پروفسور عبدالمجید ارفعی نویسنده، پژوهشگر زبانهای باستان و از نخستین مترجمان منشور کوروش روز چهارشنبه ششم اسفند ۱۴۰۴ در سن ۸۶ سالگی بر اثر ابتلا به بیماری ریوی در تهران درگذشت.
پروفسور عبدالمجید ارفعی نویسنده، پژوهشگر برجسته، متخصص زبانهای باستان، متخصص متون عیلامی، اکدی و نخستین مترجم ایرانی منشور کوروش بود. او همچنین از آخرین بازماندگان مترجم خط میخی عیلامی و از مهمترین کتیبهخوانهای ایران بوده است.
پروفسور عبدالمجید ارفعی از معدود متخصصان ایرانی در حوزه زبانهای عیلامی و اکدی بهشمار میرفت و بخش مهمی از فعالیت حرفهای خود را به مطالعه و ترجمه اسناد و کتیبههای دورههای باستانی اختصاص داده بود.
نام او بیش از همه با ترجمه فارسی منشور کوروش گره خورده است که یکی از مهمترین اسناد دوره هخامنشی محسوب میشود. او همچنین مترجم گلنبشتههای تخت جمشید بوده است.
عبدالمجید ارفعی شهریور ۱۳۱۸ در بندرعباس متولد شد. دوره دبستان را در بندرعباس و یزد پشت سر گذاشت و همزمان با آغاز دبستان با خانواده به تهران مهاجرت کرد. او در دبیرستان همکلاس بهرام بیضایی بود و پس از دیپلم و تا پیش از ورود به دانشگاه در سال ۱۳۳۲ در کتابخانه ملی با نوشتههای ابراهیم پورداوود آشنا شد و همزمان از استاد متینی معلم ادبیاتش، الفبای فارسی باستان را آموخت و در همان سالها زبان پهلوی را نیز از روی کتاب کارنامه اردشیر بابکان محمدجواد مشکور آموخت. برای آموزش زبان اوستایی گاتهای پورداوود را سرمشق قرار داد و آن را نیز آموخت.
او پس از اخذ دانشنامه کارشناسی زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، در مهرماه سال ۱۳۴۴ به آمریکا رفت. دو سال به آموزش مقدمات زبان اکدی پرداخت و پس از آن به مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو رفت و تا هشت سال زیر نظر ریچارد هلک، از مشهورترین استادان خط و زبان ایلامی، به یادگیری زبان ایلامی و اکدی مشغول شد.
در همان زمان با گلنوشتههای ایلامی و کتیبههای تخت جمشید که به امانت نزد دانشگاه شیکاگو بود و ریچارد هلک در حال بررسی، خواندن و ترجمه آنها بوده است، آشنا شد. هلک در آن دوران هر شب چند کتیبه خوانده شده را به ارفعی میداد تا او از روی متن ترجمهشده، کتیبهها را بخواند.
عبدالمجید ارفعی اولین ایرانی بود که در این رشته تحصیل کرد. همچنین او تنها متخصصی بود که توانایی خواندن دیگر کتیبهها را نیز داشت.
عبدالمجید ارفعی در تیرماه ۱۳۵۳ خورشیدی از رساله دکتری خود با عنوان «زمینههای جغرافیایی فارس بر اساس گلنوشتههای تخت جمشید» دفاع کرد و با مدرک دکتری به تهران بازگشت. سپس نزد پرویز ناتل خانلری رفت و در فرهنگستان ادب و هنر ایران به همکاری پرداخت. او همچنین تالار کتیبهها در موزه ملی ایران بین سالهای ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۲ با همکاری شاهرخ رزمجو ساخت و راهاندازی کرد.
عبدالمجید ارفعی با با بنیاد پژوهشی پارسه و پاسارگاد و بنیاد پژوهشی شوش همکاری داشت و در آخرین سالهای عمر به همراه جعفری دهقی از استادان دانشگاه تهران در حال تحقیق و بررسی ترجمه دو کتیبه از بیستون بود.
او در طول سالها پژوهش چندین کتاب و دهها مقاله و متن پژوهشی نوشت. او در سال ۱۳۹۴ جایزه سرو ایرانی، در زمینه میراث فرهنگی را به عنوان یک عمر کوشش فرهنگی دریافت کرد.
همچنین در پنجمین مراسم «تماشای خورشید» که توسط کمیسیون ملی یونسکو ایران، با مشارکت موزه ملی ایران در خردادماه ۱۴۰۱ برگزار شد، «نشان خورشید» از سوی یونسکو و «نشان ایکوم» از سوی کمیته موزهها در ایران به وی اهدا شد.
