لندن- ائتلافی فراحزبی متشکل از اعضای ارشد مجلس اعیان بریتانیا، وزیر امور خارجه این کشور را فراخواندهاند تا بطور مستقیم با یک سازمان زنان ایرانی مستقر در این کشور وارد گفتگو شود. آنان هشدار دادهاند که ایران وارد مرحلهای سرنوشت ساز از بسیج سراسری شده است. مرحلهای که میتواند مسیر آینده سیاسی کشور را بهگونهاى بنیادین دگرگون سازد.
بیش از سى تن از اعضاى مجلس اعیان در نامهای به تاریخ ۲۸ ژانویه، از دولت خواستهاند تا به روایت و گزارش ارائه شده از سوى نهاد «صحنه آزادی»(Stage of Freedom) متشکل از گروهى از ایرانیان خارج از کشور به رهبرى بانوان ایرانى، «توجه جدی» نشان دهد.
امضاکنندگان این نامه، از جمله لرد والنی، لرد بردیِ آلترینچم، لرد پولاک، بارونس ایتن، بارونس دیچ، لرد هرینگتون، بارونس لادفورد و شماری دیگر از طیفهای مختلف محافظه کار، کارگر، لیبرال دموکرات و اعضای مستقل مجلس اعیان هستند.
در این نامه، شهادت و روایت این گروه بهعنوان «گزارشی تکاندهنده از رنج و مشقت مردم ایران» توصیف شده و از وزیران دولت خواسته شده است تا با این فعالان دیدار کنند «تا سخنان این افراد شجاع را بهطور مستقیم بشنوند.»
جنبشی که مهار آن از توان حکومت خارج شده است
درخواست اعضای مجلس اعیان در پی گزارشی تفصیلی مطرح شده است که گروه «صحنه آزادی»(Stage of Freedom) در تاریخ ۱۹ ژانویه برای نخست وزیر، وزیر امور خارجه و اعضای هر دو مجلس بریتانیا ارسال کرده بود.
در این سند تأکید شده است که ایران وارد «مرحلهای سرنوشت ساز از یک انقلاب ملی با هدف پایان دادن به رژیم جمهوری اسلامی و فراهم ساختن زمینه گذار به دموکراسی» شده است.
به گفته این گروه، این مرحله با اعتصاب بازار آغاز شد و به سرعت به دانشگاهها، تشکلهای کارگری و انجمنهای صنفی گسترش یافت. بنا بر گزارشها، در نهم ژانویه، با وجود قطع تقریبا کامل ارتباطات که مقامات از شامگاه روز پیش اعمال کرده بودند، میلیونها ایرانی به خیابانها آمدند.
این خیزش همگانی از مرزهای جمعیتی، قومی و منطقهای فراتر رفت و گسترش پیدا کرد. دامنهای از مشارکت که به گفته فعالان، بیانگر نفى و ردِ یکپارچه و ملیِ جمهوری اسلامی از سوی مردم ایران است.
این گروه ناآرامیهای کنونی را ادامه خیزش «زن، زندگی، آزادی» میداند. جنبشی که در سال ۲۰۲۲ در پی جان باختن مهسا ژینا امینی شعلهور شد، ماهیت سرکوب سازمانیافته حکومت را آشکار ساخت و موجی از محکومیتهای بینالمللی را برانگیخت.
ولیعهد رضا پهلوى؛ چهرهای وحدت بخش در اپوزیسیون
بخش چشمگیری از گزارش ارائه شده از سوی «صحنه آزادی»(Stage of Freedom) به برجسته شدن نقش رضا پهلوی، ولیعهد در تبعید، بهعنوان محور اصلی همبستگی و بسیج نیروهای معترض در داخل ایران میپردازد؛ چهرهای که به گفته این گروه، به تدریج به نقطه تمرکز امیدها و مطالبات بخش گستردهای از جامعه معترض کشور بدل شده است.
این نهاد نوشته است: «یکی از واقعیتهای روشن سیاسی که از دل انقلاب ملی کنونی ایران سر برآورده، آن است که تنها نامی که بطور پیوسته و آشکار از خیابانهاى داخل کشور شنیده شده، نام ولیعهد رضا پهلوی بوده است.»
به گفته این گروه، بزرگترین تجمعات و اعتصابات، پس از فراخوان عمومی او در هشتم ژانویه برای برگزاری اعتراضات هماهنگ سراسری شکل گرفت؛ امری که از دید نویسندگان گزارش، گواهی بر «اعتبار سیاسی و توانایی او در بسیج گسترده اقشار مختلف جامعه ایران» به شمار میرود.
بر اساس این نامه، نام او در شهرها، مناطق و میان جوامعی با پیشینههای قومی و گرایشهای سیاسی گوناگون طنینانداز شده است. این گروه تأکید میکند که حمایت از وی، نه بر پایه وفاداری ایدئولوژیک، بلکه مبتنی بر «احترام به ارادهای است که مردم در داخل ایران ابراز کردهاند.»
در این گزارش، از او بهعنوان شخصیتی یاد شده است که توانایی آن را دارد تا در دوران گذار، جامعهای از نظر سیاسی متکثر ــ شامل جمهوریخواهان، مشروطهخواهان، لیبرالها و محافظهکاران ــ را زیر یک چتر واحد گرد آورد.
این نهاد به موضع اعلامشده او اشاره میکند مبنی بر آنکه قصد دارد ایران را از مسیری دموکراتیک و منظم به دوران گذار هدایت کند؛ گذاری که در آن، شکل نهایی نظام سیاسی کشور از طریق همهپرسی آزاد و عادلانه تعیین خواهد شد.
در این گزارش همچنین به نقشه راه پیشنهادی او برای دوران انتقال، از جمله «پروژه شکوفایی ایران»، اشاره شده است. طرحی که هدف آن جلوگیری از فروپاشی نهادها، بروز درگیریهای داخلی و گسست حقوقی پس از پایان جمهوری اسلامی عنوان شده است. بر پایه این برنامه، تدارک برگزاری مجلس مؤسسان و انجام یک همه پرسى سراسری به منظور تعیین نظام آینده حکمرانی ایران پیش بینى شده است.
گزوه «صحنه آزادی»(Stage of Freedom) بر این باور است که موضع بریتانیا در مقطع کنونی اهمیتی تعیینکننده دارد؛ هم از نظر نمادین و هم از حیث راهبردی. به گفته این گروه، موضعگیریهای علنی دولتهای دموکراتیک، هزینه سیاسی سرکوب را افزایش میدهد و این پیام را مخابره میکند که نقض سازمانیافته حقوق بشر با سکوت مواجه نخواهد شد.
آنان همچنین تأکید کردهاند که افکار عمومی در ایران با دقت تحولات و تصمیمات پارلمانهای دموکراتیک را دنبال میکند.
این گروه بهعنوان «گام عملی بعدی» از دولت و پارلمان بریتانیا خواسته است که در سطحی عالی و بهطور مستقیم با ولیعهد رضا پهلوی وارد گفتوگو شوند؛ از جمله از طریق برگزاری دیدارهای رسمی.
به گفته آنان، چنین تعاملی این امکان را برای مقامات بریتانیایی فراهم میسازد تا ارزیابی او از تحولات شتابان داخل ایران، و نیز چارچوب پیشنهادیاش برای مدیریت یک گذار مسالمتآمیز را بهصورت مستقیم بشنوند.
وزارت امور خارجه بریتانیا تاکنون اعلام نکرده است که آیا قصد دارد با شاهزاده رضا پهلوی یا گروه «صحنه آزادی»(Stage of Freedom) دیدار کند یا خیر. با این حال، در حالی که ناآرامیها در سراسر ایران ادامه دارد و صداهای برخاسته از جامعه ایرانیان خارج از کشور خواستار نقشآفرینی پررنگتر جامعه جهانی هستند، فشارها بر وست مینستر برای روشن کردن موضع خود رو به افزایش است.
در چنین شرایطی، بریتانیا ناگزیر است تصمیم بگیرد که آیا در مقطعی که بسیاری از فعالان، آن را نقطه عطفی تاریخی در سرنوشت آینده ایران میدانند، نقشی فعالتر و قاطعتر ایفا خواهد کرد یا نه؟
Skip to PDF contentترجمه: کیهان لندن
