کشتیرانی و کشورهای همسایه منتقل کرده است‪۱.‬‬
‫فشار نظامی‪ ،‬محاصره و تحریم اقتصادی همگی ابزارند‪.‬‬
‫اگر هدف تغییر رفتار جمهوری اسلامی است‪ ،‬باید معلوم‬
‫باشد کدام رفتار و با چه معیار قابل سنجشی باید تغییر کند‬
‫تا فشار پایان یابد‪ .‬اگر هدف توافق است‪ ،‬چه توافقی؟ و‬
‫اگر هدف سقوط حکومت است‪ ،‬چه زنجیرهای از فشار قرار‬
‫است به آن نتیجه سیاسی منتهی شود؟ بدون نقطه پایان‬

‫روشن‪ ،‬ابزار میتواند جای هدف را بگیرد‪.‬‬
‫آزمون واقعی تحریم جدید جمهوری اسلامی تعداد‬
‫بشکههای حذفشده از بازار یا میزان سقوط ریال نیست‪.‬‬
‫اینها شدت فشار را نشان میدهند‪ ،‬نه موفقیت سیاست را‪.‬‬
‫مسئله اصلی این است که آیا ترامپ قصد و توان سیاسی‬
‫دارد این فشار را تا رسیدن به هدفی روشن ادامه دهد و‬
‫حتی اگر چنین کند‪ ،‬آیا جمهوری اسلامی رفتار بنیادین خود‬
‫را تغییر خواهد داد یا بار دیگر مجرای تازهای برای سازگاری‬

‫پیدا میکند‪.‬‬
‫اگر این بار تفاوتی وجود دارد‪ ،‬باید در نتیجه سیاسی آن‬