افزایش قیمت مواد غذایی سبب افزایش و گسترش سوء تغذیه شهروندان در کشور شده بطوری که دستکم ۸۰۰ هزار ایرانی با شرایط «سوء تغذیه شدید» شناسایی شدهاند. به گفته مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت یک سوم مرگهای کشور به دلیل مسائل مربوط به تغذیه است.
احمد اسماعیلزاده مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با اشاره به نقش پررنگ سوء تغذیه در آمار مرگ و میر در ایران گفت «اینکه سالانه حدود ۱۲۰ هزار ایرانی به دلیل مشکل تغذیه جان خود را از دست میدهند.»
او توضیح داده که «آمار و ارقام میزان مرگ و میر کشور بیانگر این است که حدود ۴۰۰ هزار تا ۴۲۰ هزار نفر سالانه جان خود را از دست میدهند که ۳۵ درصد از این میزان برای مسائل تغذیهای است. بنابراین با توجه به آمار و ارقام میزان مرگ و میر کشور میتوان گفت که یک سوم مرگهای کشور یعنی حدود ۱۲۰ هزار نفر به دلیل مسائل تغذیهای است.»
به گفته این مقام وزارت بهداشت «تحلیل و پردازش آمار مرگ و میر مربوط به مسائل تغذیهای به این معنا است که برخی افراد جامعه به میزان کافی غلات، فیبر و امگا۳ مصرف نمیکنند». او افزوده «اگر کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی به وزارت بهداشت در زمینه تغذیه کمک کند، میتوانیم مرگهای منتسب به مسائل تغذیهای را تا حدودی کنترل کنیم.»
بر اساس توضیحات احمد اسماعیلزاده «میزان مرگ و میر ناشی از فشارخون بالا و قند بالا به ترتیب ۹۴هزار و ۴۷هزار مورد است. اگرچه فشارخون و قند بالا ناشی از تغذیه نیستند اما با تغذیه ارتباط تنگاتنگ دارند. مرگ و میر ناشی از اضافهوزن بطور مستقیم با تغذیه ارتباط دارد. ۱۰ هزار نفر هم به دلیل عدم دریافت اسیدهای چرب امگا۳ جان خود را از دست میدهند و ۱۰ هزار مرگ منتسب به دریافت ناکافی میوه و سبزی هستند. این نشان میدهد توجه به عوامل تغذیه در مرگ و میرها حائز اهمیت است.»
مدیر دفتر بهبود جامعه وزارت بهداشت نسبت به کاهش مصرف لبنیات، گوشت، میوه و سبزیجات هشدار داد و گفت: «مصرف لبنیات در ایران نصف مقدار توصیه شده است چون قیمت این محصولات گران است. همچنین نیمی از جنعیت کشور چهار گروه اصلی غذا را که تأمین کننده مواد غذایی هستند، به میزبان کافی دریافت نمیکنند.»
احمد اسماعیلزاده افزوده «آمار و ارقام میزان مرگومیر کشور بیانگر این است که سالانه حدود ۴۰۰ هزار تا ۴۲۰ هزار نفر جان خود را از دست میدهند که ۳۵ درصد از این میزان برای مسائل تغذیهای است. بنابراین با توجه به آمار و ارقام میزان مرگومیر کشور میتوان گفت که یک سوم مرگهای کشور یعنی حدود ۱۲۰ هزار نفر به دلیل مسائل تغذیهای است. او گفت: تحلیل و پردازش آمار مرگومیر مربوط به مسائل تغذیهای به این معنا است که افراد قابل توجهی در جامعه به میزان کافی لبنیات، گوشت، غلات، فیبر و امگا۳ مصرف نمیکنند.»
همانطور که این مقام وزارت بهداشت تأکید کرده افزایش قیمت مواد غذایی علت اصلی بروز سوتغذیه در میان شهروندانی است که بر اساس آمارها بخش عمده درآمد ناچیز و بیارزش آنها صرف پرداخت اجارهبها شده و در نتیجه آنها بودجه کافی برای تأمین خوراک سالم و ضروری ندارند!
حسن امامی رضوی رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی نیز با اشاره به افزایش آمار سوء تغذیه در ایران گفته ۸۰۰ هزار نفر در ایران دچار «سوء تغذیه شدید» هستند.
رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی با بیان اینکه «وقتی مواد غذایی گران میشود مردم دسترسیشان به غذای کافی دچار اختلال میشود» گفته طرح کالابرگ الکترونیک مفید اما ناکافی است.
روزنامه «اعتماد» نیز هفته گذشته در گزارشی میدانی به فقر غذایی در روستاهای استان سیستان و بلوچستان پرداخته است. عظیم شهبخش استان دانشگاه در سیستان و بلوچستان به «اعتماد» گفته قد ساکنان در سیستان و بلوچستان نسبت به گذشته کوتاهتر شده و علت آن دسترسی نداشتن خانوارها به مواد غذایی کافی و ضروری است.
او همچنین گفته در روستای بنت در این استان بسیاری از ساکنان دچار شبکوری هستند علت آن هم تغذیه آنها است: «فکر میکنید غذای بچهها و بزرگسالان در این مناطق چه بود؟ آب به اضافه نمک، روغن که اگر رب گوجه هم داشت خیلی شاهانه میشد و آن را با پیاز و نان میخوردند و بسیاری از این افراد دچار شبکوری شده بودند.»
مسئول یکی از مدارس در مناطق دورافتاده استان سیستان و بلوچستان نیز درباره دادن یک وعده غذایی به بچهها به عنوان «افطاری» به «اعتماد» گفته «ای کاش موقعی که افطاری دادیم شما هم حضور داشتید و تماشا میکردید وقتی ما این سفره را پهن کردیم، بچهها با چه ولعی افطار کردند. قبل از شام، چون این بچهها در عمرشان نه خامه، نه پنیر، نه زولبیا بامیه خورده بودند، چون اصلا نداشتند که بخورند. بعد ما به آنها گفتیم: خیلی خودتان را سیر نکنید، شام برایتان زرشکپلو با مرغ گرفتهایم. گفتند: ما به این زرشکپلو با مرغ لب نمیزنیم. گفتیم: چرا؟ گفتند: این را میبریم خانهمان، چون ما در خانوادهمان تا حالا گوشت نخوردهایم.»
«اعتماد» همچنین گزارش داده سوء تغذیه کودکان، کمبود ریزمغذیها مانند کمبود آهن که منجر به کمخونی میشود و همچنین کمبود روی در استان سیستان و بلوچستان نسبت به استانهای دیگر بیشتر است.
در همین رابطه فاطمه اطبایی، رئیس پیشین دانشگاه علوم پزشکی سیستان و بلوچستان اعلام کرده «بین ۲۰ تا ۳۰ درصد کودکان زیر ۵ سال، یعنی حدود ۱۵۰ هزار نفر با فقر شدید و کمبود تغذیه مواجه هستند و وعده غذایی کامل ندارند؛ وعده غذایی آنان در حد نان و چای است و قطعا از میوه و سبزی بیخبرند.»
او افزوده «اگر به آمار سوء تغذیه سال ۱۳۷۹ نگاه کنید، شدت فقر و سوء تغذیه از آن سال تا به الان در سیستانوبلوچستان سه برابر شده است؛ بنابراین این نشان میدهد، برنامهها برای زدودن فقر و محرومیت کافی نبوده است و فاجعه فقر رو به گسترش نبود.»
رئیس پیشین دانشگاه علوم پزشکی سیستان و بلوچستان گفته است که حدود ۳ میلیون و ۲۵۰ هزار نفر در این استان زندگی میکنند، اما ۶۰ درصد خانوارهای شهری و ۸۰ درصد خانوارهای روستایی زیر خط فقر هستند. به همین خاطر، کمیته امداد پوشش وسیعی در بین خانوارهای شهری و روستایی دارد. به دلیل فقر، خشکسالی و ناامنی، ۴۰ درصد مردم زابل و چابهار حاشیهنشین هستند؛ بیشترین میزان حاشیهنشینی، در این استان وجود دارد.
نرخ بیکاری همچنان در این استان بالاتر از میانگین کشوری است و بر اساس گزارش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بیشترین فقر مسکن در سال ۱۴۰۱ متعلق به استان سیستان و بلوچستان بوده است. ماجرا اما این نیست و به گفته حسین علی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت مجلس حتی بسیاری مادران هم به دلیل فقر غذایی، مجبور شدهاند شیر خشک را جایگزین شیر مادر کنند. اگر چه به لحاظ مالی حتی توان پرداخت هزینه آن را هم ندارند.
در این شرایط طی سالهای گذشته دولتها بدون در نظر گرفتن زمینههای لازم، روی طرحهای جوانی جمعیت تمرکز کردهاند، در حالی که سفرههای مردم هر روز کوچکتر شده و امنیت غذایی در بسیاری از مناطق حتی برای کودکان تضمین نشده است.
