کتایون حلاجان – آنسیمین شیتریت هنرمند عکاس در سال ۱۹۹۴ در اورشلیم متولد شد. پدر او اهل مراکش و مادر وی ایرانی است. او دارای مدرک کارشناسی از آکادمی هنر و طراحی بزالل و همچنین کارشناسی ارشد از مدرسه ملی هنرهای زیبای پاریس است.
ماجرای زندگی این هنرمند از ترانهای از ویگن، خواننده ایرانی، آغاز میشود که مادرش در کودکی برایش زمزمه میکرد. آن سیمین میگوید بزرگتر که شدم متوجه شدم تکآهنگی که مادرم برایم زمزمه میکرد به زبان فارسی است. مادرم فقط یک بخش «بارون بارونه زمینها تر میشه» از آن را برای من میخوانده و من هرگز نمیدانستم که این ترانه شعری طولانی است که محتوایی عاشقانه دارد.
آن سیمین شیتریت میگوید: «با وقوع انقلاب اسلامی در ایران مادر به همراه پدرم که یهودی و اهل مراکش است به اورشلیم آمدند. مادر به دین یهود پیوست و بسیار مذهبی شد، به طوری که حتی عکسهایی که از گذشته به جا مانده بود که در آن پوششی مانند دامن به تن داشت را برید. در میان وسائلی که مادرم از ایران با خود آورده بود. پارچههای کتان گلدوزی شدهای همیشه توجه من را به خود جلب میکرد؛ گذشته مادرم…. ایران کجاست؟»
او در ادامه میگوید «در میان خواهر و برادرانم کسی که بیشترین شباهت را به مادرم دارد من هستم! من عمیقا به او شباهت دارم. آیا مادرم چیزی ناتمام در زندگی دارد که من باید تمامش کنم؟»
نمایشگاه «خاک خیس خواهد شد» مجموعه عکسهای آن سیمین شیتریت از اورشلیم تا ارمنستان و مرز ایران است. کوه آرارات جایی که هنرمند تنها به دلیل اینکه در اسرائیل زاده شده نمیتواند خطر کرده و پای به آن طرف کوه، زادگاه مادریاش بگذارد. پشت کوهها میایستد و با رویا و تصویری که از ایران در ذهن دارد. عکسهایش را ثبت میکند.
آثار ارائه شده از این هنرمند در آتلیه «ایتاک» به بررسی موضوعاتی همچون هویت، حافظه و مهاجرت با به کارگیری عکاسی ژلاتین نقرهای و تجربه با ماده میپردازد.
در این نمایشگاه هنرمند با عکسهایی از آرشیو خانوادگی، خانه مادر در اورشلیم و مرز ایران و ارمنستان تصویری از جدایی، خاطره، تبعید و سکوت را به مخاطب ارائه میکند. عکسهایی که بیشتر آنها روی پارچههای ایرانی به جای مانده از مادر به چاپ رسیده با حاشیهای گلدوزی شده و گاه سطری به زبان فارسی که در کنار تصویر به چشم میخورد؛ «این چه نوع عشقی است؟»
در میان عکسها به نمایش درآمده درخت انجیری در باغ خانهی مادرِ هنرمند در اورشلیم، به عنوان تصویری نمادین از مادر عمل میکند. درختی که ریشه در زمینی دارد که از آن خودش نیست و با مراقبت و عشق زنده مانده و هر سال میوه میدهد. در سنت یهود، درختان میوه را نمیتوان قطع کرد. این اثر استعارهای از تبعید و پیوند بین مادر و دختر است.
مادر آنسیمین شیتریت زنی بسیار مذهبی است. طبق سنت یهود به تصویر کشیدن بدن ممنوع است. تنها تصویری که با آن موافقت کرده تا از او گرفته شود دستهایش است که در خانه به گلها رسیدگی میکند و توسط دختر ثبت شده است.
آنسیمین میگوید: «این سفر و عکاسی کردن تا پشت مرزهای ایران برای من نوعی سفری درونی برای پیدا کردن ریشههایم، درک ارتباط با مادرم و در عین حال نامهای عاشقانه به مادرم «سیمین ابراهیمی» بود. من و مادرم از نظر فیزیکی و روحی بسیار شبیه به هم هستیم. دلیل اینکه تصمیم گرفتم پرترههای قدیمی او را بازسازی کنم این بود که از طریق عکاسی پیوندی بین گذشته و حال و به طور گستردهتر رابطه ای بین هویت و حافظه ایجاد کنم. مادرم کجا تمام میشود و من کجا شروع میکنم؟»
ماکسیم ژرژ مِترو، تاریخدان هنر از دانشگاه پاریس (سوربُن) که عضو هیئت مدیره «انجمن دوستان ایتاک» است، در متنی دربارهی آنسمین به صحبتهای منتقد جوان هنر «هانری گت» اشاره میکند که در مورد نمایشگاه آن سیمین در سپتامبر ۲۰۲۴ نوشته بود: «آنسیمین شیتریت از مادری ایرانی و پدری مراکشی در خانوادهای که در اسرائیل در یک جامعه یهودی ارتدکس افراطی و ضدصهیونیست ساکن شده بودند به دنیا آمد. جایی که دختر جوان منزوی و به دور از تعاملات اجتماعی و حتی گذشته غربی و سکولار والدینش بزرگ شد. این نمایشگاه فرصتی برای عکاس است تا رابطه خود با مادرش و تبعید را بررسی و کاوش کند. به گفته او «مادرش گذرنامه خود را با یک سیدور (کتاب آیینهای مذهبی یهودیان) معامله کرد. او خاک را با آسمان و انسان را با خداوند معاوضه کرد و اینگونه بود که او سی و سه سال در اورشلیم زندگی کرد و هرگز آن را ترک نکرد.» این هنرمند با تأکید بر تناقضها، حقایق ناگفته و دوگانگی های مسیر زندگی خود اظهار میکند که «این شهر، به ویژه اورشلیمِ مادرم، پناهگاهی است، اما خیابانها و دروازههای این بهشت از میلهها و قفلها ساخته شدهاند.»
نمایشگاه «خاک خیس خواهد شد» از تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵ تا ۱۷ ماه ژانویه ۲۰۲۶ در نمایشگاه «ایتاک» با مدیریت آلکساندر آرمینجون به نمایش گذاشته شده است.
همچنین نمایشگاهی انفرادی از آثار آنسیمین شیتریت در ماه دسامبر ۲۰۲۵ در موزه هنر تلآویو برگزار خواهد شد.
«ایتاک» یک فضای خلاقانه و نمایشگاهی است که توسط الکساندر آرمینجون در سال ۲۰۲۰ در پاریس تأسیس شد و سعی به حفظ هنر عکاسی آنالوگ دارد.
الکساندر آرمینجون مدیر ایتاک بسیار علاقمند به فرهنگ ایران و زبان فارسی است. او سالها پیش به ایران سفر کرد و مجموعهای از عکسهایی که از ایران و ایرانیان سالها جمعآوری کرده بود را سال گذشته در پاریس به نمایش گذاشت.
