با گرم شدن هوا وضعیت بحرانی انرژی در ایران بار دیگر برجسته و جیرهبندی آب و برق در دستور کار دولت قرار گرفته است. رئیس سازمان بهینهسازی مصرف انرژی و دیگر مقامات دولت مدعی هستند مصرف بالای آب و انرژی توسط شهروندان علت کسری است. همت قلیزاده تحلیلگر اقتصادی با رد این ادعا، نسبت به بروز اعتراضات سراسری بهعلت بحرانهای اقتصادی هشدار داده و گفته «ما وارد محدوده قرمز شدیم و باید حواس خود را جمع کنیم.»
مقامات دولت طی روزهای گذشته و با نمایان شدن آثار کسری آب، برق و گاز در کشور بار دیگر انگشت اتهام را به سوی مردم گرفته و با این ادعا که «مصرف بالا» علت بروز بحران است، اجرای برنامه جیرهبندی آب و برق را آغاز کردهاند.
کارشناسان بارها ادعای مصرف بالا از سوی شهروندان را رد کردهاند و آمارها نیز نشان میدهد متهم کردن مردم به عدم صرفهجویی و مصرف بالا، نه تنها نادرست است بلکه به راهی برای فرافکنی حکومت از کمکاری در توسعه زیرساختهای آب و انرژی، و فرار مسئولان از پاسخگویی شده است.
برای نمونه بر اساس آمارها ایران سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد متر مکعب مصرف آب دارد که ۹۰ درصد آن در بخش کشاورزی و بقیه در بخش خانگی، تجاری، عمومی، صنعت و غیره مصرف میشود. در این میان مردم تنها ۶ تا ۷ درصد سهم در مصرف آب کشور دارند. از سوی دیگر بهعلت فرسودگی شبکه انتقال آب ۱۲ درصد از آبی که ظاهرا به بخش خانگی تعلق گرفته در عمل طی فرایند توزیع هدر میرود.
در مورد مصرف برق هم شرایط مشابهی برقرار است. آمارهای رسمی وزارت نیرو نشان میدهد تنها یک سوم برق تولیدی در ایران برای بخش خانگی تعلق میگیرد. سرانه مصرف برق خانگی در ایران سالانه ۱۱۰۰ کیلووات ساعت است که ۶۰ درصد کمتر از متوسط اتحادیه اروپا و ترکیه، و همچنین یک چهارم سرانه مصرف خانگی برق در کشورهای حاشیه خلیج فارس است.
از سوی دیگر ۱۳ درصد از برق تولیدی کشور که معادل ۴۰ درصد میزان مصرف بخش خانگی است، در شبکه فرسوده توزیع هدر میرود!
اینهمه در حالیست که مقامات دولت همچنان مردم را مقصر کمبود برق و آب و گاز معرفی میکنند؛ این در حالیست که علت اصلی کسری آب و انرژی، عدم سرمایهگذاری موثر در بخش تولیدی و سوءمدیریت آب و انرژی در دولتهای مختلف جمهوری اسلامی است.
اسماعیل سقاب اصفهانی معاون مسعود پزشکیان و مدیر سازمان بهینهسازی مصرف سوخت به تازگی با بیان اینکه دولت قادر به فراهم کردن ۲۹ درصد از تقاضای برق کشور در تابستان امسال نیست، مدعی شده مسئله اصلی امروز ایران در حوزه انرژی، تولید نیست بلکه «شدت مصرف انرژی» است.
علیآبادی وزیر نیرو نیز که چند ماه پیش وعده افزایش تولید برق و عدم جیرهبندی برق در تابستان امسال را داده بود، هفته گذشته بدون اشاره به شکست وعدههای وزارت نیرو گفته «هر مشترکی از الگوی مصرف تجاوز کند اول جریمههای مادی را دریافت خواهد کرد و اگر ادامه دهد برق و آبشان را قطع خواهیم کرد»»
همت قلیزاده تحلیلگر اقتصادی و کارشناس اقتصاد انرژی مانند بسیاری دیگر از کارشناسان ادعای مقامات دولت درباره مصرف بالای انرژی توسط مردم بهعنوان علت کسری را رد میکند.
او در گفتگو با وبسایت «خبرآنلاین» گفته «مردم کشورهای عربی خلیج فارس به مراتب از مردم ایران انرژی بیشتری مصرف میکنند. حتی در مقایسه با چین که نفت چندانی هم ندارد، سرانه مصرفی مردم ما با کشور ۱/۵ میلیارد نفره چندان متفاوت نیست. این اتهام زشت و نادرست است و انداختن توپ ناترازی و ناکارآمدی به زمین مردم است.»
همت قلیزاده توضیح داده «در کشوری که نرخ تورم به بیش از ۷۰ و ۸۰ درصد میرسد، بحران مردم مصرف کمتر از استاندارد است و معنی نمیدهد کشوری که این همه بحران فقر جمعیت زیر خط فقر دارد، مصرفگرا هم باشد. اینها یکسری تهمت بی پایه است که به دلیل اهداف و نیات شخصی بیان میشود، تا یک سیاست اشتباه و زیانبار، را توجیه کنند. اگر ذرهای انصاف داشته باشیم، ناچاریم بپذیریم که مشکلات امروز مردم ما و سبک زندگی آنها نبوده و نیست.»
به گفته این تحلیلگر اقتصادی آمارهای وزارت نیرو نشان میدهد مصرف انرژی و آب از سوی مردم ایران در دهههای گذشته روندی کاهشی داشته است و افزوده «نگاه یک جانبه به هر مشکل و انداختن توپ همه مشکلات به زمین مردم، تنها به افزایش فاصله میان مردم و دولت میانجامد. این بازی رسانهای که این طرف و آن طرف میبینیم کمک کننده نیست. باور دارم اگر مسئولان با مردم صادقانه و صریح حرف بزنند، همراهی مردم بهتر جلب میشود تا این که بخواهیم آنها را مسبب وضع موجود جلوه دهیم.»
کارشناس اقتصاد انرژی تاکید کرده «عبور از وضع فعلی تنها از طریق صلح اقتصادی با مردم ایران و از طریق حاکمیت عدالت اجتماعی ممکن خواهد شد. ما جزو معدود کشورهایی هستیم که مردم آن، با وجود دلخوریها و اعتراضات بسیاری که دارند، در جنگ با ابرقدرت جهان، کنار کشورشان ماندند و با وجود بمباران دست به اقداماتی نزدند که دشمن سود ببرد. این مردم شایسته حکمرانی بهتر هستند و نیاز به این دارند که از سوی دولت و مجلس نمایندگی شوند. متاسفانه مجلس با وجود وظیفهای که در این مورد دارد، به خوبی نتوانسته مردم را نمایندگی کند.»
او افزوده «حاضرم با هر کسی که مدعی است مردم ایران در حوزه انرژی پرمصرف هستند مناظره کنم و ثابت کنم این حرف اشتباه است. مدافعان طرحهای گرانسازی هم باید یا حرفهای خود را اثبات کنند و یا اینکه تاوان تزها و حرفهایشان را بدهند. نباید اجازه دهیم فریب سیاستمدار و سیاستگذار تا همیشه ادامه داشته باشد و باید کارشناسان هم نسبت به گفتههایشان احساس مسئولیت کنند.»
همت قلیزاده همچنین هشدار داده «ما وارد محدوده قرمز شدیم و باید حواس خود را جمع کنیم. اقتصاد اگر خوب باشد و درآمد مردم افزایشی باشد، مردم به خیلی چیزها تن میدهند و اعتراضی نمیکنند، مانند همین کشورهای عربی که زیر استبداد هستند اما درآمدشان رو به رشد است. اما وقتی اقتصاد بد اداره میشود، بحران همه ابعاد اجتماعی را در بر میگیرد. حتی جنبش «زن، زندگی، آزادی» هم ریشه اقتصادی داشت، ولو آنکه مطالبه آن موضوع زنان بود. اگر مشکلات اقتصادی کمتر بود، آن جنبش، به آن شکل بروز نمیکرد. وقتی در یک اتاق گاز جمع میشود، با یک جرقه کوچک اتاق منفجر میشود. عامل انفجار آن جرقه بوده اما علت سیستمی آن جرقه نیست.»
