کنفدراسیون بینالمللی اتحادیههای کارگری(ITUC) با انتشار بیانیهای با اشاره به اهمیت مقابله با خشونت، تبعیض و آزار در محیطهای کاری، تأکید کرده خشونت و آزار در بازار کار همچنان یکی از موانع مهم در مسیر تحقق برابری حقوقی، قومی و جنسیتی در محیطهای کاری به شمار میرود.
بیانیه کنفدراسیون بینالمللی اتحادیههای کارگری(ITUC) که روز یکشنبه ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ برابر با ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ به مناسبت سالگرد تصویب کنوانسیون شماره ۱۹۰ سازمان بینالمللی کار منتشر شده خشونت و آزار در محیط کار به عنوان یکی از موانع اصلی تحقق برابری جنسیتی معرفی شده و بر ضرورت تصویب و اجرای مؤثر کنوانسیون شماره ۱۹۰ تأکید شده است.
همچنین در این بیانیه بر لزوم اجرای اقدامات ایمنی و بهداشت شغلی متناسب با جنسیت، از جمله رسیدگی به خشونت و آزار مبتنی بر جنسیت در محیطهای کاری، تأکید شده است.
در این بیانیه آمده است که ۲۱ ژوئن سالگرد تصویب کنوانسیون شماره ۱۹۰ سازمان بینالمللی کار درباره خشونت و آزار در بازار جهانی کار و همچنین توصیهنامه شماره ۲۰۶ است. این استانداردهای بینالمللی برای نخستین بار حق هر فرد را برای برخورداری از جهانی عاری از خشونت و آزار و اذیت در محیط کار، از جمله خشونت و آزار مبتنی بر جنسیت، مورد تأکید قرار دادهاند.
کنفدراسیون بینالمللی اتحادیههای کارگری در این بیانیه تأکید کرده است که خشونت و آزار در بازار کار همچنان یکی از موانع مهم در مسیر تحقق برابری حقوقی، قومی و جنسیتی در محیطهای کاری به شمار میرود. بر اساس این بیانیه، زنان و کارگرانی که با اشکال مختلف و همزمان تبعیض مواجه هستند، بیش از دیگران در معرض نقض حقوق و انواع آزار قرار دارند؛ موضوعی که دسترسی آنان به فرصتهای شغلی مناسب، پیشرفت حرفهای، دستمزد برابر و محیط کار ایمن را محدود میکند.
کنفدراسیون بینالمللی اتحادیههای کارگری افزوده حذف خشونت و آزار در محیط کار تنها یک مسئله مرتبط با ایمنی شغلی نیست، بلکه با کرامت انسانی و حقوق بنیادین کار نیز ارتباط مستقیم دارد. بر همین اساس، کنوانسیون شماره ۱۹۰ تأکید میکند که خشونت و آزار با کار ایمن، سالم، عادلانه و شرافتمندانه ناسازگار است و باید برای مقابله با آن اقدامهای مؤثر در سطح ملی و بینالمللی اتخاذ شود.
این بیانیه همچنین به نقش اقدامات ایمنی و بهداشت شغلی در پیشگیری از خشونت و آزار در محیط کار اشاره میکند. بر اساس مفاد این کنوانسیون، سیاستهای ایمنی و بهداشت شغلی باید بتوانند خطرات را شناسایی کرده، از کارگران محافظت کنند و راهکارهای مؤثری برای مقابله با تهدیدها ارائه دهند. در این میان، اتخاذ رویکردی جنسیتمحور در برنامههای ایمنی و بهداشت شغلی از اهمیت ویژهای برخوردار است تا شرایطی فراهم شود که همه کارگران بتوانند در محیطی امن، سالم و عاری از ترس، تبعیض و آزار فعالیت کنند.
کنفدراسیون بینالمللی اتحادیههای کارگری در پایان این بیانیه با اشاره به سالگرد تصویب این کنوانسیون اعلام کرده است که اعضای سازمان بینالمللی کار باید برای اجرای کامل مفاد کنوانسیون شماره ۱۹۰ و توصیهنامه شماره ۲۰۶ تلاش کنند تا شرایطی فراهم شود که کارگران در سراسر جهان از محیط کاری امن، عادلانه و عاری از خشونت و تبعیض برخوردار باشند.
کنوانسیون مقابله با خشونت و آزار و اذیت(C۱۹۰)، نوزدهمین کنوانسیون سازمان بینالمللی کار است و در یکصد و هشتمین جلسه سازمان بینالمللی کار بارأی قاطع شرکتکنندگان از جمله هر چهار نماینده دولت ایران به تصویب رسید.
کنوانسیون مقابله با خشونت و آزار و اذیت(C۱۹۰)در تاریخ ۲۵ ژوئن ۲۰۲۱، پس از به تصویب رسیدن توسط اروگوئه و فیجی، لازمالاجرا شد. تاکنون حدود ۵۰ کشور این مقاولهنامه را به تصویب رساندهاند و این روند با سرعتی کمسابقه ادامه دارد.
این کنوانسیون نخستین سند حقوقی بینالمللی است که حق همه افراد را برای داشتن محیط کاری عاری از تبعیض و خشونت، به رسمیت میشناسد و علاوه بر تأکید بر جلوگیری از تبعیض در محیط کار بر اساس جنسیت، وضعیت اقامت و نژاد، نگاهی ویژه به مسئله خشونت جنسی در محیط کار دارد.
ماده یک کنوانسیون، «خشونت و آزار» در دنیای کار را تعریف کرده است: «طیفی از رفتارها و کردارهای غیرقابلقبول اعم از رویدادی یکباره یا مکرر که باهدف اعمال آسیب فیزیکی، روانی، جنسی و اقتصادی صورت میگیرد، یا به این آسیبها منجر میشود یا با احتمال آسیب همراه است.»
در این ماده همچنین تأکید شده که تهدید به این رفتارها نیز مصداق خشونت و آزار و قابلپیگیری است. نقطه قوت این تعریف این است که وقوع آسیب یا قصد و نیت مرتکب برای اثبات آزار و خشونت ضروری نیست. به این معنی که تنها کافی است رفتار و کردار مورد نظر، احتمال آسیب فیزیکی، جنسی، روانی و اقتصادی را به دنبال داشته باشد.
مطابق ماده یک کنوانسیون، اصطلاح «خشونت و آزار جنسیت محور» به خشونت و آزاری اطلاق میشود که به دلیل جنسی یا جنسیت علیه افراد اعمال میشود یا افرادی از جنس یا جنسیت خاص را به طور نامتناسبی تحتتأثیر قرار میدهد و آزار و اذیت جنسی را نیز شامل میشود.
سازمان بینالمللی کار گزارش داده در طول پنج سال گذشته، پیشرفت قابلتوجهی در راستای اجرای این کنوانسیون در جهان صورتگرفته است. بسیاری از کشورها اقداماتی را برای تصویب و همسو کردن قوانین و سیاستهای ملی خود با مفاد کنوانسیون انجام دادهاند که نشاندهنده بهرسمیتشناختن ضرورت صیانت از کارگران در برابر خشونت و آزار و اذیت (بهویژه زنان کارگر) است.
کنوانسیونها و توصیهنامههای سازمان بینالمللی کار توسط نمایندگان کارگران، دولتها و کارفرمایان تهیه شده و در اجلاس بینالمللی کار که از سوی سازمان بینالمللی کار برگزار میشود به تصویب میرسند. کشورها پس از آن، کنوانسیونها را تصویب کرده و متعهد میشوند که قوانین و سیاستهای ملی خود را در جهت حمایت از آن تنظیم کنند.
