با وجود افزایش بارندگی و ورود آب به سدها نسبت به سال گذشته، تا ۲۴ مردادماه هنوز ۴۵ درصد ظرفیت مخازن سدهای ایران خالی است و میزان پرشدگی سدها در یک هفته دو درصد کاهش یافته است.
بر اساس آخرین آمارها از شرکت مدیریت منابع آب ایران، میزان ورودی مخازن سدهای کل کشور از ابتدای سال آبی (ابتدای مهرماه) تا ۲۴ امردادماه، معادل ۴۶/۲۵ میلیارد مترمکعب بوده که در مقایسه با سال گذشته که ۲۷/۳۸ میلیارد مترمکعب بوده، ۶۹ درصد افزایش داشته است.
همچنین میزان کل خروجی سدهای کشور نیز نسبت به سال قبل ۱۸ درصد افزایش داشته است. حجم آب موجود مخازن اکنون ۲۸/۷۲ میلیارد مترمکعب ثبت شده که این میزان نسبت به سال قبل که ۲۱/۰۵ میلیارد مترمکعب بوده ۳۶ درصد افزایش داشته است. حجم پرشدگی سدهای کشور نیز تا این تاریخ ۵۵ درصد است که در مقایسه با حجم پرشدگی تا تاریخ ۱۷ امردادماه (۵۷ درصد)، دو درصد کاهش یافته است.
همچنین در شش سد مهم کشور شامل سدهای لار، دوستی، طرق، پانزده خرداد، بارزو و ساوه میزان پرشدگی کمتر از ۱۰ درصد است.
مجموع بارش کشور از ابتدای سال آبی تاکنون ۲۳۷/۵ میلیمتر بوده است. این میزان اگرچه به میانگین بلندمدت ۲۳۹/۷ میلیمتر نزدیک است و نسبت به ۱۴۶/۸ میلیمتر بارش سال گذشته افزایش محسوسی دارد، اما افزایش بارندگی تا کنون نتوانسته مانع کاهش ذخایر برخی سدهای مهم شود.
ادامه خالی بودن نزدیک به نیمی از ظرفیت مخازن سدها، همراه با کاهش میزان پرشدگی در فاصله تنها یک هفته، بار دیگر نگرانیها درباره وضعیت منابع آب ایران و تداوم بحران کمآبی در بخشهایی از کشور را افزایش داده است.
بحران خشکسالی در همه مناطق ایران یکسان نیست و برخی استانها با شرایط بحرانیتری روبرو هستند. استان خراسان «رضوی» از جمله استانهایی است که با کاهش چشمگیر منابع آبی روبروست. چهارده شهر و ۵۲۳ روستای خراسان «رضوی» با تنش آبی روبرو و در وضعیت قرمز آبی هستند. همچنین، ۹۸ درصد از پهنه شهرستان مشهد در شرایط خشکسالی شدید قرار دارد. همچنین از مجموع ۳۷ دشت استان خراسان «رضوی»، نیمی در وضعیت «ممنوعه بحرانی» قرار دارند.
محمد علایی، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان «رضوی»، با اشاره به وضعیت منابع آب مشهد، نسبت به ادامه روند برداشت از منابع زیرزمینی، توسعه شهری و بیتوجهی به مدیریت مصرف هشدار داد و گفت: «بزرگترین مشکل آب در ایران، نفهمیدن مسئله و در نتیجه ارائه راهکارهای نادرست است.»
همچنین خبرگزاری «ایرنا» گزارش داده سیستان و بلوچستان با میانگین بارش سالانه کمتر از ۱۰۰ میلیمتر، از کمبارشترین مناطق کشور به شمار میرود و ۹۴ درصد مساحت آن با درجات مختلف خشکسالی مواجه است.
بر اساس این گزارش، خشکسالی در سیستان و بلوچستان، تأمین آب آشامیدنی را به یکی از چالشهای پایدار استان تبدیل کرده؛ موضوعی که دولت چهاردهم برای مدیریت آن، همزمان توسعه شبکه، افزایش ذخیرهسازی و استفاده از ظرفیتهای جدید تأمین آب را دنبال میکند.
بهنام بخشی، سخنگوی شرکت آب و فاضلاب استان تهران، نیز به تازگی از کاهش ذخایر سدهای پنجگانه تهران از حدود ۳۰ درصد در ابتدای تابستان به ۲۶ درصد خبر داد و بر تداوم مدیریت مصرف آب تأکید کرد.
او افزود پایتخت ششمین سال خشکسالی را پشت سر میگذارد و برای رسیدن به شرایط ایدهآل آبی به حدود ۲۸۰ میلیمتر بارندگی نیاز دارد، در حالی که میزان بارندگی امسال هنوز به ۱۷۵ میلیمتر نرسیده است.»
کارشناسان میگویند برای تأمین آب آشامیدنی تهران در یک سال نرمال باید حدود ۸۵۰ میلیون متر آب در پنج سد تأمین کننده آب تهران ذخیره باشد اما اکنون مجموع حجم آب موجود در مخازن سدهای پایتخت ۵۷۴ میلیون مترمکعب است.
اگر چه اخبار مرتبط با خشکسالی در ایران بر تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی متمرکز است اما یکی از دلایل بحران کمآبی در ایران سوء مدیریت جمهوری اسلامی در حوزه آب و توسعه شبکه توزیع آب بوده است. به گفته محمد علایی «هدررفت آب در مشهد حدود ۱۸ درصد است و در شهرها و روستاهای اطراف نیز میزان هدررفت بالاست. در شاندیز و طرقبه این رقم به حدود ۶۵ درصد میرسد.»
رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان «رضوی» افزوده «مجموع هدررفت آب در شبکههای مشهد و مناطق اطراف حدود ۶۵ میلیون مترمکعب برآورد میشود.»
در این میان عیسی بزرگزاده سخنگوی صنعت آب ایران با ارائه جدیدی درباره خشکسالی گفته سال گذشته حدود ۶۵ درصد کشور، یعنی نزدیک به دو سوم سرزمین، درگیر خشکسالی بود و امسال نیز در حدود یکسوم کشور با کمبارشی روبرو است.
او همچنین با اشاره به آمار کاهش بارندگیها گفته استانهای تهران و قم با ۳۲ درصد کمبود بارش در صدر قرار دارند. استانهای مرکزی، یزد، قزوین، اصفهان، سمنان، البرز، گیلان، مازندران، سیستان و بلوچستان، چهارمحال و بختیاری و اردبیل با ۱۰ تا ۲۲ درصد کاهش پایینتر از میزان نرمال خود بارش دریافت کردهاند.
خشکسالی در ایران اگر چه بخش کشاورزی را به شدت متأثر و سبب بروز فرونشست در همه استانهای کشور شده که اکنون هشدارها درباره تهدید جانی شهروندان به علت افزایش خشکسالی افزایش یافته است.
به گزارش «صندوق کودکان ملل متحد» (یونیسف) آلودگی هوا تهدیدی جدی علیه سلامت کودکان در ایران است. بر اساس «مخاطرات اقلیمی کودکان ۲۰۲۶» که توسط یونیسف تنظیم شده ایران در شاخص «هوا» با امتیاز ۹/۳۹ از ۱۰، یکی از بالاترین سطوح مواجهه کودکان با آلودگی هوای محیطی را در این سنجش به خود اختصاص داده
است.
دومین تهدید اقلیمی، توفانهای شن و گرد و غبار هستند. امتیاز ۷/۸۶ در این بخش نشان میدهد گرد و غبار سهم بزرگی در افزایش ریسک اقلیمی کودکان دارد. سومین تهدید کودکان، گرماست که یونیسف آن را در دو شاخص «گرمای شدید» با امتیاز ۷/۵۴ و «موجهای گرما» با امتیاز ۶/۹۷ سنجیده است. خشکسالی نیز با امتیاز ۶/۶۵ در میان مهمترین مخاطرات اقلیمی کودکان در ایران قرار دارد.
