مقامات دولت پزشکیان کشف ذخایر جدیدی در میدان گازی پازن را به عنوان کشف این میدان گازی مطرح کردهاند. این در حالیست که میدان گازی پازن ده سال پیش کشف شد و قرار بود بعد از چهار سال بهرهبرداری شود که همچنان معلق مانده است.
طی روزهای گذشته وزیر نفت و سخنگوی دولت اظهاراتی درباره کشف میدان گازی پازن مطرح کردهاند. میدان گازی پازن در سال ۱۳۹۴ کشف شد و به نظر میرسد به تازگی دخایر جدید گاز و نفت در این میدان شناسایی شده است.
فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت روز سهشنبه ۱۵ مهرماه در نشست با خبرنگاران گفت: «میدان پازن در حوالی شهر جم در استان بوشهر شناسایی شده است که حدود ۱۰ هزار میلیارد فوت گاز خواهد داشت که به ظرفیت گازی کشور کمک میکند، البته این به معنای عدم نیاز به صرفهجویی نیست و اتفاقاً باید صرفهجویی را دنبال کنیم و در این زمینه نیازمند اقدامات متعددی هستیم.»
یک روز پیشتر نیز محسن پاکنژاد از «کشف» ذخایر نفت و گاز در میدان گازی پازن خبر داده بود. اگرچه مقامات دولت این خبر را به شکلی ارائه کردهاند که انگار میدان گازی پازن به تازگی و توسط دولت چهاردهم کشف شده اما کشف این میدان گازی جدید نیست.
میدان پازن که در جنوب استان فارس و در نزدیکی شهرستان جم و ۱۷۰ کیلومتری شیراز قرار گرفته در سال ۱۳۹۴ کشف شد. حجم گاز درجای این میدان پیشتر ۱۹/۵ تریلیون فوت مکعب و میعانات گازی درجای آن نیز ۳۱۲ میلیون بشکه اعلام شده بود.
اردیبهشتماه امسال قرارداد طرح توسعه میدانهای گازی گردان و پازن بین شرکت ملی نفت ایران، هلدینگ پتروفرهنگ، گروه باختر و انرژی گستر هانا با ارزشی بیش از ۹۴۸ میلیون دلار امضا شد. این قرارداد شامل تولید ۱۷۹ میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعب گاز و ۵۸ میلیون و ۱۹۰ هزار بشکه میعانات گازی در طول دوره اجرای طرح بوده است.
یک ماه پیش نیز داوودرضا ربانی مدیر عامل گروه پتروشیمی باختر اعلام کرد قرارداد توسعه میدانهای گازی پازن و گردان با هدف حفر ۲۴ حلقه چاه و تولید روزانه ۳۱/۵ میلیون مترمکعب گاز در فاز نهایی به امضا رسیده است.
مدیرعامل گروه پتروشیمی باختر توضیح داده بود که «این قرارداد ۲۰ ساله شامل حفر ۲۴ حلقه چاه است. تولید اولیه ۸ میلیون مترمکعب در روز خواهد بود و در فاز نهایی به ۳۱/۵ میلیون مترمکعب در روز میرسد. مجموع تولید گاز در دوره قرارداد ۱۸۰ میلیارد مترمکعب برآورد شده که ارزش آن ۲۷ میلیارد دلار است. افزون برآن ۵۸ میلیون بشکه میعانات گازی به ارزش ۴/۶ میلیارد دلار تولید میشود و مجموع عواید دولت از این پروژه حدود ۳۲ میلیارد دلار میشود.»
بر اساس اطلاعات جدیدی که از سوی محیالدین جعفری مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران ارائه شده در ادامه مطالعات و عملیات حفاری چاه دوم میدان گازی پازن که به تازگی آغاز شده بود، دو لایه مخزنی جدید شامل یک مخزن گازی و یک مخزن نفتی با ذخیره قابل استحصال ۲۰۰ میلیون بشکه شناسایی شده است.
محیالدین جعفری افزوده بود که میدان پازن هماکنون به عنوان بزرگترین میدان گازی غیرآبی و در سطح خشکی کشور شناخته میشود و از نظر حجم گاز در مقایسه با سایر میدانهای خشکی، جایگاه نخست را دارد. محسن پاکنژاد وزیر نفت هم گفته برآورد میشود حدود ۴۰ ماه آینده، امکان برداشت از این میدان فراهم شود.
کارشناسان معتقدند میزان گاز قابل برداشت از این میدان حدود ۱۹۸ میلیارد مترمکعب است در حالی که حجم ذخیره درجای گاز طبیعی میدان پارس جنوبی در حدود ۵۱ هزار میلیارد مترمکعب است. با اینهمه جمهوری اسلامی سالهاست تمرکز بر توسعه میدان گازی پارس جنوبی را رها کرده و برداشت از این میدان گازی را افزایش نداده است!
قابل توجه اینکه میدان گازی پارس جنوبی، میدانی مشترک با کشور قطر است و قطر با بالاترین ظرفیت در حال براشت از این میدان گازی است.
آژانس بینالمللی انرژی میزان گاز قابل برداشت در بخش قطری میدان گازی پارس جنوبی را حدود ۲۶ هزار میلیارد مترمکعب تخمین زده است. برآوردهای وزارت نفت ایران حاکی از این است که ذخیره گاز در بخش ایرانی این میدان مشترک ۱۴ هزار میلیارد مترمکعب بههمراه ۱۸ میلیارد بشکه میعانات گازی است. میزان ذخایر گازی قابل استحصال نیز هشت میلیارد مترمکعب است.
وبسایت «تجارت نیوز» نیز در گزارشی نوشته ذخایر قابل برداشت در پارس جنوبی حدود ۴۰ برابر ذخایر قابل برداشت در میدان پازن است.
این گزارش افزوده حجم ذخایر کشفشده در میدان پازن گرچه میتواند در ناترازی [کمبود] گاز و البته افزایش تولید نفت کمککننده باشد، اما لزوما نمیتواند کمکی به توسعه اقتصاد کشور کند.
«تجارت نیوز» تأکید کرده اهمیت اصلی در مرحله برداشت و تولید از میادین است. داشتن ذخایر عظیم زیرزمینی به تنهایی تضمینکننده امنیت انرژی نیست، مگر آنکه توان فنی، مالی و مدیریتی لازم برای استخراج و بهرهبرداری از آنها فراهم شود. درواقع، فاصله میان اکتشاف و تولید پایدار همانجایی است که سرنوشت توسعه انرژی کشور رقم میخورد.
در این گزارش تأکید شده نباید تمرکز بر میادین تازهکشفشده موجب غفلت از میادین بزرگ و در حال بهرهبرداری شود. نمونه بارز آن میدان گازی پارس جنوبی است که بخش عمده گاز مصرفی کشور را تأمین میکند و هماکنون با چالش افت فشار روبروست. حجم گازی که پارس جنوبی روزانه به شبکه تزریق میکند، با هیچیک از دیگر میادین ایران قابل مقایسه نیست. بنابراین اجرای فوری طرحهای فشارافزایی برای حفظ تولید این میدان و کاهش ناترازی گاز بسیار اساسی است؛ زیرا هر میزان کاهش در تولید پارس جنوبی، بطور مستقیم بر تامین گاز خانگی و صنعتی کشور اثر میگذارد.
محمد بهرامی سیفآبادی نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی هم گفته «در بحث فشارافزایی پارس جنوبی مشکلاتی در زمینه منابع، مطالعات و تجهیزات وجود دارد. ایران تحریم است و تجهیزاتی که در اختیار کشورهای عربی همسایه ایران قرار میگیرد، در ایران وجود ندارد. یا حتی در رابطه با مطالعات، امروز میبینید شرکتهای بسیار قوی و قدری هستند که دقیقتر عمل میکنند. هرچند که در این زمینه هم پیشرفتهایی داشتهایم و میتواند در بسیاری از مسائل جوابگو باشد. ولی در هر صورت، باید اسباب موضوع در این رقابتی که ایران با دنیا دارد، فراهم شود.»
