خبرگزاری «ایلنا» در گزارشی اعلام کرده روستاییان اطراف دریاچه ارومیه به علت توفانهای نمک برخاسته از بستر خشک دریاچه ناچار به ترک خانههای خود شدهاند. این گزارش بر شیوع گسترده سرطان در میان ساکنان اطراف دریاچه نیز تأکید کرده است.
در گزارش خبرگزاری «ایلنا» آمده، خشکی گسترده دریاچه ارومیه و کاهش بیسابقه منابع آبی، بطور مستقیم موجب تخریب زمینهای کشاورزی و تضعیف معیشت کشاورزان حاشیه این دریاچه شده است. این وضعیت بحرانی، بسیاری از کشاورزان را ناچار به تغییر مسیر شغلی و حتی مهاجرت اجباری کرده است.
روستاییان میگویند خشکی دریاچه و کمآبی باعث شده زمینهایشان شده و در حالی که سدهها معاش آنها به لطف دریاچه ارومیه از کشاورزی و دامپروی تأمین میشد حالا دیگر خبری از محصول و درآمد نیست!
یک کشاورز به خبرگزاری «ایلنا» گفته که شرایط به گونهای پیش رفت که دیگر کشاورزی برای آنها مقرون به صرفه نیست. نبود آب کشاورزی و توفانهای نمک حاصل دسترنج یکساله آنان را نابود کرده است.
او افزوده «خشکی دریاچه نه تنها باعث از بین رفتن محصولات کشاورزی شده بلکه بیماریهای ناشی از گرد و غبار نمکی هم به معضل جدید ما تبدیل شده است. چند نفر از همسایگان ما به دلیل توفانهای نمکی به بیماریهای تنفسی و مزمن درگیر شدهاند.»
علی طهمورث عضو شورای روستای گورچینقلعه در گفتگو با «ایلنا» با اشاره به مهاجرت گسترده ساکنان این روستا در پی خشکی دریاچه ارومیه گفته «گورچینقلعه یکی از هفت روستای دارای بافت باارزش کشور محسوب میشود که پیشتر، بیش از ۴۷۰ خانوار در آن ساکن بودند؛ اما به دنبال خشکشدن تدریجی دریاچه ارومیه، بسیاری از اهالی ناچار به ترک روستا و مهاجرت به شهرهای اطراف شدهاند و عمدتاً در حاشیه شهرها سکونت یافتهاند.»
او با بیان اینکه جمعیت این روستا به شدت کاهش یافته گفته است: «در حال حاضر تنها حدود ۱۳۰ خانوار در گورچینقلعه زندگی میکنند که بیش از ۵۰ درصد آنها را افرادسالخورده تکنفره تشکیل میدهند. این کاهش جمعیت نهتنها بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی روستا تأثیر منفی گذاشته، بلکه حیات فرهنگی و سنتی آن را نیز به خطر انداخته است.»
عضو شورای روستا همچنین از شیوع بیماری در میان روستاییان خبر داده و گفته «در سالهای اخیر، شیوع بیماریهای مزمن بهویژه سرطان در این منطقه افزایش قابلتوجهی داشته که به نظر میرسد با شرایط زیستمحیطی ناشی از خشکی دریاچه و آلودگی ناشی از آن مرتبط باشد.»
در این میان سعید عیسینژاد مدیر دفتر برنامهریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه، مهاجرت روستاییان ساکن در روستاهای اطراف دریاچه ارومیه، را «قویاً» تکذیب کرده و گفته «این اخبار نادرست توسط رسانههای معاند با هدف ایجاد تفرقه و اختلاف در جامعه منتشر شده است.»
دریاچه ارومیه که زمانی ۳۲ میلیارد مترمکعب آب در خود جای داده بود، حالا تنها به دشت نمک بدل شده و ۹۹ درصد مساحت آن خشکیده است.
پیشتر علی شریعتی دبیرکل فدراسیون صنعت آب هشدار داده بود که «خشک شدن دریاچه ارومیه تنها از دست دادن یک منبع آبی نیست، بلکه یکی از بزرگترین بحرانهای زیستمحیطی ایران و منطقه محسوب میشود؛ این بحران تبعاتی گسترده در حوزههای محیط زیست، بهداشت عمومی، اقتصاد، اجتماع و حتی امنیت ملی خواهد داشت.»
به گفته دبیرکل فدراسیون آب ایران، بستر نمکی که پس از خشک شدن دریاچه ارومیه ایجاد میشود، نور خورشید را بسیار بازتاب میدهد و این پدیده باعث شکلگیری «اثر جزیره گرمایی» میشود که بدین معناست اطراف مناطق ارومیه، بازرگان، کردستان و حتی نواحی شرقی آذربایجان آب و هوای «گرمتر و خشکتر» از گذشته خواهند داشت.
او افزوده که «با از بین رفتن سطح آبی دریاچه، ظرفیت طبیعی آن برای ایجاد خنککنندگی نیز از دست میرود و این مسئله به کاهش میزان بارندگی، افزایش طول دورههای خشکسالی و شدت گرفتن بیابانزایی منجر خواهد شد. به همین دلیل است که میگویم بحران دریاچه ارومیه تنها محدود به یک پهنه آبی نیست، بلکه تبعات آن سراسر کشور را درگیر خواهد کرد.»
دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران توضیح داده که «یکی از مهمترین کارکردهای این دریاچه، تأمین رطوبت نسبی هوا بود. اکنون با نابودی آن، نه تنها رطوبت کاهش یافته، بلکه بستر خشک و نمکی دریاچه خود به منبع عظیمی از گرد و غبار شور تبدیل شده است. بادهای منطقهای، این ذرات نمکی را به هوا میبرند و به شکل مستقیم بر سلامت مردم اثر میگذارند. در آیندهای نهچندان دور، افزایش چشمگیر بیماریهای آلرژیک، مشکلات ریوی و بیماریهای مزمن تنفسی در میان جمعیت محلی اجتنابناپذیر خواهد بود.»
پژوهشگران دانشگاه تبریز هم هشدار داده بودند که از همان دورههای اولیه خشکی دریاچه، بروز بیماریهای پوستی، چشمی و ریوی در میان ساکنان مناطق اطراف افزایش یافته است. این آسیبها به ویژه در کودکان و دانشآموزان دیده میشود و گروههای آسیبپذیرتر مانند سالمندان و بیماران مزمن بیشترین صدمه را متحمل میشوند.
همه این هشدارها در حالی طی سالهای گذشته داده شده است که در نهایت جمهوری اسلامی نتوانست برای احیای دریاچه ارومیه اقدام موثری انجام دهد و با بیاعتنایی به برداشت گسترده منابع آب زیرزمینی در منطقه، روند خشک شدن دریاچه را سرعت داد بطوریکه اکنون این دریاچه به «روز صفر آبی» رسیده است.
علی حاجیمرادی کارشناس منابع آب دو روز پیش اعلام کرد که «میانگین عمر دریاچه ارومیه در شرایط پرآبی هم بیشتر از ۲/۵ سال نبوده و اکنون ۴ سال است که با حداقل ورودی آب به دریاچه مواجه هستیم، در همین سال آبی منتهی به شهریور ۱۴۰۴ فقط ۳۲۰ میلیون متر مکعب آب وارد دریاچه اورمیه شده بود که این عدد ۹ درصد نیاز زیست محیطی دریاچه است. در نتیجه، به همان نسبت هم تبخیر به آب ورودی غلبه کرده و کل آبی که بر پیکره آبی دریاچه اورمیه وجود داشته طی یک سال اخیر از بین رفته است.»
این کارشناس تأکید کرد «دریاچه به روز صفر خود رسیده و ما هر ساله شاهد تغییرات سطح آب دریاچه ناشی از فصول گرم و خشک و سرد هستیم احتمالا در انتهای زمستان با جریان حداقلی ناشی از بارشهای زمستانی شاهد انتشار اخباری مبنی بر افزایش نیم متری تراز دریاچه هستیم که این این وضعیت در مقایسه با سال قبل فاقد هرگونه ارزش محیط زیستی خواهد بود.»
