در شرایطی که مقامات جمهوری اسلامی مدعی وضعیت پایدار دارو در کشور هستند، گزارشهای میدانی از افزایش قیمت و کمبود اقلام مختلف دارویی در ایران حکایت دارد. داروهای بیماران مبتلا به بیماریهای خاص نه تنها نسبت نیمه زمستان گذشته و پیش از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی با افزایش قیمت چشمگیری روبرو شده بلکه کمبود و نایاب شدن این داروها نیز بر مشکلات بیماران افزوده است.
روزنامه «شرق» چاپ تهران در گزارشی موضوع کمبود و گرانی دارو را بررسی کرده و نوشته است بیماران سرطانی پیشتر با چالش تأمین دارو روبهرو بودند و در شرایط جنگی نیز با مشکلات شدیدتری مواجه شدهاند. افزایش چندبرابری قیمت برخی داروها، تأخیر در پرداخت هزینهها از سوی بیمهها و محدودیت در دسترسی به داروهای مورد نیاز، روند درمان را با اختلال روبهرو کرده است.
بر اساس این گزارش در برخی موارد داروخانهها با وجود موجود بودن دارو از فروش آن خودداری میکنند. همزمان، بیماران تالاسمی با اضطراب تأمین خون و دریافت خدمات درمانی دستوپنجه نرم میکنند و در مواردی ناچار به طی مسافتهای طولانی برای دریافت خدمات شدهاند. بیماران هموفیلی نیز از کمبود برخی داروهای حیاتی خبر میدهند.
طی روزهای گذشته فعالان در انجمنهای بیماریهای خاص نیز بر کمبود اقلام دارویی تأکید کردند. هفته گذشته حمیدرضا هاشمی گلپایگانی، رئیس هیئتمدیره خانه ایبی (بیماران پروانهای) با هشدار درباره کمبود اقلام حیاتی بهویژه پانسمانهای تخصصی بیماران ایبی گفته بود «موجودی این پانسمانها محدود است و اگر روند تأمین آن بهصورت پایدار انجام نشود، ممکن است در هفتهها و ماههای آینده بیماران با مشکلات جدی مواجه شوند.»
او تأکید کرده بود «بیماران پروانهای بهصورت روزانه به پانسمان نیاز دارند و کوچکترین وقفه در دسترسی به آن میتواند موجب افزایش زخمها، درد شدید، عفونت و حتی بستری شدن در بیمارستان شود. »
رئیس هیئت مدیره خانه ایبی همچنین گفته بود «بیماران پروانهای به دلیل آسیبپذیری جسمی، نیازمند آرامش، مراقبت مداوم و دسترسی پایدار به خدمات حمایتی هستند.»
احمد قویدل، عضو مجمع عمومی کانون هموفیلی ایران، اعلام کرده است که سه داروی «هیومیت»، «فیبرینوژن» و «فاکتور ۱۳» با کمبود جدی مواجه هستند؛ موضوعی که میتواند سلامت این بیماران را با خطرات جدی روبهرو کند.
به گفته قویدل، در میان تمام استانها، بیماران سیستان و بلوچستان بیشترین نیاز را به فاکتور ۱۳ دارند که حتی در جهان بالاترین نیاز را دارند: «اگر در جهان آمار بیمارانی که نیاز به فاکتور ۱۳ دارند، دورقمی باشد، استان سیستانوبلوچستان بیش از ۸۰۰ تا ۹۰۰ نفر بیمار دارد، درحالیکه چندین ماه است یک عدد هم از این دارو پیدا نمیشود. این بیماران بیشترین مخاطره را برای خونریزی مغزی دارند و قرارگرفتن در شرایط جنگ و استرس ناشی از آن، این موضوع را تشدید میکند.»
بر اساس اعلام او، از فدراسیون جهانی هموفیلی درخواست شد تا این دارو را با توجه به شرایط ایران، سریعتر بفرستند، اما آنها جز واژه «متأسفیم» پاسخ دیگری ندادند: «بیشترین سرمایه و پشتیبانی از این فدراسیون از سوی کشورهای اروپایی انجام میشود و آنها عملا از کمک به ایران خودداری کردند. یک باور نادرست وجود دارد که میگویند دارو تحریم نیست، درحالیکه اینطور نیست؛ شاید خود دارو تحریم نباشد ولی برای خرید دارو باید پول جابهجا کرد، اما راه ارتباطی بانکی به دلیل تحریمها بسته شده است. وقتی واردات دارو را پیگیری میکنیم، میگویند به کجا بفرستیم؟ یا از ما میخواهند که اسامی پرسنل سازمانی را که قرار است برایش این داروها فرستاده شود، بدهیم تا آنها چک کنند و ببینند که آنها در فهرست تحریمیها قرار دارند یا خیر».
روزنامه «شرق» نیز تأکید کرده که آتش بیماران بهویژه بیماران خاص برای تهیه داروهایشان و ادامه درمان، در دوره جنگ شعلهور شده است؛ با اینکه سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت خبر از آرامش در بازار دارو میدهند، اما آنطور که بیماران میگویند، هم داروها افزایش قیمت درخور توجهی داشتهاند، هم در بخشهایی برای گرفتن درمان با مشکل مواجه شدهاند و هم اینکه برخی از داروها با کمبود مواجه شده است؛ بهویژه برای بیماران هموفیلی. بیماران دیالیزی، بیماران تالاسمی و مبتلایان به سرطان از جمله گروهی هستند که در بحران جنگ، خودشان هم دچار بحران مضاعفی شده بودند.
این کمبودها در شرایطی بحران بیماران در ایران را افزایش داده که مقامات جمهوری اسلامی مدعی هستند با آغاز جنگ خاورمیانه سازمان پزشکان بدون مرز، کشورهای ازبکستان، تاجیکستان، داغستان، ارمنستان، ترکمنستان، روسیه، عراق، چین، هند و ترکیه محمولههای بشردوستانه دارو و اقلام پزشکی به ایران ارسال کردند.
این اقلام شامل مواردی چون دارو، و تجهیزات بیمارستانی و کیتهای کمکهای اولیه و حتی آمبولانس و دیگر تجهیزات امدادرسانی بوده است.
در آنسو مقامات حکومتی کمبود هرگونه اقلام دارویی را نیز تکذیب میکنند. محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت جمهوری اسلامی هفته گذشته با طرح این ادعا که «با کمبود دارو و تجهیزات پزشکی در کشور مواجه نیستیم» گفته بود «با تمهیدات اتخاذ شده و ابلاغ دستورالعملهای لازم، مدیریت تأمین و توزیع دارو و تجهیزات در استانهای آسیبدیده از جمله تهران، اصفهان و کرمانشاه بهخوبی انجام شده و در حال حاضر هیچگونه کمبودی در این زمینه گزارش نشده است.»
محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، گفته در هفتههای گذشته «با وجود شرایط جنگ و تحریم، هیچ کمبودی در کشور احساس نشد»!
هادی احمدی مدیر روابط عمومی انجمن داروسازان ایران نیز ادعای مقامات حکومتی را تأیید کرده و در ابتدای پنجمین هفته جنگ گفته بود «در حال حاضر گزارشی درباره کمبود داروهای بیماران خاص و مبتلا به سرطان نداشتیم و شرایط مانند قبل از جنگ است. قسمتی از ذخایر استراتژیک دارویی هم مربوط به داروهای بیماران خاص است که به اندازه کافی در انبارها وجود دارد.»
هیچ یک از این مقامات اما توضیح نمیدهند اگر «هیچ» مشکلی در تأمین دارو وجود ندارد و ذخائر دارویی کشور کافی است چرا گزارشهای میدانی از کمبود و گرانی روزافزون دارو در کشور حکایت دارد بطوریکه کمبود دارو به تهدید جانی بیماران مبتلا به بیماران خاص تبدیل شده است؟
