فعالان کارگری میگویند در شرایط جنگی که دولت حتی پروژهها و کارخانهها در جنوب کشور و در مناطق جنگی را تعطیل نکرده، برخی کارفرمایان با هماهنگی مقامات کارگران را اخراج کرده یا حقوق و مزایای آنها را کامل پرداخت نمیکنند.
در هفتههای گذشته و با سنگینتر شدن حملات نظامی میان جمهوری اسلامی و آمریکا، استانهای جنوبی ایران زیر حملات شدید قرار دارند. با اینهمه مقامات جمهوری اسلامی اصرار دارند فعالیتهای اداری، صنعتی، تولیدی و حتی آموزشی در این استانها متوقف نشود و زیر بمباران و انفجار ادامه پیدا کند.
در این میان فعالان کارگری میگویند با وجود حملات به شماری از پالایشگاهها و دیگر صنایع در این استانها، مقامات و کارفرمایان اصرار به ادامه کار دارند. تنها اقدام کاهش حجم کارگران فعال در این مراکز در هر شیفت بوده است؛ موضوعی که امنیت جانی کارگران را تأمین نکرده اما حقوق و درآمد آنها را به شدت متأثر کرده است.
در همین حال بسیاری از کارفرمایان نیز با سوءاستفاده از شرایط جنگی -حتی در استانهایی که درگیر جنگ نیستند- حقوق و مزایای شغلی را پرداخت نمیکنند.
آیت اسدی، فعال کارگری و نماینده کارگران در شورای عالی کار، برخی شرکتها بدون وجود مشکلات جدی و با سیاهنمایی از شرایط جنگی سوءاستفاده و کارگران را اخراج میکنند.
این فعال کارگری با اشاره به تفاوت شرایط واحدهای تولیدی گفت «بسیاری از شرکتها به دلیل شرایطی مانند بحران جنگ، در تأمین مواد اولیه، تولید و فروش با دشواری مواجه هستند، اما برخی واحدها که متعلق به نهادها یا نیمهدولتی هستند بیشتر با مشکلات مدیریتی روبهرو هستند.یعنی عموماً کمبود نقدینگی ندارند اما ضعف مدیریت، مناسبات ضد کارگری به وجود آورده است.»
آیت اسدی برای نمونه گفته «کارخانه ریسندگی و بافندگی مطهری» و «شرکت سرامیک البرز» که از کارخانههای قدیمی استان قزوین هستند در ماههای پس از جنگ، در این واحدها حقوق و بیمۀ کارگران با تأخیر پرداخت شده است؛ متاسفانه کارفرمایان از فضای جنگ و بحران، به نفع خود و به ضرر کارگران سوءاستفاده میکنند.
نماینده کارگران در شورای عالی کار تأکید کرده که «از نظر ما این واحدهای صنعتی مشکل خاصی برای تداوم تولید ندارند ولی به بهانههای واهی و سوءاستفاده از شرایط، پرداخت مطالبات کارگران را عقب میاندازد.»
گزارشها نشان میدهد حتی کارگرانی که مناطق جنگی به اجبار و با وجود خطر حملات نظامی باید سر کار حاضر شوند نیز مورد سوءاستفاده کارفرمایان قرار گرفته و دولت در اینباره نیز کاملا بیتفاوت است.
ابراهیم پیرایش فعال کارگری خوزستان بعنوان یکی از استانهای درگیر با حملات نظامی در توضیح شرایط کارگران گفته «بعضی از شرکتهای بندر شاهپور (امام) و ماهشهر که مورد حمله قرار گرفتهاند، با توجه به مصوبه اخیر شورای تأمین، شورای کارگری و همچنین جلسهای که به دستور مدیرعامل سازمان مناطق ویژه بندر پتروشیمی برگزار شده، با ۳۰ درصد ظرفیت فعالیت میکنند. البته یکی از دلایل این تصمیم هم گرمای شدید هوا نیز بوده است. ۳۰ درصد فعالیت یعنی اگر شرکتی ۳۰۰ نیرو داشته باشد، هر روز فقط حدود ۱۰۰ نفر سر کار حاضر میشوند و نیروها به صورت گردشی در شیفتها فعالیت میکنند و حذف اضافهکاریها میزان دریافتی کارگران را تحت تأثیر قرار میدهد.»
این فعال کارگری افزوده «متأسفانه برخی شرکتها با سوءاستفاده از این وضعیت اضطراری قانونگریزی میکنند و با هماهنگی برخی مسئولان یا دستکم با چشمپوشی و مسامحه آنها، کارگران را اخراج کردهاند. با وجود مصوبات شورای تأمین مبنی بر اینکه شرکتها نباید تعدیل نیرو انجام دهند، متأسفانه همچنان تعدیل صورت میگیرد و فراقانونی عمل میکنند، اما هیچ کس جلودار این شرکتها نیست.»
او با بیان اینکه تنها در یک نمونه ۲۰۰ کارگر فعال در یک شرکت پیمانکاری اخراج شدند گفته «برخی شرکتها هم از این شرایط سوءاستفاده میکنند و فشار بیشتری بر کارگران وارد میکنند. اگر کارگر روزمزد باشند خانواده با او مقابله نمیکند، چون احتمال دارد کارگران روزمزد به دلیل گرما، بارندگی یا هر عامل دیگری کاری پیدا نکند، خانواده او که نمیتواند این شرایط را درک کند. اما این کارگران، از شرکتها تعدیل شدند و خانواده آنها حتما با مشکل روبرو میشوند. ما قبول داریم که شرایط جنگی و تحریم وجود دارد و باید سختیها را تحمل کنیم. اما اگر فشاری و تحریمی وجود دارد، باید برای همه یکسان باشد. این تبعیضها شرایط را بغرنجتر میکند و فشار بیشتری به مردم وارد میآورد.»
ابراهیم پیرایش گفته «برخی شرکتها حداقل حقوق را پرداخت میکنند و در بعضی شرکتهای دیگر حتی همان حداقل حقوق نیز با سه یا چهار ماه تأخیر پرداخت میشود. این مسائل فشار زیادی بر کارگران و زندگی آنها وارد میکند. اگر همان مصوبات و وعدههایی که مطرح میشود بهدرستی اجرا شود، فشار زیادی به کارگران وارد نمیشود.»
این فعال کارگری خوزستان توضیح میدهد که در شرایط جنگ و گرمای بیش از ۵۰ درجه سانتیگراد در جنوب همچنان کارگران از همه مصوبات مربوط به شرایط خاص جنگی یا آبوهوایی محروم هستند. او میگوید این مناطق غیر از گرمای هوا، «هم رطوبت بسیار بالایی دارند و هم گرمای شدید. بعضا گرد و غبار نیز وجود دارد و بوی ناشی از فعالیت شرکتهای آلاینده هم به این شرایط اضافه میشود. تمام این عوامل که روی هم جمع میشوند، شرایط زندگی و کار را برای کارگران بسیار دشوار کرده است.«
به گفته وی بسیاری از کارگران فاصله محل سکونت تا محل کارشان بیش از سه، چهار یا پنج کیلومتر نیست، اما همین شرایط نیز مشکلات فراوانی برای آنها ایجاد میکند.
ابراهیم پیرایش تأکید کرده «وقتی چنین شرایطی ایجاد میشود دولت و ستاد بحران تلاش میکند تا به نحوی از شدت این سختیها بکاهند و تعطیلی شرکتها را اعلام میکنند. اما عمدتا کارکنان اداری و کارمندانی تعطیل میشوند که زیر کولر و در محیطهای سرپوشیده کار میکنند. در مقابل، کارگرانی که مشاغل عملیاتی و یدی دارند و در فضای باز فعالیت میکنند، همچنان باید به کار خود ادامه دهند و در معرض شدیدترین شرایط آبوهوایی قرار میگیرند. در پایان ماه هم روزهایی که تعطیل رسمی اعلام شده، برای این کارگران به عنوان روز کاری عادی محاسبه میشود و مزایای مربوط به تعطیلی به آنها تعلق نمیگیرد. این مسئله ظلم اشکار و تبعیض است در حق کارگران.»
